Tarcza 4.0 pozwala na szybkie rozwiązanie zakazu konkurencji

Tarcza 4.0 pozwala na szybkie rozwiązanie zakazu konkurencji
Dokument aktualny

Maciej Karpiński

24.06.2020

W warunkach kryzysowych – zagrożenia epidemicznego, czy też stanu epidemii, ogłoszonego z powodu COVID-19 – utrzymywanie zakazu konkurencji może być zbyt kosztowne. Z tego powodu, w ramach tarczy antykryzysowej 4.0, przewidziano możliwość szybkiego rozwiązania umowy o zakazie konkurencji, a tym samym uniknięcia konieczności ponoszenia związanych z nią kosztów.

Zakaz konkurencji w Kodeksie pracy

W przepisach ustawowych, zakaz konkurencji uregulowano najszerzej w Kodeksie pracy (art. 1011-art. 1014). Wspomniany zakaz polega na zobowiązaniu osoby, która jest nim objęta, do powstrzymywania się od:

  • prowadzenia działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy

  • oraz świadczenia pracy w ramach stosunku pracy lub na innej podstawie na rzecz podmiotu prowadzącego taką działalność.

Zakaz konkurencji ustanawia się w specjalnej umowie, zawieranej między pracodawcą a pracownikiem (umowa o zakazie konkurencji). Szczegółowe określenie zakresu przedmiotowego i czasowego zakazu ustawodawca pozostawił stronom umowy – pracodawcy i pracownikowi.

Zapamiętaj!

Za działalność konkurencyjną można uznać tylko taką, która może realnie zagrozić interesom pracodawcy. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 maja 2002 r., I PKN 221/01, umowa o zakazie konkurencji nie może zawierać postanowień, które zobowiązywałyby pracownika do niepodejmowania działalności niepokrywającej się z przedmiotem działalności pracodawcy.

Kodeks pracy wyróżnia dwie postacie zakazu konkurencji:

  • zakaz obowiązujący w czasie zatrudnienia u pracodawcy, z którym została zawarta umowa o zakazie konkurencji

  • i zakaz obowiązujący po ustaniu tego zatrudnienia.

W drugim przypadku, w zamian za powstrzymanie się od działalności konkurencyjnej przez byłego pracownika, pracodawca zobowiązany jest wypłacać mu, przez czas obowiązywania zakazu, stosowne odszkodowanie, tytułem rekompensaty.

Zakaz konkurencji w stosunkach cywilnoprawnych

Umowy o zakazie konkurencji, analogiczne do umów określonych w Kodeksie pracy, mogą być również zawierane między stronami stosunków cywilnoprawnych – np. między zleceniodawcą a zleceniobiorcą (w przypadku umowy zlecenia, umowy o świadczenie usług oraz umowy agencyjnej), czy też miedzy zamawiającym a przyjmującym zamówienie (w przypadku umowy o dzieło). Możliwość ta wynika z zasady swobody umów, wyrażonej w art. 3531 Kodeksu cywilnego.

W przepisach prawa cywilnego szczegółowo uregulowano zakaz (ograniczenie) konkurencji, który może zostać nałożony na agenta – stronę umowy agencyjnej. Zgodnie z art. 7646 Kodeksu cywilnego, strony umowy agencyjnej – czyli dający zlecenie i agent – mogą ograniczyć działalność agenta, mającą charakter konkurencyjny, na okres po rozwiązaniu umowy agencyjnej. Dający zlecenie obowiązany jest do wypłacania agentowi odpowiedniej sumy pieniężnej za ograniczenie działalności konkurencyjnej w czasie jego trwania, chyba że co innego wynika z umowy albo że umowa agencyjna została rozwiązana na skutek okoliczności, za które agent ponosi odpowiedzialność.

Szybkie rozwiązanie zakazu konkurencji w okresie epidemii

Na mocy art. 77 pkt 16 ustawy z 19 czerwca 2020 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych udzielanych przedsiębiorcom dotkniętym skutkami COVID-19 oraz o uproszczonym postępowaniu o zatwierdzenie układu w związku z wystąpieniem COVID-19 (tzw. tarcza antykryzysowa 4.0), w ustawie z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.) dodano art. 15gf.

Przepis ten stanowi, że w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, ogłoszonego z powodu COVID-19, strony umowy o zakazie konkurencji obowiązującym po ustaniu:

  • stosunku pracy,

  • umowy agencyjnej,

  • umowy zlecenia,

  • innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia,

  • umowy o dzieło

– na rzecz których ustanowiono zakaz działalności konkurencyjnej, mogą ją wypowiedzieć z zachowaniem terminu 7 dni.

