Tarcza antykryzysowa 4.0 – pracodawca będzie mógł zawiesić działalność socjalną

Tarcza antykryzysowa 4.0 – pracodawca będzie mógł zawiesić działalność socjalną

Michał Culepa

17.06.2020

Trudności ekonomiczne, których przyczyną jest trwająca epidemia koronawirusa, mogą spowodować konieczność ograniczenia tak działalności profesjonalnej pracodawców, jak i działalności socjalnej, na którą może zwyczajnie zabraknąć środków. Sposobem na uniknięcie problemów ma stać się zawieszenie działalności socjalnej, które musi być uzgodnione z reprezentatywnymi organizacjami związkowymi

Obecnie obowiązujące przepisy dotyczące zakładowego funduszu świadczeń socjalnych przewidują jedynie całkowitą rezygnację z funduszu socjalnego działającego u danego pracodawcy. Wkrótce ma pojawić się jeszcze druga możliwość, istotna zwłaszcza dla tych pracodawców, którzy są zobligowani do tworzenia funduszu socjalnego: zawieszenie obowiązków socjalnych związanych z funduszem.

Możliwość zawieszenia działalności funduszu socjalnego będą przewidywać nowe przepisy obowiązującej specustawy COVID (ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych; Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), wprowadzone tzw. tarczą antykryzysową 4.0 – ustawą z 4 czerwca 2020 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych udzielanych na zapewnienie płynności finansowej przedsiębiorcom dotkniętym skutkami COVID-19.

Zgodnie z planowanym art. 15ge ust. 1 specustawy COVID w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, w przypadku wystąpienia u pracodawcy w rozumieniu art. 3 Kodeksu pracy, spadku obrotów gospodarczych, lub istotnego wzrostu obciążenia funduszu wynagrodzeń, pracodawca może zawiesić obowiązki:

1)   tworzenia lub funkcjonowania zakładowego funduszu świadczeń socjalnych,

2)   dokonywania odpisu podstawowego,

3)   wypłaty świadczeń urlopowych

– o których mowa w ustawie z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 1352 ze zm.).

Kogo dotyczy zawieszenie

Możliwość zawieszenia działalności socjalnej jest ujęta z punktu widzenia podmiotowego bardzo szeroko – nie pojawia się tu kategoria przedsiębiorcy ani też innego podmiotu gospodarczego czy instytucji (publicznej lub prywatnej). Może bowiem dotyczyć każdego pracodawcy – zgodnie z definicją art. 3 kp powołanego w przepisie art. 15ge ust. 1 pracodawcą jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników.

Ważne! 

Specustawa COVID nie rozróżnia w zakresie zawieszenia działalności socjalnej pracodawców publicznych i prywatnych. Oznacza to, że każdy pracodawca, u którego wystąpią trudności ekonomiczne wskazane w specustawie, będzie mógł tymczasowo zawiesić taką działalność, nawet jeżeli jest dla niego obowiązkowa.

Przyczyny zawieszenia

Zawieszenie działalności socjalnej musi mieć ścisły związek z panującą pandemią COVID-19. Może ono nastąpić wyłącznie podczas ogłoszonego wcześniej stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, co w praktyce oznacza, że po odwołaniu co najmniej stanu epidemii, a w praktyce po definitywnym odwołaniu stanu zagrożenia epidemicznego pracodawca jest obowiązany powrócić do zawieszonej działalności socjalnej.

Ważne! 

Zawieszenie następuje tylko na czas epidemii lub zagrożenia epidemicznego związanego z koronawirusem.

Kolejnym warunkiem zawieszenia działalności socjalnej jest spadek obrotów gospodarczych pracodawcy, określony jako spadek sprzedaży towarów lub usług, w ujęciu ilościowym lub wartościowym, ustalony według parametrów określonych w art. 15g ust. 9 specustawy COVID.

