Zleceniobiorca jest rolnikiem i podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników w KRUS. Zawarta z nim umowa zlecenia ma charakter kilkudniowy, a wynagrodzenie z tego tytułu będzie niższe od minimalnego wynagrodzenia za pracę. Zleceniobiorca złożył oświadczenie, że jest ubezpieczony w KRUS i nie chce być zgłoszony z tytułu umowy zlecenia do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych, lecz wyłącznie do ubezpieczenia zdrowotnego. Czy w takiej sytuacji zleceniodawca powinien zgłosić zleceniobiorcę tylko do ubezpieczenia zdrowotnego, czy również do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych w ZUS?
Zleceniobiorcę będącego rolnikiem ubezpieczonym w KRUS zgłasza się w ZUS z tytułu umowy zlecenia do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i do ubezpieczenia zdrowotnego, a nie tylko do zdrowotnego. Przepis art. 5b ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników nie znosi obowiązków w ZUS, lecz pozwala rolnikowi, po spełnieniu warunków (w tym limitu przychodu), pozostać jednocześnie w KRUS mimo objęcia ubezpieczeniami w ZUS z umowy.
Sprawdź też:
Artykuł 5b ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników dotyczy sytuacji, w której rolnik lub domownik podlegający ubezpieczeniu w KRUS w pełnym zakresie „z mocy ustawy” zostaje objęty innym ubezpieczeniem społecznym z tytułu wykonywania m.in. umowy zlecenia. W takim przypadku rolnik może nadal podlegać ubezpieczeniu społecznemu rolników, jeżeli spełnia warunki określone w art. 5b. Jednym z nich jest limit przychodu – w rozliczeniu miesięcznym przychód z tych tytułów nie może przekroczyć kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Limit przychodu w 2026 r.
W 2026 roku minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi 4806 zł. Do tej kwoty należy więc odnosić limit przychodu w rozliczeniu miesięcznym w rozumieniu art. 5b ustawy rolniczej.
Dla zleceniodawcy istotne jest jednak to, że „pozostanie w KRUS” na podstawie art. 5b nie oznacza, że z umowy zlecenia nie powstaje obowiązek ubezpieczeń w ZUS. Oznacza natomiast, że rolnik może mieć podwójny status – nadal podlegać ubezpieczeniu rolniczemu w KRUS i jednocześnie ubezpieczeniom w ZUS z tytułu umowy zlecenia.
Organizacyjnie warto uzyskać od zleceniobiorcy nie tylko oświadczenie o podleganiu ubezpieczeniu w KRUS, ale także informację, że w danym miesiącu spełnia warunki z art. 5b, zwłaszcza dotyczące limitu przychodu w rozliczeniu miesięcznym. Ma to znaczenie przede wszystkim dla relacji rolnika z KRUS, ponieważ to rolnik odpowiada za zachowanie przesłanek i dopełnienie formalności wobec KRUS.
Jeżeli umowa zlecenia stanowi tytuł do ubezpieczeń w ZUS, powstaje obowiązek zgłoszenia zleceniobiorcy do ubezpieczeń społecznych (co do zasady, emerytalnego, rentowych i wypadkowego) oraz do ubezpieczenia zdrowotnego.
Nie jest dopuszczalne „wybranie” wyłącznie ubezpieczenia zdrowotnego na podstawie samego oświadczenia zleceniobiorcy, że nie chce podlegać ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Wyjątki od obowiązku ubezpieczeń społecznych wynikają z przepisów ustawy systemowej, np. ze zbiegu tytułów do ubezpieczeń, a nie z decyzji stron.
Z tytułu umowy zlecenia dobrowolne może być ubezpieczenie chorobowe. Natomiast ubezpieczenia emerytalne i rentowe, a także wypadkowe, jeżeli zleceniobiorca podlega im z tego tytułu, mają charakter obowiązkowy.
Jakub Pioterek