Zwolnienie lekarskie przedsiębiorcy z dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym – jak prawidłowo rozliczyć składki?
Osoba prowadząca działalność gospodarczą jest zgłoszona do ubezpieczeń społecznych i dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego z kodem 051000. Składki od roku opłacane są od zadeklarowanej, wyższej niż obowiązująca podstawy. W lipcu (od 7 lipca do 8 sierpnia 2025 r.) przedsiębiorca otrzymał zwolnienie lekarskie. Proszę o informację jak należy rozliczyć to zwolnienie w dokumentach rozliczeniowych za lipiec i sierpień, jaka powinna być przyjęta podstawa do ustalenia wysokości składek należnych za dni nieobjęte zwolnieniem lekarski.
Przedsiębiorca, który zadeklarował wyższą niż minimalna podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, nie ma co do zasady prawa do proporcjonalnego pomniejszenia tej podstawy za okres choroby. Zgodnie z art. 18 ust. 8a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zadeklarowana kwota nie podlega korekcie w miesiącu, którego dotyczy. Pomimo niejednolitego orzecznictwa, bezpieczniej jest nie pomniejszać podstawy – nawet w części odpowiadającej minimum.
- Czy przedsiębiorca, który zadeklarował wyższą niż minimalna podstawę wymiaru składek, może ją proporcjonalnie pomniejszyć za czas niezdolności do pracy?
- Jakie ryzyko wiąże się z pomniejszeniem minimalnej części podstawy wymiaru składek mimo zadeklarowania wyższej kwoty?
- W jaki sposób należy rozliczyć składkę zdrowotną w miesiącu, w którym przedsiębiorca przebywał na zwolnieniu lekarskim?
- Jakie dokumenty prawne regulują obowiązki przedsiębiorcy w zakresie opłacania składek w przypadku choroby?
- Jaka interpretacja przepisów – literalna czy liberalna – jest bezpieczniejsza przy rozliczaniu składek za miesiące z częściową niezdolnością do pracy?
Przeczytaj też:
Kwota wyższa niż obowiązująca najniższa podstawa składek
Zgodnie z art. 18 ust. 8a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jeśli przedsiębiorca zadeklaruje kwotę wyższą niż obowiązująca go najniższa podstawa składek, rezygnuje tym samym z ustalania podstawy w wysokości minimalnej. Przepis ten stanowi, że zadeklarowana wyższa podstawa nie podlega korekcie, co oznacza, że nawet w przypadku choroby przez część miesiąca, składki społeczne powinny być opłacone od pełnej zadeklarowanej kwoty.
W praktyce oznacza to, że osoba prowadząca działalność gospodarczą, która w danym miesiącu była częściowo niezdolna do pracy, nie ma prawa pomniejszyć zadeklarowanej podstawy do wymiaru odpowiadającego dniom prowadzenia działalności, jeśli deklarowana kwota przekracza minimum.
Możliwe jest pomniejszenie jedynie tej części podstawy, która odpowiada najniższej wymaganej kwocie
Mimo to, w orzecznictwie sądowym i wybranych interpretacjach pojawia się stanowisko, że możliwe jest pomniejszenie jedynie tej części podstawy, która odpowiada najniższej wymaganej kwocie (np. 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia), przy zachowaniu pełnej wartości nadwyżki. Przykładowo, jeżeli przedsiębiorca zadeklarował 7 000 zł jako podstawę, a najniższa możliwa w danym roku to 4 694,40 zł, to proporcjonalne pomniejszenie mogłoby objąć wyłącznie tę dolną granicę.
Jednakże ZUS konsekwentnie interpretuje przepis literalnie i nie przyjmuje takich korekt – praktyczne ryzyko zakwestionowania rozliczenia i konieczności dopłaty jest realne.
Dla składki zdrowotnej nie ma znaczenia okres niezdolności do pracy, albowiem ubezpieczenie zdrowotne trwa cały miesiąc, a składka jest należna w pełnej wysokości.
Przedsiębiorca, który zadeklarował wyższą niż minimalna podstawę składek, nie ma prawa jej proporcjonalnie pomniejszać za okres choroby
Podsumowując zgodnie z literalną interpretacją art. 18 ust. 8a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, przedsiębiorca, który zadeklarował wyższą niż minimalna podstawę składek, nie ma prawa jej proporcjonalnie pomniejszać za okres choroby. Mimo istnienia odmiennych interpretacji i wyroków sądów, zaleca się ostrożność i moim zdaniem najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest opłacenie składek społecznych od pełnej zadeklarowanej kwoty, bez korekt. Składka zdrowotna pozostaje w pełnej wysokości.
Jakub Pioterek
