Korekta składek zleceniobiorcy za 2020 r. – czy zwrócić nadpłatę składki zdrowotnej
W 2026 r. otrzymaliśmy z ZUS informację, że zleceniobiorca zgłoszony przez naszą firmę od 1 lipca do 31 sierpnia 2020 r. wyłącznie do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego z kodem 04 11 00 nie osiągał z innego tytułu minimalnego wynagrodzenia. Z tego względu w tym okresie powinien podlegać z tytułu umowy zlecenia obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu i zdrowotnemu. Sprawa została ujawniona, gdy zleceniobiorca wystąpił do ZUS o zaświadczenie w związku z ustawą stażową. Ze względu na zmianę przepisów dotyczących terminów przekazywania korekt płatnik nie może skorygować raportów za lata 1999–2021. ZUS uporządkował więc konto zleceniobiorcy za okres od 1 lipca do 31 sierpnia 2020 r., wskazując obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne, rentowe, wypadkowe i zdrowotne oraz kod przyczyny wyrejestrowania 600. Po uporządkowaniu konta zwróciliśmy się do ZUS o jego rozliczenie. ZUS ustalił nadpłatę składek w wysokości 49,62 zł.
Pierwotne rozliczenie zleceniobiorcy przedstawiało się następująco:
- za lipiec 2020 r.: wynagrodzenie brutto 1496 zł, składka zdrowotna 134,64 zł, podatek 88 zł
- za sierpień 2020 r.: wynagrodzenie brutto 3400 zł, składka zdrowotna 306 zł, podatek 199 zł
Po korekcie ZUS wykazał:
- za lipiec 2020 r.: wynagrodzenie brutto 1496 zł, składka emerytalna finansowana przez zleceniobiorcę 146,10 zł, składka rentowa 22,44 zł, brak składki chorobowej, składka zdrowotna 119,48 zł
- za sierpień 2020 r.: wynagrodzenie brutto 3400 zł, składka emerytalna finansowana przez zleceniobiorcę 331,84 zł, składka rentowa 51 zł, brak składki chorobowej, składka zdrowotna 271,54 zł
Na koncie eZUS pojawiło się saldo w wysokości 19 zł za lipiec 2020 r. oraz 30,62 zł za sierpień 2020 r., czyli łącznie 49,62 zł. Z naszych wyliczeń wynika, że jest to różnica między składkami zdrowotnymi przed korektą i po niej: 15,16 zł za lipiec oraz 34,46 zł za sierpień, łącznie 49,62 zł. Kwoty za poszczególne miesiące nie pokrywają się jednak z saldem widocznym w eZUS. Czy po korekcie dokumentów przez ZUS i powstaniu nadpłaty powinniśmy zwrócić zleceniobiorcy 49,62 zł? Jak należy rozliczyć tę kwotę, skoro należności z tytułu składek społecznych uległy przedawnieniu?
Nadpłata w wysokości 49,62 zł odpowiada różnicy między składką zdrowotną pobraną od zleceniobiorcy w 2020 r. a składką należną po objęciu go obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi. Składki emerytalna i rentowe finansowane przez zleceniobiorcę obniżyły bowiem podstawę wymiaru składki zdrowotnej. Jeżeli ZUS rozliczył nadpłatę na korzyść płatnika, zwracając ją albo zaliczając na jego inne zobowiązania, kwota odpowiadająca nadpłaconej składce zdrowotnej powinna zostać rozliczona ze zleceniobiorcą. Samo wykazanie nadpłaty na koncie nie oznacza jednak jeszcze, że należy ją wypłacić zleceniobiorcy. Najpierw trzeba ustalić, w jaki sposób ZUS faktycznie rozliczył tę kwotę.
Sprawdź też:
- Korekta składek zleceniobiorcy przez ZUS po latach – czy nadpłatę składki zdrowotnej trzeba zwrócić
- Utrata statusu studenta przez zleceniobiorcę a obowiązek zgłoszenia do ZUS i korekta składek
- Błędne oświadczenie zleceniobiorcy w 2026 roku a korekta składek ZUS – krok po kroku (na przykładzie liczbowym)
- Składki na FP, FS i FGŚP – kiedy przysługuje zwolnienie i jak uniknąć korekt ZUS
Skąd wynika nadpłata składki zdrowotnej
Po objęciu zleceniobiorcy obowiązkowymi ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi podstawa wymiaru składki zdrowotnej została obniżona o składki społeczne finansowane przez ubezpieczonego. W rezultacie składka zdrowotna należna za lipiec i sierpień 2020 r. okazała się niższa od składki pierwotnie pobranej. Łączna różnica wyniosła 49,62 zł i odpowiada nadpłacie wykazanej przez ZUS.
Salda widoczne na koncie eZUS za poszczególne miesiące nie muszą jednak odpowiadać różnicom wynikającym z korekty dokumentów jednego ubezpieczonego. Konto płatnika jest rozliczane całościowo. Dlatego miesięczne salda mogą odbiegać od prostego porównania składek przed korektą i po niej.
Przed dokonaniem rozliczenia ze zleceniobiorcą należy ustalić, czy ZUS zwrócił nadpłatę płatnikowi, czy zaliczył ją na jego bieżące albo przyszłe zobowiązania.
Zwrot nadpłaty zleceniobiorcy
Składka zdrowotna była finansowana z wynagrodzenia zleceniobiorcy. Jeżeli więc nadpłata została rozliczona na korzyść płatnika, odpowiadająca jej kwota powinna zostać zwrócona zleceniobiorcy.
Przedawnienie należności z tytułu składek społecznych oznacza, że ZUS nie może ich dochodzić od płatnika. Nie rozstrzyga jednak automatycznie o wzajemnych rozliczeniach między płatnikiem a zleceniobiorcą.
W opisanej sytuacji nie ma podstaw do pomniejszenia zwracanej kwoty o składki społeczne finansowane przez zleceniobiorcę, których nie pobrano w 2020 roku.
Skutki podatkowe zwrotu
Nie należy korygować informacji PIT-11 ani zaliczek na podatek za 2020 rok. Dokumenty te odzwierciedlały stan faktyczny istniejący w chwili ich sporządzenia.
Zleceniobiorcę należy natomiast poinformować o wysokości zwróconej składki zdrowotnej oraz o tej jej części, która w 2020 r. podlegała odliczeniu od podatku. Zwrot wywołuje bowiem skutki podatkowe w roku, w którym zleceniobiorca otrzyma pieniądze.
Wskazówki dla pracodawcy
Podsumowując, jeżeli ZUS zwrócił płatnikowi nadpłatę albo zaliczył ją na jego zobowiązania, płatnik powinien rozliczyć ze zleceniobiorcą kwotę 49,62 zł. Nie ma natomiast podstaw do korygowania dokumentów podatkowych za 2020 r. ani do potrącenia z tej kwoty przedawnionych składek społecznych.
- art. 24 ust. 4 oraz ust. 6a–6d i art. 41 ust. 7b ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2026 r. poz. 199 ze zm.),
- art. 81 ust. 1 i 6 oraz art. 85 ust. 4 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2025 r. poz. 1461 ze zm.),
- art. 45 ust. 3a pkt 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.).
Jakub Pioterek