Alternatywnym warunkiem będzie istotny wzrost obciążenia funduszu wynagrodzeń, określony w nowym art. 15gb ust. 2, wprowadzonym przez tarczę 4.0.

Istotny wzrost obciążenia funduszu wynagrodzeń to zwiększenie ilorazu kosztów wynagrodzeń pracowników, z uwzględnieniem składek na ubezpieczenia społeczne pracowników finansowanych przez pracodawcę i przychodów ze sprzedaży towarów lub usług z tego samego miesiąca kalendarzowego dowolnie wskazanego przez przedsiębiorcę i przypadającego od 1 marca 2020 r. do dnia poprzedzającego zawieszenie działalności socjalnej, nie mniej niż o 5% w porównaniu do takiego ilorazu z miesiąca poprzedzającego (miesiąc bazowy); za miesiąc uważa się także 30 kolejno po sobie następujących dni kalendarzowych, w przypadku gdy okres porównawczy rozpoczyna się w trakcie miesiąca kalendarzowego, to jest w dniu innym niż pierwszy dzień danego miesiąca kalendarzowego. Zarazem – w myśl art. 15gb ust. 3 specustawy COVID do kosztu wynagrodzeń pracowników nie zalicza się:

  • kosztów wynagrodzeń pracowników, z którymi rozwiązano umowę o pracę,
  • kosztów wynagrodzeń pracowników, którym obniżono wynagrodzenie w trybie obniżenia wymiaru etatu, w wysokości odpowiadającej wysokości tego obniżenia.

Porozumienie ze związkami – obligatoryjne

Nawet mimo spełnienia powyższych warunków pracodawca jednak nie może – co do zasady – zawiesić działalności socjalnej jednostronnie. Jeśli u pracodawcy działają związki zawodowe, obowiązany jest on do zawarcia stosownego porozumienia w przedmiocie zawieszenia działalności socjalnej.

Jednak obowiązek ten jest ograniczony, gdyż porozumienie powinien zawrzeć pracodawca tylko z reprezentatywnymi organizacjami związkowymi. Planowany art. 15ge ust. 2 przewiduje porozumienie tylko z organizacjami reprezentatywnymi w rozumieniu przepisów art. 25[3] ust. 1 lub 2 ustawy o związkach zawodowych. Chodzi tu o te zakładowe organizacje związkowe, które:

  • są jednostką organizacyjną albo organizacją członkowską ponadzakładowej organizacji związkowej uznanej za reprezentatywną w rozumieniu ustawy o Radzie Dialogu Społecznego i zrzeszająca co najmniej 8% osób wykonujących pracę zarobkową zatrudnionych u pracodawcy lub
  • zrzeszają co najmniej 15% osób wykonujących pracę zarobkową zatrudnionych u pracodawcy, albo
  • jeżeli żadna z zakładowych organizacji związkowych nie spełnia powyższych wymogów – zrzeszają największą liczbę osób wykonujących pracę zarobkową zatrudnionych u pracodawcy.

Ustawa wprowadza dodatkowy wymóg – każda z organizacji uznanych za reprezentatywną musi zrzeszać co najmniej 5% pracowników zatrudnionych u pracodawcy, aby mogła zawrzeć wskazane porozumienie w sprawie zawieszenia działalności socjalnej. Jeżeli żadna z organizacji nie zrzesza minimum 5% stanu załogi, za reprezentatywne uznane są tylko te organizacje, których reprezentatywność wynika wprost z ustawy o związkach zawodowych.

Ważne! 

Porozumienie w sprawie zawieszenia działalności socjalnej pracodawca musi zawrzeć tylko z reprezentatywnymi organizacjami związkowymi.

Porozumienie to ma charakter normatywny i jest aktem zakładowego prawa pracy w rozumieniu art. 9 kp. Z uwagi na szczególny charakter zastępuje ono inne przepisy dotyczące działalności socjalnej u pracodawcy.

Wzór porozumienia w sprawie zawieszenia działalności socjalnej

Porozumienie z dnia 7 lipca 2020 r.

