
16 listopada obchodzimy Międzynarodowy Dzień Tolerancji. To dobra okazja, aby sprawdzić, czy w miejscu pracy rzeczywiście przestrzegane są zasady szacunku, równego traktowania i przeciwdziałania dyskryminacji. Tym bardziej że od 5 listopada 2026 r. obowiązują nowe przepisy Kodeksu pracy dotyczące mobbingu, dyskryminacji i ochrony godności pracowników. Co powinien sprawdzić pracodawca i na jakie obowiązki musi zwrócić uwagę dział kadr i HR?
Tolerancja w miejscu pracy to nie tylko otwartość na różnorodność, ale przede wszystkim codzienne decyzje dotyczące zatrudniania, awansowania, wynagradzania, oceniania i traktowania pracowników.
W tym roku Międzynarodowy Dzień Tolerancji przypada zaledwie 11 dni po wejściu w życie istotnych zmian w prawie pracy. To szczególnie dobry moment, aby przyjrzeć się nie tylko kulturze organizacyjnej, ale także obowiązującym w firmie regulacjom.
Nowelizacja Kodeksu pracy z 19 czerwca 2026 r., która weszła w życie 5 listopada, wzmacnia ochronę pracowników przed dyskryminacją, mobbingiem i naruszaniem ich godności.
Przepisy doprecyzowują m.in. zasady równego traktowania w zatrudnieniu, rozszerzają ochronę przed dyskryminacją i nakładają na pracodawców bardziej szczegółowe obowiązki dotyczące przeciwdziałania niepożądanym zachowaniom.
Jedną z ważnych zmian jest konieczność zaktualizowania informacji o przepisach dotyczących równego traktowania w zatrudnieniu, udostępnianej pracownikom.
Zgodnie z art. 94¹ Kodeksu pracy pracodawca powinien zapewnić zatrudnionym dostęp do aktualnych przepisów o równym traktowaniu. Może to zrobić m.in. przez przekazanie informacji e-mailem, zamieszczenie jej w intranecie lub udostępnienie w formie pisemnej na terenie zakładu pracy.
Co ważne, w odniesieniu do tej aktualizacji nie przewidziano sześciomiesięcznego okresu przejściowego. Pracodawcy powinni więc udostępnić zaktualizowane przepisy niezwłocznie po wejściu zmian w życie.
Międzynarodowy Dzień Tolerancji przypomina również, jak ważne jest przeciwdziałanie stereotypom i uprzedzeniom.
Nowe przepisy Kodeksu pracy wprost regulują dwa szczególne przypadki dyskryminacji: przez założenie i przez skojarzenie.
Dyskryminacja przez założenie występuje wtedy, gdy pracownik jest mniej korzystnie traktowany z powodu cechy, którą ktoś błędnie mu przypisuje.
Przykładowo przełożony zakłada, że pracownik wyznaje określoną religię, i z tego powodu pomija go przy awansie. Nie ma przy tym znaczenia, czy pracownik rzeczywiście jest wyznawcą tej religii.
Dyskryminacja przez skojarzenie dotyczy natomiast sytuacji, w których pracownik doświadcza gorszego traktowania ze względu na swoje powiązanie z inną osobą posiadającą określoną cechę.
Przykładem może być pominięcie przy awansie pracownika wychowującego dziecko z niepełnosprawnością, ponieważ pracodawca zakłada, że będzie on częściej korzystał ze zwolnień od pracy.
Dla działów HR oznacza to konieczność zwracania szczególnej uwagi na uzasadnienie decyzji kadrowych. Kryteria dotyczące rekrutacji, awansów, dostępu do szkoleń czy warunków zatrudnienia powinny być obiektywne i związane z pracą.
Przeczytaj: Dyskryminacja przez skojarzenie i przez założenie – co oznaczają nowe pojęcia w Kodeksie pracy
Budowanie środowiska pracy opartego na szacunku nie oznacza, że pracodawca nie może oceniać pracowników, kontrolować wykonywania obowiązków czy wyciągać konsekwencji z popełnianych błędów.
Istotne jest jednak to, w jaki sposób przełożony korzysta ze swoich uprawnień.
Od 5 listopada 2026 r. obowiązuje nowa definicja mobbingu, zgodnie z którą jest nim uporczywe nękanie pracownika. Ustawodawca wskazuje również przykładowe zachowania, które mogą stanowić mobbing, takie jak uporczywe poniżanie, ośmieszanie, zastraszanie, nieuzasadnione krytykowanie czy izolowanie pracownika od zespołu.
