Pracownik od 5 lat przebywa na zwolnieniach lekarskich, urlopach: macierzyńskim, rodzicielskich i wychowawczych na dwójkę dzieci. Wypisała wniosek na urlop wypoczynkowy na 2 stycznia, a od 5 stycznia będzie na urlopie wychowawczym. Czy biorąc jeden dzień urlopu wypoczynkowego nie powinna wykorzystać całego zaległego? Czy nie powinnam wysłać jej na badania kontrolne przed urlopem wypoczynkowym jednodniowym?
Przeczytaj też:
Sprawdź też:
Pracownica wystąpiła z wnioskiem o udzielenie urlopu wypoczynkowego bezpośrednio po zakończeniu urlopu macierzyńskiego, na którym aktualnie przebywa. Nieobecności te obejmą cały miesiąc kalendarzowy. Jak w takiej sytuacji ustalić kwotę wynagrodzenia, od której powinniśmy naliczyć składki? Pracownica wynagradzana jest w formie akordu oraz przysługuje jej dodatek stażowy naliczany od wynagrodzenia zasadniczego.
Przeczytaj:
Zmiany wprowadza ustawa z 12 września 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu weryfikacji prawa do świadczeń na rzecz rodziny dla cudzoziemców oraz o warunkach pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2025 r. poz. 1301). Stanowią one pierwszy etap zmian zmierzających do uzależnienia prawa do świadczenia wychowawczego dla cudzoziemców z państw trzecich od aktywności zawodowej rodziców lub opiekunów dzieci na terytorium RP i nauki dzieci w polskiej szkole. W tym celu wprowadzono definicję aktywności zawodowej i minimalnego wynagrodzenia za pracę (dodany art. 2 pkt. 1a i pkt. 8a ustawy).
Żona naszego pracownika, korzystająca z urlopu macierzyńskiego od 16 sierpnia 2025 r., znalazła się w szpitalu i nie wiadomo, jak długo będzie tam przebywała. Od pierwszego dnia jej pobytu w szpitalu pracownik przejął opiekę nad dzieckiem i złożył wniosek o udzielenie urlopu macierzyńskiego i wypłatę zasiłku macierzyńskiego. Czy możemy wypłacić ten zasiłek i za jaki okres? Czy pracownik może również skorzystać z urlopu ojcowskiego i zasiłku za ten urlop?
Przeczytaj również:
Zmiana wymiaru czasu pracy – jak ustalić zasiłek macierzyński
Zasiłek macierzyński za okres uzupełniającego urlopu macierzyńskiego dla rodziców wcześniaków – jakie dokumenty do ZUS od 19 marca 2025 r.
Korzystając z tego kalkulatora ustalisz wymiar i okresy trwania okresów urlopu macierzyńskiego i urlopu rodzicielskiego trwających bezpośrednio po sobie.
Wymiar urlopu macierzyńskiego
Urlop macierzyński jest obligatoryjnym urlopem, jaki przysługuje pracownicy w związku z urodzeniem dziecka. Zgodnie z Kodeksem pracy urlop przysługuje od dnia urodzenia dziecka. Pracownica w ciąży może jednak wykorzystać część urlopu macierzyńskiego przed porodem – maksymalnie 6 tygodni.
Wymiar urlopu macierzyńskiego jest uzależniony od liczby dzieci urodzonych przy jednym porodzie:
Wymiar urlopu rodzicielskiego
Pracownicy - rodzice dziecka mają prawo do urlopu rodzicielskiego w celu sprawowania opieki nad dzieckiem w wymiarze do:
Natomiast pracownicy - rodzice dziecka posiadającego zaświadczenie, o którym mowa w art. 4 ust. 3 ustawy z 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin „Za życiem”, mają prawo do urlopu rodzicielskiego w celu sprawowania opieki nad tym dzieckiem w wymiarze do:
Urlop rodzicielski w wymiarze, o którym mowa wyżej, przysługuje łącznie obojgu pracownikom - rodzicom dziecka. Urlop rodzicielski jest udzielany jednorazowo albo nie więcej niż w 5 częściach nie później niż do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 rok życia.
Jedocześnie każdemu z pracowników – rodziców dziecka przysługuje wyłączne prawo do 9 tygodni urlopu rodzicielskiego. Prawa tego nie można przenieść na drugiego z pracowników – rodziców dziecka. Oznacza to, że rodzic dziecka może skorzystać maksymalnie z odpowiednio 32 lub 34 tygodni (albo odpowiednio 56 lub 58 tygodni – w przypadku pracowników - rodziców dziecka posiadającego zaświadczenie „Za życiem”) urlopu rodzicielskiego. Pozostałe 9 tygodni urlopu rodzicielskiego może wykorzystać drugi rodzic dziecka – jeżeli tego nie zrobi ta część urlopu przepadnie.