 

zawarte pomiędzy:

XYZ sp. z o.o. z siedzibą w Tymiankach, ul. Warszawska 22, reprezentowaną przez Prezesa Zarządu – Marcina Kowalskiego i Prokurenta – Mateusza Nowaka, zwaną dalej Pracodawcą

a

Zakładową Komisją w XYZ sp. z o.o. Związku Zawodowego Pracowników Przemysłu Drzewnego z siedzibą w Rzeszowie, ul. Reymonta 2, reprezentowaną przez Mariana Wiśniewskiego – Przewodniczącego i Macieja Kolickiego – Zastępcę Przewodniczącego, zwaną dalej Komisją

Na podstawie art. 15ge ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.) strony postanawiają, co następuje:

§ 1

Komisja stwierdza, że jest jednostką organizacyjną reprezentatywnego związku zawodowego w rozumieniu art. 25[3] ust. 2 ustawy o związkach zawodowych.

§ 2

Zarząd Pracodawcy stwierdza, że spadek obrotów gospodarczych spowodowany pandemią COVID-19 w czerwcu 2020 r. wyniósł 27,9% w stosunku do maja 2020 r. oraz 33,8% w stosunku do stycznia 2020 r., co skutkuje poważnymi trudnościami gospodarczymi uzasadniającymi zawieszenie funkcjonowania zakładowego funduszu świadczeń socjalnych.

§ 3

Strony uzgadniają, iż:

1) z dniem 7 lipca 2020 r. zawieszona zostaje działalność Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych w XYZ sp. z o.o.,

2) zawieszenie Funduszu następuje na czas określony, do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego,

3) z dniem 7 lipca 2020 r. do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego nie stosuje się przepisów Zarządzenia Prezesa Zarządu nr 3/2017-S z dnia 3 marca 2017 r. wprowadzającego Regulamin Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych w XYZ sp. z o.o.

§ 4

Świadczenia socjalne przyznane ze środków Funduszu przed dniem zawieszenia zostaną wypłacone w terminach ustalonych dotychczasowym Regulaminem.

§ 5

Wnioski o świadczenia z Funduszu, złożone przed dniem 7 lipca 2020 r., które nie zostały rozpatrzone, nie będą realizowane w czasie zawieszenia Funduszu. Po wznowieniu działalności Funduszu wnioski te będą rozpatrywane w pierwszej kolejności.

§ 6

Niewykorzystane przed dniem 7 lipca 2020 r. środki Funduszu pozostają zdeponowane na rachunku bankowym Funduszu i będą przeznaczone na świadczenia socjalne udzielane po wznowieniu działalności Funduszu od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego.

§ 7

W okresie zawieszenia Funduszu Pracodawca nie dokonuje odpisów na Fundusz.

§ 8

Porozumienie niniejsze wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

                                                          

Za Pracodawcę:

Marcin Kowalski

Prezes Zarządu

Mateusz Nowak

Prokurent

Za Komisję

Marian Wiśniewski

Przewodniczący

Maciej Kolicki

Zastępca Przewodniczącego

Źródło
art. 15ge ust. 1 ustawy z 4 czerwca 2020 r. o dopłatach do oprocentowania kredytów bankowych udzielanych na zapewnienie płynności finansowej przedsiębiorcom dotkniętym skutkami COVID-19.

Autorem odpowiedzi jest: 

Michał Culepa

Michał Culepa

Michał Culepa

Prawnik, specjalista z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, wieloletni redaktor Serwisu Prawno-Pracowniczego, współpracownik merytoryczny największych wydawnictw prawniczych. Doświadczony trener i wykładowca. Autor licznych komentarzy i opracowań dotyczących m.in. zatrudnienia w jednostkach sektora finansów publicznych, instytucjach kultury, oświacie.

Szkolenia Akademia Wiedza i Praktyka

Copyright ©  Wszelkie prawa zastrzeżone

wiper-pixel