PIP zyska nowe uprawnienia – przekształcenie umowy cywilnoprawnej w umowę o pracę

Zgodnie z założeniami reformy, inspektorzy PIP otrzymają prawo do wydania decyzji administracyjnej, na mocy której umowa cywilnoprawna (np. umowa zlecenie czy umowa o dzieło) zostanie przekształcona w umowę o pracę. Będzie to możliwe tylko w przypadkach, gdy występują wszystkie cechy stosunku pracy – podporządkowanie, miejsce i czas wykonywania pracy określone przez pracodawcę oraz odpłatność.

To znaczące rozszerzenie kompetencji PIP, które do tej pory mogło jedynie kierować sprawy do sądu. Nowe przepisy pozwolą unikać przewlekłych procesów sądowych i chronić pracowników zatrudnianych fikcyjnie na podstawie umów cywilnoprawnych.

Celem reformy jest walka z uśmieciowieniem zatrudnienia, segmentacją rynku pracy oraz nadużywaniem umów cywilnoprawnych. Wprowadzenie możliwości przekształcenia umowy cywilnoprawnej w umowę o pracę to element dążenia do większej stabilności zatrudnienia i ochrony praw pracowniczych.

Reforma jest odpowiedzią na oczekiwania Komisji Europejskiej, wpisuje się w cele Krajowego Planu Odbudowy i ma przynieść korzyści zarówno pracownikom, jak i uczciwym pracodawcom, którzy zatrudniają zgodnie z przepisami.

Nowe przepisy mają wejść w życie do połowy 2026 roku. Od tego momentu inspektorzy pracy będą mogli:

• Samodzielnie ocenić, czy umowa cywilnoprawna faktycznie maskuje stosunek pracy,
• Wydać decyzję administracyjną o przekształceniu umowy,
• Nałożyć konsekwencje na pracodawców stosujących nielegalne formy zatrudnienia,
• Wspierać pracowników bez konieczności długotrwałego postępowania sądowego.

W ministerstwie pracy powołano już zespół, który opracowuje szczegółowe rozwiązania, a także zapowiedziano konsultacje społeczne i rozmowy z Radą Dialogu Społecznego.

Dzięki planowanym zmianom osoby zatrudnione na podstawie umowy cywilnoprawnej, mimo że faktycznie wykonują obowiązki pracownicze, będą mogły liczyć na m.in.:

• Pełne prawa wynikające z Kodeksu pracy (np. urlop wypoczynkowy, inne zwolnienia, od pracy które przysługują pracownikom, a także uprawnienia pracownicze),
• Stabilność i bezpieczeństwo zatrudnienia,
• Większe możliwości ochrony prawnej w razie konfliktu z pracodawcą.

Ministra pracy zapowiada dużą reformę PIP. Inspektorzy zyskają uprawnienie do przekształcenia umowy cywilnoprawnej w umowę o pracę, w sytuacji, gdy umowa cywilnoprawna będzie wykorzystywana niezgodnie z przepisami.

Reforma nie oznacza likwidacji umów cywilnoprawnych – ich stosowanie nadal będzie możliwe, ale wyłącznie w sytuacjach, które nie spełniają cech stosunku pracy. Dzięki nowym kompetencjom PIP, system kontroli stanie się bardziej efektywny, a fikcyjne zatrudnienie – trudniejsze do ukrycia.

Nowe prawo to szansa na uporządkowanie rynku pracy i wzmocnienie pozycji pracownika, bez zbędnej biurokracji i konieczności kierowania sprawy do sądu.

1. Inspektorzy PIP zyskają nowe uprawnienia – będą mogli przekształcić umowę cywilnoprawną w umowę o pracę.
2. Reforma ma ograniczyć nadużycia w stosowaniu umów cywilnoprawnych i wesprzeć uczciwe zatrudnienie.
3. Zmiany są częścią Krajowego Planu Odbudowy i odpowiedzią na oczekiwania KE.
4. Pracownicy zyskają lepszą ochronę, a sądy zostaną odciążone od części sporów.
5. Nowe przepisy mają wejść w życie do połowy 2026 roku – trwają już prace legislacyjne i konsultacje.

Będziemy kontynuować ten temat, jak tylko resort pracy poda więcej szczegółów.