Zapamiętaj!

Skoro – zgodnie z przywołanym przepisem – umowę o zakazie konkurencji może wypowiedzieć ten, na czyją rzecz wspomniany zakaz ustanowiono, to omawiane uprawnienie ma charakter jednostronny – przysługuje ono, odpowiednio, pracodawcy, dającemu zlecenie i zamawiającemu, a nie przysługuje pracownikowi, przyjmującemu zlecenie (agentowi, usługodawcy), ani przyjmującemu zamówienie.

W uzasadnieniu do projektu ustawy wprowadzającej art. 15gf wskazano, że przyznanie uprawnień tylko jednej stronie stosunku prawnego wynika z sytuacji wywołanej epidemią COVID-19 – pracodawcy, dający zlecenie i zamawiający, w obliczu gospodarczych konsekwencji epidemii nie są w stanie ponosić wszystkich kosztów prowadzenia działalności. Wobec tego zasadne jest umożliwienie im wypowiedzenia przedmiotowych umów. Przez to wraz z rozwiązaniem umowy wygaśnie ich zobowiązanie do zapłaty odszkodowania na rzecz byłych pracowników, agentów, przyjmujących zlecenie oraz przyjmujących zamówienie z tytułu zakazu prowadzenia przez nich działalności konkurencyjnej.

W razie dokonania wypowiedzenia umowy o zakazie konkurencji, ulegnie ona rozwiązaniu z upływem 7-dniowego okresu wypowiedzenia. To oznacza, że strona zobowiązana do zapłaty odszkodowania z tytułu powstrzymania się przez drugą stronę umowy od prowadzenia działalności konkurencyjnej ma obowiązek wypłacić odszkodowanie za okres do rozwiązania umowy.

Jak dokonać wypowiedzenia?

Pracodawca, dający zlecenie lub zamawiający dokonuje wypowiedzenia umowy o zakazie konkurencji składając drugiej stronie – na piśmie – oświadczenie woli o zamiarze rozwiązania umowy. 7-dniowy okres wypowiedzenia należy obliczać zgodnie z art. 111 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym:

  • termin oznaczony w dniach kończy się z upływem ostatniego dnia,

  • a jeżeli początkiem terminu oznaczonego w dniach jest pewne zdarzenie, nie uwzględnia się przy obliczaniu terminu dnia, w którym to zdarzenie nastąpiło.

W analizowanym przypadku, przy obliczaniu terminu nie uwzględniamy dnia, w którym dokonano wypowiedzenia, tj. dnia doręczenia pisma z oświadczeniem woli o wypowiedzeniu.

Przykład
Ustalanie terminu rozwiązania umowy
Okres wypowiedzenia umowy o zakazie konkurencji, dokonanego w dniu 2 lipca 2020 r., upływa w dniu 9 lipca 2020 r. i w tym dniu umowa ulega rozwiązaniu (7-dniowy okres wypowiedzenia zaczyna się w tym przypadku w dniu 3 lipca i obejmuje 7 dni, z których ostatnim jest 9 lipca).

Wzór.
Wypowiedzenie umowy o zakazie konkurencji
„Zgodnie z art. 15gf ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.), wypowiadam umowę o zakazie konkurencji (w przypadku umowy agencyjnej – o ograniczeniu konkurencji), zawartą w dniu ……………., z zachowaniem 7-dniowego okresu wypowiedzenia, który upłynie w dniu …………….”.

Możliwość jednostronnego wypowiedzenia umowy o zakazie konkurencji ma służyć złagodzeniu ciężarów finansowych związanych z obowiązkiem wypłacania odszkodowania – rekompensaty pieniężnej za powstrzymywanie się od działalności konkurencyjnej. Jednak z punktu widzenia pracownika, przyjmującego zlecenie lub przyjmującego zamówienie, omawiane rozwiązanie najczęściej będzie postrzegane jako niekorzystne.

Podstawa prawna: 
  • art. 15gf ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.)

Autorem odpowiedzi jest: 

Maciej Karpiński

Maciej Karpiński

Maciej Karpiński

Specjalista z zakresu prawa pracy, zarządzania pracownikami i funkcjonowania samorządu terytorialnego. Prawnik. Wykładowca na kursach kadrowo-płacowych. Jego doświadczenie zawodowe obejmuje m. in. pracę na kierowniczych stanowiskach w działach personalnych banków oraz w komórkach audytu i kontroli, w samorządzie terytorialnym.

Szkolenia Akademia Wiedza i Praktyka

Copyright ©  Wszelkie prawa zastrzeżone

wiper-pixel