Historyczny moment: Polska uruchamia pierwszy pilotaż skróconego czasu pracy w Europie Środkowo-Wschodniej
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) ogłosiło rozpoczęcie ogólnopolskiego pilotażu skróconego czasu pracy. To pionierskie przedsięwzięcie w tej części Europy odpowiada na zmieniające się realia rynku pracy: postępującą automatyzację, rosnącą wydajność pracowników oraz potrzebę zapewnienia wyższej jakości życia przy zachowaniu pełnego wynagrodzenia.
Skrócenie czasu pracy – odpowiedź na zmieniającą się rzeczywistość
Jak podkreśliła ministra Agnieszka Dziemianowicz-Bąk, od wprowadzenia ośmiogodzinnego dnia pracy w Polsce minęło ponad 100 lat. W tym czasie zmienił się sposób produkcji, rozwinęły się nowe technologie, sztuczna inteligencja i cyfryzacja procesów pracy. Wzrosła też wydajność pracowników, a społeczne i demograficzne zmiany – takie jak starzenie się społeczeństwa czy potrzeba godzenia życia zawodowego z prywatnym – stworzyły nowe wyzwania dla rynku pracy.
– Pracujemy wydajniej – pracujemy lepiej – pracujemy mądrzej – czas, abyśmy zaczęli pracować krócej! – zaznaczyła ministra.
Polska, zdaniem szefowej MRPiPS, dawno przestała być krajem "na dorobku", a jej gospodarka i przedsiębiorcy osiągnęli poziom rozwoju, który pozwala na wkroczenie na kolejny cywilizacyjny etap – skrócenie czasu pracy bez obniżenia wynagrodzeń.
Przeczytaj też:
Intensywne przygotowania i szerokie konsultacje
Pilotaż skróconego czasu pracy został poprzedzony rokiem intensywnych badań i analiz. MRPiPS przeanalizowało krajowe i międzynarodowe doświadczenia, w tym rozwiązania wprowadzone w takich krajach jak Francja, Dania czy Belgia. Konsultowano się także z przedsiębiorstwami i instytucjami, które już wdrożyły modele krótszego tygodnia pracy.
Obejrzyj też:
Przeczytaj też:
Szczególne znaczenie miały doświadczenia takich organizacji jak Herbapol Poznań, Centralny Instytut Ochrony Pracy oraz Instytut Pracy i Spraw Socjalnych. Wnioski jasno pokazały, że skrócenie czasu pracy wpływa pozytywnie zarówno na pracowników, jak i pracodawców.
Pilotaż finansowany z Funduszu Pracy – zasady i warunki
Na realizację pilotażu w pierwszym roku przewidziano 10 mln zł z Funduszu Pracy. Program będzie podzielony na dwie fazy:
- 3 miesiące przygotowań (organizacyjnych i analitycznych),
- następnie testowanie rozwiązań w praktyce.
Przeczytaj też:
Kto może wziąć udział?
- przedsiębiorstwa prywatne,
- jednostki samorządowe,
- organizacje społeczne (fundacje, stowarzyszenia, związki zawodowe).
Podstawowe założenia:
- Zachowanie dotychczasowego poziomu wynagrodzeń,
- objęcie zmianami również pracowników spoza kadry zarządzającej,
- możliwość wyboru modelu skrócenia czasu pracy (np. zmniejszenie godzin dziennie, skrócenie tygodnia pracy, wydłużenie urlopów),
- dobrowolność uczestnictwa.
Do końca czerwca 2025 r. MRPiPS ogłosi szczegółowe zasady rekrutacji do pilotażu.
Korzyści dla pracowników i pracodawców
Badania i analizy wskazują szereg korzyści wynikających ze skrócenia czasu pracy:
Dla pracowników:
- poprawa zdrowia fizycznego i psychicznego,
- zmniejszenie ryzyka wypalenia zawodowego,
- lepsza równowaga między życiem prywatnym a zawodowym,
- wzrost możliwości rozwoju osobistego i podnoszenia kwalifikacji,
- dłuższa i bardziej satysfakcjonująca aktywność zawodowa.
Dla pracodawców:
- wzrost zaangażowania i lojalności pracowników,
- zmniejszenie liczby błędów i absencji chorobowej,
- poprawa jakości pracy zespołowej,
- zwiększenie konkurencyjności firmy.
W praktyce skrócony czas pracy okazał się skutecznym narzędziem – jak pokazują dane Herbapolu Poznań, rotacja kadry spadła, absencja chorobowa zmalała, a wyniki finansowe firmy były najlepsze od lat.
Monitoring i przygotowania do zmian legislacyjnych
Nadzór nad realizacją pilotażu będzie sprawował Zespół ds. Skróconego Czasu Pracy. Jego zadania obejmą:
- monitorowanie wdrożeń,
- udzielanie wsparcia uczestnikom,
- opracowywanie rekomendacji legislacyjnych na przyszłość.
Ministerstwo podkreśla, że zależy mu na wypracowaniu rozwiązań szytych na miarę – różne sektory, branże i wielkości firm będą mogły dopasować model skrócenia czasu pracy do swoich potrzeb.
Głosy z praktyki: Włocławek i Herbapol Poznań
Włocławek
Krzysztof Kukucki, prezydent Włocławka, opowiedział o wdrożeniu 35-godzinnego tygodnia pracy w urzędzie miasta, jednostkach kultury oraz spółkach komunalnych. Jak podkreślił, zmiana ta spotkała się z ogromnym poparciem pracowników i pozytywnie wpłynęła na ich jakość życia.
Herbapol Poznań
Tomasz Kaczmarek, prezes Herbapolu Poznań, wskazał na ogromne znaczenie stopniowego, ewolucyjnego wdrażania skróconego czasu pracy. Firma wprowadzała zmiany krok po kroku – od jednego wolnego dnia w miesiącu, po co drugi wolny piątek – co pozwoliło zachować ciągłość produkcji i utrzymać wyniki finansowe.
– Pracownik na tej zmianie może tylko zyskać, a firma nie może stracić dynamiki rozwoju – podkreślił.
Przyszłość skróconego czasu pracy w Polsce
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wierzy, że pilotaż skróconego czasu pracy stanie się początkiem większych, systemowych zmian. Docelowo nowe rozwiązania mają umożliwiać szersze wprowadzanie krótszego czasu pracy – z korzyścią dla pracowników, pracodawców i całej gospodarki.
Ministerstwo podkreśla także znaczenie:
- elastyczności (różne modele dostosowane do branż),
- ciągłości działalności i wyników firm,
- wsparcia finansowego i doradczego dla uczestników,
- dobrowolności udziału w programie.
Dzięki współpracy rządu, pracodawców i pracowników Polska ma szansę dołączyć do grona nowoczesnych, zrównoważonych gospodarek Europy.
