Świadczenia pieniężne z ZFŚS tzw. „wczasów pod gruszą” – czy podlegają egzekucji komorniczej

Szczegółowe wyjaśnienia poniżej.

Co do zasady, egzekucja z wynagrodzenia za pracę prowadzona na podstawie art. 880 – 888 kpc., a także egzekucja z zasiłku dokonywana w oparciu o przepisy ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1631) nie stanowią podstawy do objęcia nią świadczeń o charakterze socjalnym. Potrącenia z tego rodzaju świadczeń, zarówno finansowanych z ZFŚS, jak też ze środków obrotowych (ale o charakterze socjalnym, tj. np. świadczenie urlopowe) są możliwe, ale na mocy art. 895, 896 i następnych kpc. Oznacza to, że podlegają one zajęciu komorniczemu lub administracyjnemu – na podstawie art. 9 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz.U. z 2025 r., poz. 132) do pełnej kwoty, o ile tytuł wykonawczy dotyczy "wynagrodzenia za pracę i innych wierzytelności", a nie tylko wynagrodzenia za pracę" i/lub "wynagrodzenia za pracę i wierzytelnościach z zasiłku chorobowego".

Proszę zweryfikować dokładnie tytuł zajęcia komorniczego i wczytać się w treść pouczenia, zazwyczaj w nim podane są konkretne informacje i odniesienia do podstawy prawnej. Jeżeli będzie problem z określeniem co zostało zajęte, zawsze można skontaktować się z komornikiem.

W opinii Ministerstwa egzekucja z wynagrodzenia za pracę prowadzona na podstawie art. 880-888 kpc. nie obejmuje świadczeń wypłacanych z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych.

Jeżeli komornik, na podstawie wniosku wierzyciela, skierował egzekucję do wynagrodzenia za pracę oraz do innych świadczeń należnych pracownikowi, w tym przysługujących mu z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, musi wszcząć egzekucję zarówno z wynagrodzenia za pracę, jak i z wierzytelności. Wynagrodzenie za pracę wraz ze wszystkimi należnościami, które mieszczą się w pojęciu wynagrodzenia, będzie podlegało ochronie wynikającej z przepisów prawa pracy. Natomiast świadczenia z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych nie są wynagrodzeniem za pracę i nie stosuje się do nich ograniczeń i limitów potrąceń dotyczących wynagrodzenia za pracę. Świadczenia takie mogą podlegać egzekucji w pełnej wysokości.

Z wynagrodzenia za pracę - po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, zaliczki na podatek dochodowy (u pracownika niekorzystającego ze zwolnienia "dla młodych") oraz wpłat dokonywanych do PPK, jeżeli pracownik nie zrezygnował z ich dokonywania - podlegają potrąceniu tylko następujące należności:

1. sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych;
2. sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne;
3. zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi;
4.  kary pieniężne przewidziane w art. 108 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz.U. z 2025 r. poz. 277) - dalej kp.

W razie egzekucji innych należności niż alimentacyjne, potrącenia mogą być dokonywane do wysokości połowy wynagrodzenia. Przy potrącaniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne, wolna od potrąceń jest kwota wynagrodzenia za pracę w wysokości 100% minimalnego wynagrodzenia za pracę, przysługującego pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy, po odliczeniu tych samych obciążeń podatkowo-składkowych (składek ZUS, zaliczki PIT, wpłat do PPK).

Powyższe reguły odnoszą się nie tylko do wynagrodzenia za pracę rozumianego szeroko, ale także do innych świadczeń wynikających ze stosunku pracy, w tym do nagrody jubileuszowej.

Potrąceń należności z wynagrodzenia pracownika w miesiącu, w którym są wypłacane składniki wynagrodzenia za okresy dłuższe niż 1 miesiąc, dokonuje się od łącznej kwoty wynagrodzenia uwzględniającej te składniki wynagrodzenia. W przypadku gdy w jednym miesiącu dochodzi do kilku różnych wypłat (np. w innych terminach lub na odrębnych listach), potrącenia dokonuje się z każdej należności, z uwzględnieniem zasady, że na miesiąc obowiązuje jedna kwota wolna, a granicę potrącenia ustala się od łącznego dochodu netto.

Na mocy art. 85 kp., pracodawca jest obowiązany wypłacać wynagrodzenie co najmniej raz w miesiącu w stałym, ustalonym w regulaminie pracy terminie. Zgodnie z art. 86 § 3 kp. wypłata wynagrodzenia jest dokonywana na wskazany przez pracownika rachunek płatniczy, chyba że pracownik złożył w postaci papierowej lub elektronicznej wniosek o wypłatę wynagrodzenia do rąk własnych.

Wynagrodzenie za pracę może być pomniejszone przez pracodawcę tylko o następujące należności:

• sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych,
• sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne,
• zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi,
• kary pieniężne przewidziane w art. 108 Kodeksu pracy.

Pracodawca dokonuje ich bez konieczności uzyskania pisemnej zgody pracownika.

