Zasiłek opiekuńczy dla zleceniobiorcy na stawce godzinowej – jak ustalić podstawę bez pełnego miesiąca ubezpieczenia?
Pracownik zawarł umowę zlecenia od 09.02.2026 r. do 30.04.2026 r. na stawkę godzinową 31,40 zł i podlega wszystkim ubezpieczeniom. W lutym od 09.-2.2026 r. do 28.02.2026 r. przepracował 89 godzin. W marcu 130 godzin, od 20.03.2026 r. do 30.03.2026 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim z tytułu opieki nad dzieckiem. Z jakiego m-ca należy przyjąć podstawę do zasiłku i w jakiej wysokości? Jak prawidłowo wyliczyć podstawę przy stawce godzinowej, czy należy ją uzupełniać, a jeżeli tak to w jaki sposób?
Ponieważ niezdolność do pracy z tytułu opieki nad dzieckiem powstała 20.03.2026 r., czyli przed upływem pierwszego pełnego miesiąca kalendarzowego ubezpieczenia chorobowego z umowy zlecenia, podstawę do zasiłku opiekuńczego ustala się z miesiąca, w którym powstało prawo do zasiłku, tj. z marca 2026 r., na zasadach określonych w art. 49 ust. 1 pkt 2 ustawy zasiłkowej.
Podstawę stanowi kwota miesięcznego przychodu określona w umowie przypadająca za ten miesiąc, pomniejszona o 13,71% składek finansowanych przez ubezpieczonego.
Jeżeli z umowy zlecenia nie wynika miesięczna kwota przychodu (np. ustalono wyłącznie stawkę godzinową bez określenia liczby godzin do wykonania w miesiącu), podstawę stanowi przeciętny miesięczny przychód innych ubezpieczonych wykonujących u płatnika takie same lub podobne umowy.
Przy umowie zlecenia nie stosuje się uzupełniania przychodu według zasad właściwych dla pracowników.
- Z którego miesiąca należy ustalić podstawę zasiłku, gdy zleceniobiorca nie przepracował jeszcze pełnego miesiąca ubezpieczenia chorobowego?
- Jak obliczyć podstawę zasiłku przy umowie zlecenia ze stawką godzinową – co wziąć pod uwagę?
- Czy przy ustalaniu podstawy zasiłku dla zleceniobiorcy stosuje się uzupełnianie przychodu, tak jak u pracowników?
Przeczytaj też:
- Matka dziecka przebywa z dzieckiem na urlopie macierzyńskim – czy ojciec może uzyskać zasiłek opiekuńczy
- Prawo do zasiłku opiekuńczego dla ojca, gdy matka dziecka przebywa na urlopie wychowawczym
- Zasiłek opiekuńczy na partnerkę pracownika – czy przysługuje po śmierci dziecka
- Zasiłek opiekuńczy dla pracownicy opiekującej się ojcem
Z jakiego miesiąca przyjąć podstawę?
Dla ubezpieczonych niebędących pracownikami podstawę wymiaru zasiłku co do zasady stanowi przeciętny miesięczny przychód z 12 miesięcy poprzedzających miesiąc powstania niezdolności do pracy, a jeżeli ubezpieczenie trwa krócej, wówczas z pełnych miesięcy kalendarzowych ubezpieczenia chorobowego.
W opisanym stanie faktycznym nie występuje jednak ani okres 12 miesięcy, ani nawet jeden pełny miesiąc kalendarzowy ubezpieczenia chorobowego, ponieważ ubezpieczenie trwa od 09.02.2026 r., a niezdolność do pracy powstała 20.03.2026 r.
W takiej sytuacji zastosowanie ma przepis szczególny tj. art. 49 ust. 1 pkt 2 ustawy zasiłkowej, zgodnie z którym podstawę ustala się z miesiąca, w którym powstało prawo do zasiłku, czyli z marca 2026 r.
Co stanowi podstawę przy umowie zlecenia ze stawką godzinową?
Zgodnie z art. 49 ust. 1 pkt 2 ustawy zasiłkowej podstawę stanowi kwota przychodu określona w umowie przypadająca za miesiąc powstania prawa do zasiłku, po pomniejszeniu o 13,71%.
W przypadku umowy zlecenia ze stawką godzinową miesięczny przychód należy ustalić na podstawie warunków umowy lub ustaleń dotyczących realizacji zlecenia w danym miesiącu, np.:
- liczby godzin przewidzianych do wykonania w miesiącu,
- harmonogramu wykonywania zlecenia,
- zakresu zlecenia przypadającego na dany miesiąc.
Jeżeli natomiast z umowy ani z ustaleń stron nie wynika liczba godzin przewidziana do wykonania w danym miesiącu, a ustalono jedynie stawkę godzinową, wówczas zgodnie z art. 49 ust. 1 pkt 2 ustawy podstawę stanowi przeciętny miesięczny przychód innych ubezpieczonych wykonujących u tego płatnika takie same lub podobne umowy.
Czy przychód należy uzupełniać?
W przypadku osób wykonujących umowę zlecenia nie stosuje się uzupełniania przychodu według zasad właściwych dla pracowników (np. dzielenia przez dni robocze i mnożenia przez dni, które pracownik powinien przepracować).
Mechanizm uzupełniania wynagrodzenia przewidziany w ustawie dotyczy pracowników, natomiast w przypadku ubezpieczonych niebędących pracownikami ustawodawca wprost odwołuje się do kwoty przychodu wynikającej z umowy, a gdy nie można jej ustalić – do przeciętnego przychodu innych ubezpieczonych wykonujących podobne umowy.
Przykładowe wyliczenie podstawy
Jeżeli z warunków umowy lub ustaleń dotyczących realizacji zlecenia wynika, że w marcu przewidziano 130 godzin wykonania zlecenia, miesięczny przychód wynosi:
130 h × 31,40 zł = 4 082,00 zł
Po pomniejszeniu o 13,71% składek finansowanych przez ubezpieczonego:
4 082,00 zł × (1 − 0,1371) = 3 522,36 zł
Podstawa dzienna zasiłku:
3 522,36 zł ÷ 30 = 117,41 zł
Zasiłek opiekuńczy wynosi 80% podstawy, czyli:
117,41 zł × 80% = 93,93 zł za dzień
Jeżeli natomiast liczba godzin przewidziana do wykonania w marcu byłaby inna (wynikałaby z umowy lub harmonogramu), do obliczenia podstawy należy przyjąć liczbę godzin przewidzianą do wykonania w całym miesiącu, a nie wyłącznie liczbę godzin faktycznie przepracowanych przed powstaniem niezdolności do pracy.
Dodatkowo należy zwrócić uwagę na okres wyczekiwania
W przypadku zleceniobiorców podlegających ubezpieczeniu chorobowemu dobrowolnie prawo do zasiłku chorobowego oraz opiekuńczego powstaje co do zasady po upływie 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego (tzw. okres wyczekiwania). Dlatego przed ustaleniem podstawy wymiaru świadczenia konieczne jest ustalenie czy zleceniobiorca spełnia warunek okresu wyczekiwania, ewentualnie czy może do niego zaliczyć wcześniejsze okresy ubezpieczenia chorobowego, jeżeli przerwa między nimi nie przekroczyła 30 dni lub była spowodowana okolicznościami wskazanymi w ustawie.
Jakub Pioterek
