ZUS odzyskał ponad 150 mln zł dzięki kontrolom zwolnień lekarskich

Od stycznia do czerwca 2025 roku ZUS przeprowadził 227 tys. kontroli dotyczących zwolnień lekarskich. W konsekwencji:

• wstrzymano 14,8 tys. zasiłków chorobowych na kwotę 22,2 mln zł,
• obniżono świadczenia po ustaniu zatrudnienia o 128,3 mln zł,
• łącznie do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych powróciło 150,5 mln zł.

Dla porównania – w analogicznym okresie 2024 roku kontroli było więcej, bo 260,8 tys., a decyzji o wstrzymaniu świadczeń 18,6 tys. Mimo to kwota odzyskana wówczas była niższa i wyniosła 117,5 mln zł.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych podkreśla, że zwolnienie lekarskie nie jest czasem wolnym do dowolnego wykorzystania. To okres przeznaczony na leczenie i regenerację, a nie okazja do pracy zarobkowej czy wyjazdów wakacyjnych.

Osoby na zwolnieniu mogą wykonywać jedynie czynności związane z codziennym życiem – takie jak zakupy spożywcze czy wizyta w aptece – oraz działania niezbędne do poprawy zdrowia, np. rehabilitację czy konsultacje lekarskie. Jeżeli podczas kontroli ZUS wykryje nadużycia, ma prawo odmówić prawa do zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego za cały okres zwolnienia, w którym doszło do naruszeń.

Zakład prowadzi dwie główne formy kontroli:

1. Kontrola orzekania o niezdolności do pracy – prowadzą ją lekarze orzecznicy ZUS. Sprawdzają, czy stan zdrowia rzeczywiście uzasadniał wystawienie L4. Mają przy tym możliwość zlecenia badań, analizy dokumentacji czy skierowania do lekarza konsultanta. W pierwszym półroczu 2025 roku takich kontroli było 157,9 tys., z czego 6,7 tys. zakończyło się wystawieniem zaświadczenia korygującego. Pozwoliło to zaoszczędzić 5,6 mln zł.
2. Kontrola prawidłowości wykorzystania L4 – weryfikowana jest codzienna aktywność osób na zwolnieniu. Chodzi o sprawdzenie, czy nie wykonują one pracy, nie podejmują działalności sprzecznej z celem zwolnienia i nie utrudniają powrotu do zdrowia. W pierwszym półroczu 2025 r. przeprowadzono 69,1 tys. takich kontroli. W ich wyniku wykryto 8,1 tys. nadużyć i wstrzymano świadczenia na kwotę 16,6 mln zł.

ZUS ujawnia liczne sytuacje, w których osoby przebywające na zwolnieniu lekarskim były aktywne zawodowo lub towarzysko. Zdarza się, że chorzy wyjeżdżają na wakacje, świadczą usługi w salonach fryzjerskich czy kosmetycznych albo dorabiają za kierownicą samochodu dostawczego. Każdy taki przypadek skutkuje wstrzymaniem wypłat, a nierzadko koniecznością zwrotu już pobranych pieniędzy.

Dane ZUS z pierwszego półrocza 2025 r. pokazują, że kontrole zwolnień lekarskich przynoszą wymierne efekty finansowe – do systemu ubezpieczeń wróciło ponad 150 mln zł. Jednocześnie ZUS przypomina, że zwolnienie lekarskie to narzędzie ochrony zdrowia, a nie forma dodatkowego urlopu. Nadużycia będą konsekwentnie karane poprzez wstrzymanie lub cofnięcie prawa do świadczeń.