
Prezydent podpisał ustawę z 14 czerwca 2024 r. o ochronie sygnalistów. Nowe przepisy umożliwią sygnalistom m.in. dokonywanie zgłoszeń wewnętrznych i zapewnią ochronę przed działaniami odwetowymi osobom dokonującym zgłoszenia naruszenia prawa.
Przeczytaj również:
Sygnalista będzie mógł zgłosić naruszenie prawa za pomocą wewnętrznych kanałów zgłoszeń, które zostaną utworzone przez podmioty prywatne i publiczne, zewnętrznych kanałów zgłoszeń do odpowiednich organów państwa i za pomocą ujawnienia publicznego. Ustawa przewiduje możliwość przyjmowania wspólnej procedury zgłoszeń wewnętrznych w ramach grupy kapitałowej.
Zgłoszenie wewnętrzne polega na poinformowaniu o naruszeniu podmiotu prawnego, którego sygnalista jest pracownikiem lub pozostaje z nim w innych relacjach o charakterze zarobkowym. Zgłoszenie zewnętrzne jest skierowaniem informacji do organu publicznego lub Rzecznika Praw Obywatelskich. Natomiast ujawnienie publiczne polega na podaniu informacji o naruszeniu prawa do wiadomości publicznej przez samego sygnalistę z pominięciem pozostałych kanałów zgłoszeń.
Sygnalista będzie mógł wybierać kolejność zgłoszeń wewnętrznych i zewnętrznych (nie będzie obowiązkowe dokonanie zgłoszenia wewnętrznego przed zewnętrznym).
Naruszenie prawa – w rozumieniu przepisów o sygnalistach – będą stanowiły działania lub zaniechanie niezgodne z prawem lub mające na celu obejście prawa, dotyczące:
korupcji;
zamówień publicznych;
usług, produktów i rynków finansowych;
przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu;
bezpieczeństwa produktów i ich zgodności z wymogami;
bezpieczeństwa transportu;
ochrony środowiska;
ochrony radiologicznej i bezpieczeństwa jądrowego;
bezpieczeństwa żywności i pasz;
zdrowia i dobrostanu zwierząt;
zdrowia publicznego;
ochrony konsumentów;
ochrony prywatności i danych osobowych;
bezpieczeństwa sieci i systemów teleinformatycznych;
interesów finansowych Skarbu Państwa Rzeczypospolitej Polskiej, jednostki samorządu terytorialnego oraz Unii Europejskiej;
rynku wewnętrznego Unii Europejskiej, w tym publicznoprawnych zasad konkurencji i pomocy państwa oraz opodatkowania osób prawnych;
konstytucyjnych wolności i praw człowieka i obywatela – występujące w stosunkach jednostki z organami władzy publicznej i niezwiązane z dziedzinami wskazanymi wyżej.
Podmiot zatrudniający, w ramach procedury zgłoszeń wewnętrznych, będzie mógł także przewidzieć możliwość zgłaszania informacji o naruszeniach dotyczących obowiązujących w tym podmiocie regulacji wewnętrznych lub standardów etycznych, które zostały ustanowione przez podmiot prawny na podstawie przepisów prawa powszechnie obowiązującego i pozostają z nimi zgodne.
Przypomnijmy, że ustawa ta implementuje unijną dyrektywę w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa UE. Ochroną zostaną objęci zgłaszający naruszenie prawa niezależnie od podstawy i formy świadczenia pracy lub pełnienia służby.
Większość przepisów ustawy wejdzie w życie w terminie 3 miesięcy od dnia publikacji w Dzienniku Ustaw.
ustawa z 14 czerwca 2024 r. o ochronie sygnalistów.
Leszek Skupski