Sprawdź również:
Kalkulator uzupełniającego urlopu macierzyńskiego
Kalkulator wydłużenia urlopu rodzicielskiego
Pracownikowi – ojcu wychowującemu dziecko albo pracownikowi – innemu członkowi najbliższej rodziny przysługuje, w przypadku przerwania przez pracownicę – matkę dziecka urlopu macierzyńskiego wykorzystanego za okres co najmniej 8 tygodni po porodzie, prawo do części urlopu macierzyńskiego odpowiadającej okresowi, w którym ubezpieczona – matka dziecka przebywa w szpitalu albo innym przedsiębiorstwie podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne ze względu na stan zdrowia uniemożliwiający jej sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem. Pobierz wzór wniosku ojca dziecka o udzielenie mu części urlopu macierzyńskiego w związku z przerwaniem przez pracownicę - matkę dziecka urlopu macierzyńskiego po upływie 8 tygodni w związku z jej pobytem w szpitalu.
Przerwanie przez matkę dziecka urlopu macierzyńskiego po 8 tygodniach w związku z pobytem w szpitalu
W myśl art. 180 § 10 Kodeksu pracy pracownica, która przebywa w szpitalu albo innym przedsiębiorstwie podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne ze względu na stan zdrowia uniemożliwiający jej sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem, po wykorzystaniu po porodzie co najmniej 8 tygodni urlopu macierzyńskiego, może przerwać urlop macierzyński na okres pobytu w tym szpitalu albo przedsiębiorstwie, jeżeli:
1) część urlopu macierzyńskiego za ten okres wykorzysta pracownik – ojciec wychowujący dziecko albo pracownik – inny członek najbliższej rodziny;
2) osobistą opiekę nad dzieckiem w tym okresie będzie sprawował ubezpieczony – ojciec dziecka albo ubezpieczony – inny członek najbliższej rodziny, który w celu sprawowania tej opieki przerwał działalność zarobkową.
Treść wniosku ojca dziecka albo innego członka rodziny o udzielenie części urlopu macierzyńskiego w okresie pobytu matki w szpitalu
Wniosek, składany na podstawie art. 180 § 16 Kodeksu pracy, o udzielenie pracownikowi - ojcu wychowującemu dziecko albo pracownikowi - innemu członkowi najbliższej rodziny części urlopu macierzyńskiego w przypadku przerwania przez pracownicę przebywającą w szpitalu albo innym zakładzie leczniczym podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne urlopu macierzyńskiego po wykorzystaniu po porodzie co najmniej 8 tygodni tego urlopu, ze względu na stan zdrowia uniemożliwiający jej sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem, zawiera:
1) imię i nazwisko pracownika - ojca wychowującego dziecko albo pracownika - innego członka najbliższej rodziny;
2) wskazanie daty, od której ma być udzielona część urlopu macierzyńskiego, odpowiadającej dacie, od której pracownica przerwała urlop macierzyński;
3) oświadczenie pracownika o okresie urlopu macierzyńskiego wykorzystanego przed porodem;
4) oświadczenie pracownika, w którym zobowiązuje się on do poinformowania pracodawcy o dacie opuszczenia przez pracownicę szpitala albo innego zakładu leczniczego podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne.
Dokumenty dołączane do wniosku
Do wniosku należy dołączyć:
1) oświadczenie pracownicy, która przebywa w szpitalu albo w innym zakładzie leczniczym podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne, wskazujące datę, od której przerwała ona urlop macierzyński na okres pobytu w szpitalu albo innym zakładzie leczniczym podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne, ze względu na stan zdrowia uniemożliwiający jej sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem;
2) zaświadczenie o terminie przyjęcia pracownicy do placówki, o której mowa w pkt 1, wystawione przez tę placówkę;
3) odpis skrócony aktu urodzenia dziecka (dzieci) lub zagraniczny dokument potwierdzający urodzenie dziecka (dzieci), wydany przez uprawniony organ dokonujący rejestracji urodzenia w danym kraju, albo kopie tych dokumentów.
Pracownica - matka dziecka legitymująca się orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji, po wykorzystaniu po porodzie co najmniej 8 tygodni urlopu macierzyńskiego, ma prawo zrezygnować z pozostałej części tego urlopu. Pobierz wzór wniosku w sprawie rezygnacji z części urlopu macierzyńskiego po upływie co najmniej 8 tygodni przez pracownicę legitymującą się orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji.
