Spadek liczby członków związku zawodowego – jakie są skutki
U pracodawcy zatrudniającego 170 pracowników działa zakładowa organizacja związkowa. Dotychczas liczyła ona ok. 20 członków, obecnie jednak jej liczebność zmniejszyła się do 6 osób. W związku z tym proszę o wyjaśnienie, czy fakt, że liczba członków związku zawodowego spadła poniżej 10 osób, skutkuje jego rozwiązaniem z mocy prawa, czy do dalszego istnienia i działania związku zawodowego wystarczy, aby należały do niego co najmniej 2 osoby? Czy przy tak niewielkiej liczbie członków pracodawca nadal ma obowiązek konsultowania ze związkiem zawodowym zmian w regulaminie wynagradzania oraz innych regulaminach wewnętrznych? Czy przewodniczący związku zawodowego nadal korzysta z ustawowej ochrony związkowej? Jeśli tak, to jak długo trwa ta ochrona, biorąc pod uwagę, że kadencja zarządu związku została określona do 2029 roku?
Związek zawodowy, którego liczba członków spadła poniżej 10, podlega wykreśleniu z rejestru przez sąd z urzędu. Zakładowa organizacja związkowa, której liczba członków spadła poniżej 10, traci swoje uprawnienia ustawowe, natomiast działacze związkowi podlegający ochronie, którzy należą do wyżej wymienionej organizacji związkowej zachowują ochronę do końca półrocza. W przypadku wskazanym w pytaniu, jeżeli spadek liczby członków wykazano w informacji za I półrocze 2025 r., ochrona będzie zachowana do końca 2025 roku.
-
Czy związek zawodowy, którego liczba członków spadła poniżej 10 osób, podlega wykreśleniu z rejestru
-
Jakie są skutki zmniejszenia liczby członków związku dla uprawnień zakładowej organizacji związkowej
-
Do kiedy trwa szczególna ochrona działaczy związkowych organizacji związkowej, której liczba członków spadła poniżej 10 osób
Przeczytaj również:
-
Zakres spraw uzgadnianych z przedstawicielstwem organizacji związkowej
-
O czym pamiętać, gdy w zakładzie rozpoczynają działalność związki zawodowe
-
Pomieszczenia i urządzenia dla związków zawodowych – jak je udostępniać
-
Związki zawodowe – jakie obciążenia finansowe ma pracodawca. Odpowiedzi na 18 pytań
Związek zawodowy poniżej 10 członków podlega wykreśleniu z rejestru
Zgodnie z ustawą o związkach zawodowych sąd skreśla związek zawodowy z rejestru, gdy liczba członków związku utrzymuje się poniżej 10 przez okres dłuższy niż 3 miesiące. Okoliczności te sąd stwierdza z urzędu lub na wniosek związku zawodowego. Tym samym jeżeli liczba członków związku zawodowego spada poniżej 10 osób, to związek ten – pod warunkiem wskazanym wyżej – podlega wykreśleniu z rejestrów.
Skutek zmniejszenie liczby członków związku dla uprawnień zakładowej organizacji związkowej
Niezależnie od powyższego, uprawnienia zakładowej organizacji związkowej (nawet należącej do większego związku zawodowego, w tym ponadzakładowej organizacji) przysługują tylko tej organizacji związkowej, która zrzesza minimum 10 członków.
Każdy związek zawodowy obowiązany jest przedłożyć pracodawcy co 6 miesięcy - według stanu na dzień 30 czerwca i 31 grudnia - w terminie do 10. dnia miesiąca następującego po tym okresie, informację o liczbie członków. Jeżeli z informacji tej wynika, że liczba członków spadła poniżej 10 osób, organizacja zakładowa traci swoje uprawnienia wynikające z ustawy. Pracodawca nie ma obowiązku konsultowania się z taką organizacją ani nie ma innych obowiązków wobec takiej organizacji wynikającej z odrębnych przepisów.
Do kiedy trwa szczególna ochrona działaczy związkowych
Odnośnie ochrony działaczy związkowych, wypowiedział się na ten temat Sąd Najwyższy, który w wyroku z 19 sierpnia 2015 r. (sygn. akt II PK 208/14) stwierdził, iż zmniejszenie liczby członków zakładowej organizacji związkowej poniżej 10 osób nie powoduje natychmiastowej utraty jej uprawnień ani wygaśnięcia ochrony działacza związkowego przed rozwiązaniem stosunku pracy, a organizacja taka zachowuje przysługujące jej uprawnienia do końca kwartału (zgodnie z ówczesnym brzmieniem art. 251 ustawy o związkach zawodowych, wówczas obowiązki informacyjne związku zawodowego miały być realizowane co kwartał), na początku którego zgłoszona pracodawcy liczba jej członków wynosiła co najmniej 10 osób. Przyjmując dzisiejsze brzmienie przepisów należy uznać, że zgodnie z powyższą wykładnią utrata statusu działacza związkowego chronionego następuje w praktyce do końca półrocza, w którym została przekazania informacja o liczbie członków związku zawodowego.
Jeżeli zatem liczba członków związku spadła – wg. informacji za I półrocze 2025 r. – do 6 osób, to dotychczasowi chronieni działacze związkowi zachowują tą ochronę do końca kolejnego półrocza, tj. do końca 2025 roku.
Michał Culepa
