Wiza z celem 11 a praca w wakacje. Czy uczennica z Ukrainy może pracować na umowie zlecenia?

W analizowanej sytuacji chodzi o obywatelkę Ukrainy, która kształci się w polskim technikum i przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy krajowej wydanej w celu oznaczonym kodem „11”.

Taka wiza dotyczy kształcenia się w formach innych niż studia wyższe, czyli m.in. nauki w szkole średniej lub technikum. Z punktu widzenia pracodawcy istotne jest jednak to, że sam fakt legalnego pobytu cudzoziemca w Polsce nie oznacza automatycznie prawa do pracy.

W przypadku powierzania pracy cudzoziemcowi trzeba zawsze ustalić dwie kwestie:

• czy cudzoziemiec przebywa w Polsce legalnie,
• czy jego tytuł pobytowy uprawnia go do wykonywania pracy.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami możliwość wykonywania pracy przez cudzoziemca zależy od tego, na jakiej podstawie przebywa on w Polsce. Znaczenie ma m.in. cel wydania wizy. Aktualne regulacje przewidują katalog celów wizowych, które nie dają prawa do pracy.

Do tej kategorii należy m.in. wiza z celem 11, wydawana w celu kształcenia się w formach innych niż studia wyższe. Obejmuje to np. szkołę średnią lub technikum. Cudzoziemiec przebywający w Polsce na podstawie takiej wizy nie jest uprawniony do wykonywania pracy w Polsce. Dotyczy to także sytuacji, w której posiadałby dodatkowe dokumenty, takie jak zezwolenie na pracę albo oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy. Potwierdza to również informacja Zielonej Linii o wizach, które nie umożliwiają cudzoziemcowi podjęcia pracy w Polsce.

Oznacza to, że sama legalność pobytu nie wystarcza. Konieczne jest jeszcze, aby podstawa pobytu dopuszczała wykonywanie pracy. W omawianym przypadku ten warunek nie jest spełniony.

Uczennica technikum posiadająca wizę z celem 11 nie może legalnie wykonywać pracy zarobkowej w Polsce. Dotyczy to również pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej, takiej jak umowa zlecenia.

Przepisy nie różnicują w tym przypadku dopuszczalności pracy w zależności od formy zatrudnienia. Ograniczenie obejmuje zarówno:

• pracę na podstawie umowy o pracę,
• pracę na podstawie umowy zlecenia,
• inne formy wykonywania pracy zarobkowej.

Dlatego zawarcie umowy zlecenia z uczennicą technikum, która przebywa w Polsce wyłącznie na podstawie wizy z celem 11, nie będzie dopuszczalne.

Bez znaczenia pozostaje to, że praca miałaby być wykonywana wyłącznie w okresie wakacyjnym. Przepisy nie przewidują szczególnego wyjątku wakacyjnego dla uczniów szkół ponadpodstawowych będących cudzoziemcami.

Oznacza to, że brak prawa do pracy wynikający z rodzaju wizy obowiązuje przez cały okres ważności tej wizy. Uczennica technikum z Ukrainy, która ma wizę z celem 11, nie może więc podjąć pracy ani w wakacje, ani w innym okresie.

Omawianą sytuację należy odróżnić od statusu cudzoziemców będących studentami studiów wyższych. W ich przypadku przepisy przewidują szczególne zwolnienie z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę, pod warunkiem spełnienia określonych przesłanek, m.in. odbywania studiów stacjonarnych.

Takie uprawnienie nie obejmuje jednak uczniów szkół średnich ani techników. Nie można więc stosować tych zasad odpowiednio do uczennicy technikum. Status ucznia technikum nie jest w tym zakresie równoważny ze statusem studenta studiów wyższych.

Z perspektywy pracodawcy powierzenie pracy osobie przebywającej w Polsce na podstawie wizy z celem 11 należy uznać za powierzenie pracy cudzoziemcowi, który nie jest uprawniony do jej wykonywania.

Może to skutkować odpowiedzialnością administracyjną oraz finansową na podstawie przepisów o zatrudnianiu cudzoziemców. Ustawa o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom wskazuje m.in., że nielegalne wykonywanie pracy obejmuje sytuację, gdy podstawa pobytu cudzoziemca nie uprawnia go do wykonywania pracy.

Wyjątkiem byłaby sytuacja, w której cudzoziemka posiadałaby inną podstawę pobytu uprawniającą do pracy. Może to dotyczyć np. przypadku, gdy korzystałaby z ochrony czasowej i posiadała status UKR, miała odpowiednie zezwolenie na pobyt albo inny tytuł pobytowy wymieniony w przepisach szczególnych.

W takim przypadku konieczna byłaby jednak odrębna analiza konkretnej podstawy pobytu i dokumentów posiadanych przez cudzoziemkę.

W przedstawionym stanie faktycznym należy przyjąć, że uczennica technikum będąca obywatelką Ukrainy i przebywająca w Polsce na podstawie wizy z celem 11 nie może podjąć pracy w okresie wakacyjnym ani w jakimkolwiek innym czasie. Dotyczy to również pracy na podstawie umowy zlecenia.