Skrócenie urlopu macierzyńskiego przez pracownicę z orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji
Zgodnie z art. 180 § 6 Kodeksu pracy, pracownica legitymująca się orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji, po wykorzystaniu po porodzie co najmniej 8 tygodni urlopu macierzyńskiego, ma prawo zrezygnować z pozostałej części tego urlopu, jeżeli:
1) pozostałą część urlopu macierzyńskiego wykorzysta pracownik - ojciec wychowujący dziecko albo pracownik - inny członek najbliższej rodziny;
2) przez okres odpowiadający okresowi, który pozostał do końca urlopu macierzyńskiego, osobistą opiekę nad dzieckiem będzie sprawował ubezpieczony - ojciec dziecka albo ubezpieczony - inny członek najbliższej rodziny, który w celu sprawowania tej opieki przerwał działalność zarobkową.
Treść wniosku o rezygnację z części urlopu macierzyńskiego pracownicy legitymującej się orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji
Wniosek w sprawie rezygnacji przez pracownicę legitymującą się orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji z pozostałej części urlopu macierzyńskiego po wykorzystaniu po porodzie co najmniej 8 tygodni tego urlopu składa się na podstawie art. 180 § 8 Kodeksu pracy.
Wniosek ten powinien zawierać:
1) imię i nazwisko pracownicy;
2) wskazanie terminu powrotu do pracy.
Wniosek powinien być złożony do pracodawcy w terminie nie krótszym niż 7 dni przed przystąpieniem do pracy.
Załączniki do wniosku o rezygnację z części urlopu macierzyńskiego pracownicy legitymującej się orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji
Do wniosku o rezygnację z części urlopu macierzyńskiego przez pracownicę legitymującą się orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji należy dołączyć:
1) kopię wniosku pracownika - ojca wychowującego dziecko albo pracownika - innego członka najbliższej rodziny o udzielenie pozostałej części urlopu macierzyńskiego albo kopię oświadczenia ubezpieczonego - ojca dziecka albo ubezpieczonego - innego członka najbliższej rodziny o przerwaniu działalności zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem przez okres odpowiadający okresowi, który pozostał do końca urlopu macierzyńskiego;
2) kopię prawomocnego orzeczenia o niezdolności pracownicy do samodzielnej egzystencji.
Pracownica, po wykorzystaniu co najmniej 14 tygodni urlopu macierzyńskiego może zrezygnować z pozostałej części urlopu na rzecz ojca dziecka – pracownika lub ubezpieczonego, który w celu sprawowania opieki nad dzieckiem przerwie działalność zarobkową. Pobierz wzór wniosku o rezygnację z części urlopu macierzyńskiego po upływie co najmniej 14 tygodni urlopu macierzyńskiego.
Skrócenie urlopu macierzyńskiego przez pracownicę - matkę dziecka po upływie 14 tygodni
Możliwość skrócenia urlopu macierzyńskiego przez pracownicę - matkę dziecka przewiduje art. 180 § 4 Kodeksu pracy. Przepis ten przewiduje, ze pracownica, po wykorzystaniu po porodzie co najmniej 14 tygodni urlopu macierzyńskiego, ma prawo zrezygnować z pozostałej części tego urlopu i powrócić do pracy, jeżeli:
1) pozostałą część urlopu macierzyńskiego wykorzysta pracownik - ojciec wychowujący dziecko;
2) przez okres odpowiadający okresowi, który pozostał do końca urlopu macierzyńskiego, osobistą opiekę nad dzieckiem będzie sprawował ubezpieczony - ojciec dziecka, który w celu sprawowania tej opieki przerwał działalność zarobkową.
Treść wniosku o skrócenie urlopu macierzyńskiego po 14 tygodniach
Wniosek, składany na podstawie w art. 180 § 8 Kodeksu pracy, w sprawie rezygnacji przez pracownicę z pozostałej części urlopu macierzyńskiego po wykorzystaniu po porodzie co najmniej 14 tygodni tego urlopu i powrotu do pracy zawiera:
1) imię i nazwisko pracownicy;
2) wskazanie terminu powrotu do pracy.
Dokumenty dołączane do wniosku o skrócenie urlopu macierzyńskiego przez matkę dziecka po 14 tygodniach
Do wniosku dołącza się kopię wniosku pracownika - ojca wychowującego dziecko o udzielenie pozostałej części urlopu macierzyńskiego albo kopię oświadczenia ubezpieczonego - ojca dziecka o przerwaniu działalności zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem przez okres odpowiadający okresowi, który pozostał do końca urlopu macierzyńskiego.
