Zwolnienie od pracy na badania specjalistyczne pracownika z niepełnosprawnością – kiedy przysługuje i jakie dokumenty są wymagane?
Proszę o pomoc w interpretacji przepisu, na podstawie którego pracodawca udziela zwolnień od pracy osobie z niepełnosprawnością na wizyty u lekarza (art. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i zatrudnianiu osób niepełnosprawnych). Czy takie zwolnienie przysługuje na wizyty u wszystkich lekarzy specjalistów? Co pracownik powinien dostarczyć, aby skorzystać z tego uprawnienia? Czy jego oświadczenie wystarczy?
Zgodnie z art. 20 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2026 r. poz. 884 ze zm.) osoba o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ma prawo do zwolnienia od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia:
- Czy pracownikowi z niepełnosprawnością przysługuje płatne zwolnienie od pracy na wizytę u każdego lekarza specjalisty?
- Jakie dokumenty musi przedstawić pracownik z niepełnosprawnością, aby otrzymać zwolnienie od pracy na badania lub zabiegi?
- Czy oświadczenie pracownika z niepełnosprawnością wystarczy do udzielenia zwolnienia od pracy na badania specjalistyczne?
Sprawdź też:
1) w wymiarze do 21 dni roboczych w celu uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym, nie częściej niż raz w roku, z zastrzeżeniem art. 10f ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji (…);
2) w celu wykonania badań specjalistycznych, zabiegów leczniczych lub usprawniających, a także w celu uzyskania zaopatrzenia ortopedycznego lub jego naprawy, jeżeli czynności te nie mogą być wykonane poza godzinami pracy.
Niezależnie zatem od zwolnienia od pracy w celu udziału w turnusie rehabilitacyjnym, pracownikowi niepełnosprawnemu w stopniu znacznym lub umiarkowanym, przysługują także zwolnienia od pracy w celu wykonania badań specjalistycznych, zabiegów leczniczych lub usprawniających, a także w celu uzyskania zaopatrzenia ortopedycznego lub jego naprawy, jeżeli czynności te nie mogą być wykonane poza godzinami pracy (art. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji).
Wymiar wskazanych zwolnień, w przeciwieństwie zwolnienia od pracy w celu udziału w turnusie, nie jest limitowany i nie wlicza się do limitu 21 dni, jak w przypadku zwolnienia w celu udziału w turnusie. Oznacza to, że może ono trwać cały dzień, kilka godzin, bądź też kilka, a nawet kilkanaście dni w ciągu roku kalendarzowego – w zależności od potrzeb pracownika (tak: M. Brząkowski, Na jakich zasadach przysługuje pracownikowi niepełnosprawnemu zwolnienie od pracy na badania i zabiegi, Lex QA 2547087).
Jeżeli spełnione są przesłanki udzielenia pracownikowi niepełnosprawnemu zwolnienia od pracy w celu uzyskania zabiegów leczniczych lub usprawniających, pracodawca nie może odmówić udzielenia pracownikowi takiego zwolnienia.
Jak wskazuje się w literaturze, (...) Żadne przepisy nie określają w sposób szczegółowy zasad udzielania przez pracodawcę zwolnienia od pracy w celu wykonania zabiegów leczniczych. W związku z powyższym pracodawca samodzielnie musi określić te zasady. Pracodawca może żądać od pracownika, aby wniosek o udzielenie zwolnienia został odpowiednio udokumentowany, np. poprzez przedstawienie odpowiedniego skierowania lekarza na zabiegi lub badania specjalistyczne. Bez szczególnych regulacji wystarczające jest oświadczenie pracownika, a w sytuacji skrajnie spornej – potwierdzenie przez usługodawcę wyrażone w dowolnej formie, że pracownik korzystał z usług wymienionych w tym przepisie. Ale ważne – pracodawca ma tutaj prawo wymagać szczegółowych dokumentów potwierdzających zasadność badania itp. Co ważne, badania, zabiegi itp. opisane w art. 20 u.r.z.n. nie muszą wynikać z posiadanej niepełnosprawności (...) (M. Brząkowski, Na jakich zasadach przysługuje pracownikowi niepełnosprawnemu zwolnienie od pracy..., op. cit.).
Leszek Skupski
