Zasiłek pogrzebowy – od kiedy podwyżka i do jakiej kwoty

Kwota zasiłku pogrzebowego jest zamrożona na poziomie 4.000 zł od 2011 roku. Od dawna jest ona nieadekwatna do kosztów pochówku. Stąd projekt Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, żeby podnieść jego wysokość, a także objąć go coroczną waloryzacją. Projekt ten opublikowano na stronach Rządowego Centrum Legislacji 10 maja 2024 r. Pierwotnie zakładano wejście w życie podwyższonego zasiłku jeszcze w 2024 r., na co nie zgadzał się Minister Finansów z uwagi na problemy budżetowe. Potem prace nad ustawą utknęły.

Najnowsza wersja projektu ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (numer z wykazu prac legislacyjnych RM: UA5), opublikowana 7 listopada 2024 r., wciąż przewiduje pierwotne założenia resortu pracy, ale inna jest data wejścia w życie nowelizacji – ma to nastąpić 1 stycznia 2026 r. Zasiłek pogrzebowy w nowej wysokości miałby przysługiwać po osobach, których śmierć nastąpiła od dnia wejścia w życie tej ustawy.

Powstaje pytanie, czy przesunięcie daty spowoduje, że Ministerstwo Finansów przystanie na tę propozycję. Dotąd w konsultacjach przedstawia stanowisko, że nowa wysokość zasiłku pogrzebowego powinna wynosić 6.450 zł, co jest związane przede wszystkim z obecną sytuacją finansów publicznych. Wzrost zasiłku do proponowanej kwoty 7.000 zł uznawał za bezzasadny. Podtrzymywał też uwagę o konieczności zaniechania mechanizmu corocznej waloryzacji kwoty zasiłku pogrzebowego. Wskazywał, że analiza resortu pracy nie wykazuje trendu wzrostowego kosztów usług pogrzebowych. Koszty związane z pogrzebem nie wydają się zaś rosnąć zgodnie ze wskaźnikiem cen towarów i usług konsumpcyjnych.

Ministerstwo Pracy podtrzymuje jednak konieczność podniesienia wysokości zasiłku pogrzebowego do kwoty 7.000 zł. Wskazuje, że od 1 stycznia 2025 r. minimalne wynagrodzenie za pracę wyniesie 4.666 zł, a równowartość 150% tej płacy to 6.999 zł. Podniesienie kwoty zasiłku pogrzebowego do 7.000 zł będzie zbieżne z postulatem zawartym w programie rządu „100 konkretów na pierwsze 100 dni rządów”.

Ponadto ustawa przewiduje, że w niektórych szczególnych sytuacjach na koszty pogrzebu będzie przysługiwało dodatkowe świadczenie – zasiłek celowy z pomocy społecznej w wysokości 2.000 zł. Nowelizacja ma doprecyzować zasady jego przyznawania.

 
Obecnie gmina może przyznać zasiłek celowy w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej czy w przypadku poniesienia strat w wyniku zdarzenia losowego. Taki zasiłek może być przeznaczony m.in. na sfinansowanie kosztów pogrzebu. Po doprecyzowaniu przepisów zasiłek celowy z tytułu zdarzenia, jakim jest pogrzeb, w kwocie do 2.000 zł, ma przysługiwać:

• na pokrycie kosztów pogrzebu osobie, która pokryła koszty pogrzebu, jeśli po osobie zmarłej nie przysługuje zasiłek pogrzebowy 
  albo
• jeśli osoba, która pokryła koszty pogrzebu, jest uprawniona do zasiłku pogrzebowego i poniosła w związku z pogrzebem nadzwyczajne, trudne do przewidzenia, niemożliwe do pokrycia z kwoty zasiłku pogrzebowego koszty. 

Jako przykład drugiej sytuacji resort pracy wskazuje koszty transportu zwłok z zagranicy czy dłuższego przechowywania zwłok w chłodni.

Obecnie projekt pozostaje zatem w wersji zaproponowanej przez resort pracy, ale jego wejście w życie ma zostać przesunięte na 1 stycznia 2026 r.