Termin złożenia wniosku w sprawie skrócenia urlopu macierzyńskiego po 14 tygodniach
Pisemny wniosek w sprawie rezygnacji z urlopu macierzyńskiego pracownica musi przedłożyć pracodawcy najpóźniej 7 dni przed przystąpieniem do pracy. Do wniosku należy dołączyć kopię wniosku pracownika-ojca wychowującego dziecko o udzielenie pozostałej części urlopu macierzyńskiego albo kopię oświadczenia ubezpieczonego-ojca dziecka o przerwaniu działalności zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem przez okres odpowiadający okresowi, który pozostał do końca urlopu macierzyńskiego.
Pracownikowi – ojcu wychowującemu dziecko albo pracownikowi – innemu członkowi najbliższej rodziny przysługuje, w przypadku przerwania przez ubezpieczoną – matkę dziecka pobierania zasiłku macierzyńskiego po wykorzystaniu przez nią tego zasiłku za okres co najmniej 8 tygodni po porodzie, prawo do części urlopu macierzyńskiego odpowiadającej okresowi, w którym ubezpieczona – matka dziecka przebywa w szpitalu albo innym przedsiębiorstwie podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne ze względu na stan zdrowia uniemożliwiający jej sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem. Pobierz wzór wniosku ojca dziecka o udzielenie mu części urlopu macierzyńskiego w związku z przerwaniem przez ubezpieczoną - matkę dziecka pobierania zasiłku macierzyńskiego po upływie 8 tygodni w związku z jej pobytem w szpitalu.
Przerwanie przez ubezpieczoną - matkę dziecka pobierania zasiłku macierzyńskiego po 8 tygodniach w związku z pobytem w szpitalu
Zgodnie z art. 180 § 11 Kodeksu pracy pracownikowi - ojcu wychowującemu dziecko albo pracownikowi - innemu członkowi najbliższej rodziny przysługuje, w przypadku przerwania przez ubezpieczoną - matkę dziecka pobierania zasiłku macierzyńskiego po wykorzystaniu przez nią tego zasiłku za okres co najmniej 8 tygodni po porodzie, prawo do części urlopu macierzyńskiego odpowiadającej okresowi, w którym ubezpieczona - matka dziecka przebywa w szpitalu albo innym zakładzie leczniczym podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne ze względu na stan zdrowia uniemożliwiający jej sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem.
Treść wniosku ojca dziecka albo innego członka rodziny o udzielenie części urlopu macierzyńskiego w okresie pobytu ubezpieczonej – matki dziecka w szpitalu
Wniosek, składany na podstawie art. 180 § 16 Kodeksu pracy, o udzielenie pracownikowi - ojcu wychowującemu dziecko albo pracownikowi - innemu członkowi najbliższej rodziny części urlopu macierzyńskiego w przypadku przerwania przez ubezpieczoną - matkę dziecka przebywającą w szpitalu albo innym zakładzie leczniczym podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne pobierania zasiłku macierzyńskiego po wykorzystaniu tego zasiłku za okres co najmniej 8 tygodni po porodzie, ze względu na stan zdrowia uniemożliwiający jej sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem, zawiera:
1) imię i nazwisko pracownika - ojca wychowującego dziecko albo pracownika - innego członka najbliższej rodziny;
2) wskazanie daty, od której ma być udzielona część urlopu macierzyńskiego, odpowiadającej dacie, od której ubezpieczona - matka dziecka przerwała pobieranie zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi urlopu macierzyńskiego;
3) oświadczenie pracownika o okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi części urlopu macierzyńskiego wykorzystanego przed porodem;
4) oświadczenie pracownika, w którym zobowiązuje się on do poinformowania pracodawcy o dacie opuszczenia przez ubezpieczoną - matkę dziecka szpitala albo innego zakładu leczniczego podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne.
Dokumenty dołączane do wniosku
Do wniosku należy dołączyć:
1) oświadczenie ubezpieczonej - matki dziecka, która przebywa w szpitalu albo w innym zakładzie leczniczym podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne, wskazujące datę, od której przerwała ona pobieranie zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający okresowi urlopu macierzyńskiego na okres pobytu w szpitalu albo innym zakładzie leczniczym podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne, ze względu na stan zdrowia uniemożliwiający jej sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem;
2) zaświadczenie o terminie przyjęcia ubezpieczonej - matki dziecka do placówki, o której mowa w pkt 1, wystawione przez tę placówkę;
3) odpis skrócony aktu urodzenia dziecka (dzieci) lub zagraniczny dokument potwierdzający urodzenie dziecka (dzieci), wydany przez uprawniony organ dokonujący rejestracji urodzenia w danym kraju, albo kopie tych dokumentów.