Jeżeli występuje zbieg kilku tytułów, potrąceń dokonuje się w podanej kolejności. Potrącenia nie mogą przekraczać określonej przez prawo części wynagrodzenia. Część wynagrodzenia, która musi zostać wypłacona pracownikowi, jest ustalona odrębnie dla każdego rodzaju potrącenia (por. potrącenie z wynagrodzenia za pracę). Z wynagrodzenia za pracę odlicza się w pełnej wysokości kwoty wypłacone w poprzednim terminie płatności za okres nieobecności w pracy, za który pracownik nie zachowuje prawa do wynagrodzenia.

Potrąceń dokonuje się z wynagrodzenia za pracę – po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych, jak również pełnej składki zdrowotnej.

Pracodawca, dokonując obowiązkowych potrąceń z wynagrodzenia za pracę, musi:

• ustalić podstawę obowiązkowych potrąceń,
• określić maksymalną dopuszczalną kwotę potrącenia,
• sprawdzić, ile wynosi kwota wolna od potrąceń,
• ustalić faktyczną, możliwą kwotę potrącenia.

Podstawę potrąceń stanowi wynagrodzenie netto wypłacone pracownikowi w danym miesiącu.

Potrąceń należności z wynagrodzenia pracownika w miesiącu, w którym są wypłacane składniki wynagrodzenia za okresy dłuższe niż 1 miesiąc, dokonuje się od łącznej kwoty wypłaty uwzględniającej te składniki wynagrodzenia.

Potrącenia mogą być dokonywane w następujących granicach:

• w razie egzekucji świadczeń alimentacyjnych – do wysokości trzech piątych wynagrodzenia (60 proc.),
• w razie egzekucji innych należności – do wysokości połowy wynagrodzenia (50 proc.),
• dla nierozliczonych zaliczek pieniężnych – do wysokości połowy wynagrodzenia (50 proc.),
• dla kar pieniężnych – za jedno przekroczenie – dzienne wynagrodzenie netto, a łącznie – jedna dziesiąta wynagrodzenia przypadającego do wypłaty po potrąceniu obowiązkowych potrąceń.

Podczas dokonywania potrącenia z wynagrodzenia, należy brać pod uwagę kwotę wolną od potrąceń, która nie występuje tylko przy potrąceniach alimentacyjnych. Natomiast przy potrącaniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne, wolna od potrąceń jest kwota wynagrodzenia za pracę w wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów, przysługującego pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy, po odliczeniach składkowo-podatkowych oraz wpłat dokonywanych do PPK (jeżeli pracownik nie zrezygnował z ich dokonywania).

Kwota wynagrodzenia wolnego od potrąceń została ustalona na poziomie:

1. 100% minimalnego wynagrodzenia za pracę – przysługującego pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy, po odliczeniu składek, zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz wpłat dokonywanych do pracowniczego planu kapitałowego, jeżeli pracownik nie zrezygnował z ich dokonywania – przy potrącaniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne;
2. 75% minimalnego wynagrodzenia określonego w pkt 1 – przy potrącaniu zaliczek pieniężnych udzielonych pracownikowi, np. z tytułu podróży służbowych;
3. 90% minimalnego wynagrodzenia określonego w pkt 1 – przy potrącaniu kar pieniężnych za nieprzestrzeganie przez pracownika przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy lub przepisów przeciwpożarowych, opuszczenie pracy bez usprawiedliwienia, stawienie się do pracy w stanie nietrzeźwości lub spożywanie alkoholu w czasie pracy;
4. 100% minimalnego wynagrodzenia określonego w pkt 1 – przy potrącaniu za zgodą pracownika należności na rzecz pracodawcy;
5. 80% minimalnego wynagrodzenia określonego w pkt 1 – przy potrącaniu za zgodą pracownika należności innych niż na rzecz pracodawcy np. należności z tytułu składek na ubezpieczenie grupowe, na związki zawodowe, z tytułu spłaty pożyczki z zfśs.

Zasady stosowane przy obliczaniu kwoty wolnej od potrąceń:

1. Obliczając kwotę wolną od potrąceń należy za podstawę przyjąć minimalne wynagrodzenie za pracę obowiązujące w terminie dokonywania potrącenia:

od 1.01.2025 r. do 31.12.2025 r. – 4.666 zł.

2. Kwoty wolne od potrąceń ulegają zmniejszeniu proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy (art. 87¹ § 2 kp.).

3. Obliczając kwotę wolną od potrąceń należy brać pod uwagę parametry składkowo-podatkowe stosowane do danego pracownika
   • wysokość stosowanych kosztów uzyskania przychodów (250 zł, 300 zł; 50%), a także ewentualna rezygnacja z ich stosowania,
   • kwotę zmniejszającą podatek (2025 r. – 1/12; 1/24; 1/36) o ile w przypadku pracownika jest stosowana,
   • korzystanie ze zwolnień od podatku - art. 21 ust. 1 pkt 148, pkt 152-154 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych - dalej ustawy o PIT,
   • informacja czy pracownik złożył wniosek o niepobieranie zaliczek na podatek w danym roku podatkowym (art. 31c ustawy o PIT),
   • uczestnictwo w PPK i opłacanie składek z tego tytułu,
   • stawkę podatku.