Nie każda krytyka oznacza mobbing. Przełożony nadal może rozliczać pracownika z wykonanych zadań i zwracać uwagę na błędy, pod warunkiem, że robi to w uzasadniony sposób i we właściwej formie.
Z drugiej strony nawet działania mieszczące się formalnie w uprawnieniach kierowniczych mogą stanowić element mobbingu, jeżeli są wykorzystywane do uporczywego nękania pracownika.
Dlatego przy analizowaniu zgłoszeń HR powinien brać pod uwagę nie tylko samą decyzję przełożonego, lecz także okoliczności, sposób komunikacji i powtarzalność zachowań.
Sprawdź praktyczne przykłady: Gdzie kończy się dozwolone zarządzanie, a zaczyna mobbing po zmianach z 5 listopada 2026 r.?
Samo zapisanie w regulaminie, że pracodawca nie toleruje mobbingu i dyskryminacji, nie wystarczy do skutecznego przeciwdziałania tym zjawiskom.
Nowe przepisy kładą nacisk na systematyczne działania obejmujące zapobieganie niepożądanym zachowaniom, wykrywanie nieprawidłowości, odpowiednie reagowanie oraz wspieranie osób dotkniętych naruszeniami.
Pracodawcy zatrudniający co najmniej 10 pracowników mają dodatkowo obowiązek określenia reguł, procedur oraz częstotliwości działań w odpowiednich regulacjach wewnętrznych.
Na dostosowanie określonych regulacji do nowych wymagań przewidziano sześć miesięcy od wejścia w życie nowelizacji, czyli do 5 maja 2027 r.
Nie oznacza to jednak, że do tego czasu można odłożyć przeciwdziałanie mobbingowi i dyskryminacji. Obowiązki w tym zakresie już obowiązują, a działania przygotowawcze warto rozpocząć jak najszybciej.
W praktyce dział HR powinien zweryfikować m.in. zasady przyjmowania zgłoszeń, przebieg postępowania wyjaśniającego, ochronę osób zgłaszających nieprawidłowości oraz sposób dokumentowania podejmowanych działań.
Pomocne mogą być gotowe przykładowe postanowienia regulaminowe, które można dostosować do potrzeb konkretnego pracodawcy.
Skorzystaj z materiału: Po 5 listopada trzeba wprowadzić nowe zapisy regulaminowe o mobbingu i dyskryminacji. Zastosuj gotowe wzory
Międzynarodowy Dzień Tolerancji może być okazją do przeprowadzenia krótkiego przeglądu firmowych praktyk. Zamiast ograniczać się do symbolicznej akcji informacyjnej, warto odpowiedzieć na pięć konkretnych pytań:
Taki przegląd pozwoli wskazać obszary wymagające poprawy i zaplanować konkretne działania.
Nowe przepisy dotyczące mobbingu i dyskryminacji stawiają przed pracodawcami szereg wyzwań organizacyjnych i prawnych. Dział kadr i HR musi nie tylko znać zmienione regulacje, ale także wiedzieć, jak zastosować je w codziennej praktyce.
W Portalu Kadrowym przygotowaliśmy zestaw materiałów, które ułatwią realizację nowych obowiązków.
Znajdziesz w nim artykuły eksperckie, praktyczne przykłady, wzory zapisów regulaminowych, wskazówki dotyczące procedur antymobbingowych, e-booki oraz nagrania webinarów.
Chcesz dowiedzieć się więcej o zmianach w Kodeksie pracy?
17 listopada 2026 r. o godz. 12:00 zapraszamy na bezpłatne spotkanie LIVE dla klientów Portalu Kadrowego na Forum Kadrowym na Facebooku.
Anna Kostecka i Szymon Sokolik omówią nowe obowiązki pracodawców, zmiany dotyczące mobbingu i dyskryminacji, zasady nierównego traktowania oraz dostosowywanie firmowych procedur do nowych przepisów.
Podczas spotkania będzie również możliwość zadawania pytań ekspertom.
Sprawdź szczegóły: Zmiany w Kodeksie pracy od 5.11.2026 – nowe obowiązki pracodawcy i nierówne traktowanie. Zapraszamy na LIVE
Międzynarodowy Dzień Tolerancji to przypomnienie, że szacunek i równe traktowanie nie powinny być jedynie deklaracją pracodawcy. To zasady, które muszą znajdować odzwierciedlenie w codziennych decyzjach, procedurach i sposobie zarządzania pracownikami.