PIP

Od 8 lipca 2026 r. obowiązuje nowelizacja ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, która daje inspektorom pracy przełomowe uprawnienie: możliwość stwierdzenia istnienia stosunku pracy w drodze decyzji administracyjnej. To zmiana modelu — dotychczas o tym, czy dana współpraca jest w istocie zatrudnieniem pracowniczym, rozstrzygał wyłącznie sąd. Wraz z nowym uprawnieniem zmieniają się także zasady odwołań, skutki składkowe i podatkowe, sankcje oraz sam sposób prowadzenia kontroli. Podsumowujemy rozwiązania, które właśnie weszły w życie.

Marcin Stanecki najprawdopodobniej straci stanowisko Głównego Inspektora Pracy. 1 lipca 2026 r. Rada Ochrony Pracy oraz sejmowa Komisja do Spraw Kontroli Państwowej zaopiniowały wniosek marszałka Sejmu o jego odwołanie. Kandydatem na nowego szefa Państwowej Inspekcji Pracy jest Janusz Krasoń – były poseł i dyrektor Ośrodka Szkolenia PIP we Wrocławiu. Zmiana na czele inspekcji zbiega się w czasie z wejściem w życie 8 lipca 2026 r. reformy uprawnień PIP, w tym prawa do przekształcania umów cywilnoprawnych w umowy o pracę.

Jeżeli Prezydent podpisze nowelizację przepisów o Państwowej Inspekcji Pracy, na podstawie planowanych przepisów pracodawcy zyskają nowe narzędzie pozwalające ograniczyć ryzyko sporów z organami kontrolnymi. Przyjęta przez parlament ustawa z 11 marca 2026 r. wprowadza możliwość uzyskania indywidualnej interpretacji wydawanej przez Głównego Inspektora Pracy. Rozwiązanie ma pomóc w ocenie, czy dany stosunek prawny spełnia przesłanki stosunku pracy.

17 lutego 2026 r. Rada Ministrów przyjęła projekt nowelizacji ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. Celem planowanych przepisów ma być wzmocnienie kompetencji PIP, zwiększyć skuteczność kontroli, w szczególności w kontekście umów cywilnoprawnych. Nowe rozwiązania realizują reformę zapisaną w Krajowy Plan Odbudowy (KPO).

Na stronach Rządowego Centrum Legislacji (RCL) pojawił się kolejny projekt ustawy o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw. W porównaniu z poprzednim przewiduje on nowe zasady postępowania w sprawach o ustalenie istnienia stosunku pracy.

Prace nad ustawą wzmacniającą uprawnienia Państwowej Inspekcji Pracy nie będą kontynuowane w obecnym kształcie. Premier Donald Tusk poinformował, że podjął decyzję o zakończeniu prac nad reformą, która miała umożliwić inspektorom pracy administracyjne przekształcanie umów cywilnoprawnych w umowy o pracę.

Rząd wstrzymał podjęcie decyzji w sprawie przyjęcia projektu ustawy wzmacniającej uprawnienia Państwowej Inspekcji Pracy. Powodem jest sprzeciw wobec kluczowego rozwiązania – możliwości administracyjnego przekształcania umów cywilnoprawnych w umowy o pracę. Na obecnym etapie projekt wrócił do resortu rodziny i pracy.

Kolejna wersja projektu ustawy o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw przewiduje – w porównaniu z pierwotnym projektem – przede wszystkim zmiany w zakresie przekazania okręgowym inspektorom pracy kompetencji do wydawania decyzji dotyczących stwierdzania istnienia stosunku pracy w sytuacji kiedy zawarto umowę cywilnoprawną lub osoba faktycznie świadczy pracę za wynagrodzeniem w warunkach, w których zgodnie z art. 22 § 1 kp, powinna być zawarta umowa o pracę.