Powrót po macierzyńskim a urlop wypoczynkowy – czy badania lekarskie są konieczne przed urlopem?

Przed dopuszczeniem do pracy po chorobie trwającej dłużej niż 30 dni pracodawca powinien skierować pracownika na badania kontrolne. Konieczne jest bowiem ustalenie czy pracownik już wyzdrowiał i czy rzeczywiście może wrócić do pracy. Co do zasady więc powrót do pracy po takiej nieobecności wymaga uprzednich badań kontrolnych (a niekiedy również i okresowych, jeśli w okresie choroby skończyła się ważność takich badań). Dopiero orzeczenie o braku przeciwwskazań do wykonywania pracy w warunkach opisanych w skierowaniu na badania umożliwia podjęcie pracy. W typowej sytuacji udzielenie urlopu wypoczynkowego po chorobie dłużej niż 30 dni bez wykonywania badań profilaktycznych jest ryzykowne. Pracodawca nie ma bowiem pewności czy pracownik faktycznie już jest zdrowy, a kodeks pracy uniemożliwia rozpoczęcie urlopu wypoczynkowego w okresie niezdolności do pracy z powodu choroby (art. 165 pkt. 1 kp.). W konsekwencji udzielenie urlopu wypoczynkowego bez badań kontrolnych (i bez orzeczenia o zdolności do pracy) jest ryzykowne. Jeśli pracownik jest nadal chory, to urlop wypoczynkowy nie może mu zostać skutecznie udzielony.

Wyjątkiem od opisanej powyżej zasady badań kontrolnych jest sytuacja, w której uprawniony pracownik zamierza wykorzystać urlop wypoczynkowy bezpośrednio po urlopach związanych z rodzicielstwem. Najczęściej w praktyce dotyczy to pracownic, które w okresie ciąży korzystały ze zwolnienia lekarskiego dłuższego niż 30 dni, następnie urodziły dziecko, wykorzystały urlop macierzyński i rodzicielski i zamierzają bezpośrednio po tych urlopach wykorzystać urlop wypoczynkowy. W takim przypadku pracodawca jest zobowiązany udzielić pracownicy takiego urlopu zgodnie z jej wnioskiem (art. 163 § 3 kp. oraz art. 182^1g w zw. z art. 163 § 3 kp.) i w praktyce „nie ma czasu” na badania kontrolne (i okresowe, jeśli ich ważność skończyła się w czasie choroby czy w czasie wspomnianych urlopów związanych z rodzicielstwem) pomiędzy urlopami.

Zdaniem Sądu Najwyższego, z art. 229 § 2 kp. nie można wywodzić obowiązku przedstawienia orzeczenia o zdolności do pracy przez pracownicę rozpoczynającą urlop wypoczynkowy po urlopie macierzyńskim (art. 163 § 3 kp.) wykorzystanym bezpośrednio po zakończeniu okresu niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 30 dni (wyrok SN z 9 marca 2011 r., II PK 240/10). Tak samo w odniesieniu do urlopu rodzicielskiego, ponieważ do takiej sytuacji stosuje się odpowiednio ten sam przepis art. 163 § 3 kp. (na podstawie art. 182^1g kp.).

 A zatem badania kontrolne (oraz okresowe, jeśli jest taka potrzeba) powinny zostać wykonane po urlopie wypoczynkowym (czyli przed dopuszczeniem do pracy).