Utrata prawa jazdy pracownika – czy to automatyczny powód do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia
Dla każdego specjalisty ds. kadr i płac, sytuacja, w której pracownik traci niezbędne uprawnienia do wykonywania swoich obowiązków, to poważne wyzwanie. Jednym z najczęstszych przypadków jest utrata prawa jazdy, szczególnie na stanowiskach wymagających mobilności. Czy jednak odebranie dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdów zawsze uzasadnia natychmiastowe rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia? Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 czerwca 2025 r. (sygn. I PSKP 15/25) podjął się wyjaśnienia tej kwestii, a jego orzeczenie rzuca nowe światło na interpretację przepisów Kodeksu pracy.
- Dlaczego ten wyrok o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia z powodu utraty uprawnień koniecznych do wykonywania pracy na danym stanowisku jest tak ważny dla HR?
- Jak prawidłowo kwalifikować utratę uprawnień, unikając tym samym kosztownych i czasochłonnych procesów sądowych?
- Jak zwolnić pracownika na l4 (długa choroba a zwolnienie z art. 53 kp) – wzory zapisów
- Jak potraktować nieobecność pracownika z powodu nieudzielenia mu urlopu wypoczynkowego
- Wskazówki postępowania dla pracodawcy, gdy pracownik rozwiązał umowę z winy pracodawcy na podstawie art. 55 Kodeksu pracy
- Jakie kroki powinien podjąć pracodawca, gdy pracownik nie odbiera oświadczenia o rozwiązaniu umowy z winy pracownika
- Zwolnienie pracownicy w okresie ochronnym za manipulację monitoringiem – czy to zgodne z prawem
- Pracownik nie pojawia się w pracy – czy rozwiązać umowę o pracę z powodu porzucenia pracy
- Zmiana trybu rozwiązania umowy o pracę – czy możliwa jest po wystawieniu świadectwa pracy
Analiza przypadku: Dyrektor, samochód służbowy i konsekwencje
Sprawa dotyczyła dyrektora sprzedaży, którego praca polegała na podróżowaniu pomiędzy biurami w celu budowania relacji z klientami. Pracodawca wyposażył go w samochód służbowy, a posiadanie prawa jazdy wydawało się oczywistym wymogiem. Kiedy pracownik stracił dokument za przekroczenie prędkości, a następnie zataił ten fakt, powodując jednocześnie uszkodzenie firmowego pojazdu, pracodawca podjął decyzję o zwolnieniu dyscyplinarnym. Argumentem była "utrata uprawnień koniecznych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku". Pracownik odwołał się do sądu, twierdząc, że prawo jazdy nie było tak krytycznym uprawnieniem, jak na przykład licencja pilota czy dyplom lekarza, bez których wykonywanie zawodu jest niemożliwe.
Obejrzyj film obrazujący tą sytuację:
*Film został wygenerowany za pośrednictwem AI.
Przełomowy wyrok Sądu Najwyższego – klucz do poprawnej interpretacji
Choć sądy niższych instancji przyznały rację pracodawcy, Sąd Najwyższy uchylił ich wyroki. W swoim uzasadnieniu SN jasno rozróżnił dwa rodzaje uprawnień:
- Uprawnienia "konieczne" w rozumieniu Kodeksu pracy: To te kwalifikacje, bez których, w świetle obowiązujących przepisów, nie można wykonywać danego zawodu (np. dyplom lekarza, uprawnienia kierowcy zawodowego do transportu publicznego, licencja radcy prawnego).
- Wymogi stanowiskowe: Są to uprawnienia, których posiadanie wynika jedynie z wewnętrznego zakresu obowiązków ustalonych przez pracodawcę (np. prawo jazdy do przemieszczania się samochodem służbowym na danym stanowisku).
W przypadku dyrektora sprzedaży, SN uznał, że prawo jazdy było jedynie wymogiem stanowiskowym, a nie "uprawnieniem koniecznym". Oznacza to, że jego utrata nie jest wystarczającą przesłanką do rozwiązania umowy na podstawie art. 52 § 1 pkt 3 Kodeksu pracy.
Przeczytaj też komentarze sędziego:
- Likwidacja stanowiska nie wyklucza przywrócenia zwolnionego pracownika do pracy (wyrok SN z 18 stycznia 2022 r. sygn. akt III PSKP 53/21)
- Pozew pracownika o wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy - kiedy sąd go nie odrzuci
- Przyczyną wypowiedzenia umowy może być zdarzenie, za które wcześniej pracownik dostał karę porządkową
- Nieusprawiedliwiona nieobecność w pracy - kiedy uzasadnia zwolnienie dyscyplinarne
- Korzystanie ze służbowego laptopa lub samochodu w celach prywatnych – jakie konsekwencje może ponieść pracownik
- Błędne zaświadczenie o zarobkach – czy pracodawca będzie musiał wypłacić pracownikowi odszkodowanie
Praktyczne wnioski dla specjalistów HR i płac
Co to oznacza dla Ciebie i Twojego działu?
- Zawsze analizuj charakter uprawnień: Zanim podejmiesz decyzję o zwolnieniu, zastanów się, czy utracone uprawnienia są "konieczne" w rozumieniu prawa. Czy bez nich pracownik w ogóle może wykonywać swój zawód?
- Rozważ inne ścieżki: W sytuacji, gdy prawo jazdy jest jedynie wymogiem stanowiskowym, należy rozważyć inne podstawy rozwiązania umowy. Sąd Najwyższy zasugerował, że w omawianym przypadku uzasadnione mogłoby być rozwiązanie umowy za wypowiedzeniem z powodu niemożności świadczenia pracy, a nawet zwolnienie dyscyplinarne, ale z powodu ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych (np. zatajenie ważnych informacji, uszkodzenie mienia firmy).
