Kontrola PIP umów cywilnoprawnych od 8 lipca 2026 r. – co może zrobić inspektor pracy krok po kroku

16.06.2026AKTUALNE

Kontrola PIP umów cywilnoprawnych od 8 lipca 2026 r. – co może zrobić inspektor pracy krok po kroku

Od 8 lipca 2026 r. inspektor Państwowej Inspekcji Pracy zyska nowe uprawnienia do kontroli umów cywilnoprawnych. Jeżeli stwierdzi, że umowa zlecenia czy umowa o współpracę nosi cechy stosunku pracy, będzie mógł wydać polecenie, a w razie jego niewykonania – doprowadzić do wydania decyzji stwierdzającej istnienie stosunku pracy. Co dokładnie może zrobić inspektor, w jakiej kolejności i jak przygotować się na taką kontrolę? Wyjaśniamy krok po kroku.

Z artykułu dowiesz się:

Jakie nowe uprawnienia zyska inspektor PIP w zakresie kontroli umów cywilnoprawnych od 8 lipca 2026 r.
Jak uniknąć grzywny dzięki dobrowolnemu zawarciu umowy o pracę w terminie do 8 lipca 2027 r.
Po czym inspektor pozna, że w umowie zlecenia dominują cechy stosunku pracy.
Jakie dwa rodzaje poleceń może wydać inspektor i czym się różnią.
Dlaczego przed wydaniem polecenia inspektor musi wysłuchać obu stron umowy.
Jak kontrolowany powinien zareagować na polecenie i w jakim terminie je wykonać.
Kiedy okręgowy inspektor pracy wyda decyzję stwierdzającą istnienie stosunku pracy i co taka decyzja zawiera.
Jak odwołać się od decyzji do sądu pracy — termin, tryb i wymogi formalne odwołania.

Przeczytaj również:

Jeżeli podmiot podlegający kontroli PIP (tj. przedsiębiorca, spółka, instytucja), który:

1) przed 8 lipca 2026 r. zawarł z osobą wykonującą pracę umowę cywilnoprawną - mimo że stosunek ten spełnia wszystkie cechy stosunku pracy jakie wymienia Kodeks pracy, i

2) w terminie 12 miesięcy od wejścia w życie zmian (czyli do 8 lipca 2027 r.) dobrowolnie doprowadzi do stanu zgodnego z prawem przez zawarcie umowy o pracę,

– uniknie grzywny za zawarcie umowy cywilnoprawnej w warunkach, w których powinna być umowa o pracę. W tym celu konieczne będzie zakończenie umowy cywilnoprawnej i podpisanie nowej umowy - umowy o pracę. Wskazuje na to zakres przedmiotowy przepisów zawartych w Oddziale 1 pt. „Zawarcie umowy o pracę”, Rozdziału II, w Dziale drugim Kodeksu pracy.

Warto więc przejrzeć dotychczasowe umowy i – jeśli mogą być ryzykowne – dokonać odpowiednich zmian lub zawrzeć umowę o pracę.

Krok 1. Inspektor pracy bada, czy w umowie cywilnoprawnej dominują cechy stosunku pracy

Inspektor pracy sprawdzi, czy w stosunku prawnym łączącym strony (ocenianym przede wszystkim przez sposób wykonywania pracy) przeważają cechy charakterystyczne dla stosunku pracy (czyli wykonywanie za wynagrodzeniem pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę) – czy też nie. Ocena, czy strony połączyły się umową o pracę polega więc na rozpoznaniu i wskazaniu cech przeważających i dominujących (por. postanowienie SN z 27 września 2023 r., sygn. akt II USK 317/22).