Wakacje składkowe przedsiębiorcy od 1 listopada – dla kogo i jakie są warunki

Wakacje składkowe to możliwość skorzystania ze zwolnienia z opłacania składek na:

• obowiązkowe ubezpieczenia społeczne: emerytalne, rentowe i wypadkowe;

• dobrowolne ubezpieczenie chorobowe;

• Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy – jeśli są należne.

Wakacje składkowe to możliwość skorzystania ze zwolnienia z opłacania składek na:

• obowiązkowe ubezpieczenia społeczne: emerytalne, rentowe i wypadkowe;

• dobrowolne ubezpieczenie chorobowe;

• Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy – jeśli są należne.

Możliwość skorzystania z wakacji składkowych będzie dotyczyła jednego miesiąca kalendarzowego – dowolnie wybranego przez samego zainteresowanego – w każdym roku kalendarzowym.

Dodać warto, że w przypadku ubezpieczenia chorobowego – ze względu na jego dobrowolność – możliwość skorzystania ze zwolnienia jest obwarowana dodatkowo koniecznością podlegania pod nie w miesiącu złożenia wniosku, a także w miesiącu go poprzedzającym, przynajmniej przez jeden dzień.

Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za miesiąc kalendarzowy objęty zwolnieniem z opłacenia składek będzie stanowiła najniższa obowiązująca danego ubezpieczonego podstawa, a więc odpowiadająca kwocie 60% prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia lub tzw. preferencyjna – 30% minimalnego wynagrodzenia za pracę, albo indywidualna podstawa ustalona dla zasad Mały ZUS Plus.

Składki, z opłacenia których płatnicy zostaną zwolnieni, sfinansuje budżet państwa. Jednak osoby korzystające z tego zwolnienia nadal pozostaną uczestnikami systemu ubezpieczeń społecznych. Oznacza to, że:

• składki będą się wliczały do przyszłej emerytury lub renty,

• płatnik zachowa uprawnienia do świadczeń z ubezpieczeń społecznych;

• w miesiącu, za który osoba uzyska zwolnienie, może normalnie prowadzić działalność gospodarczą, bez obowiązku jej zawieszania.

Z wakacji składkowych może skorzystać osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów ustawy z 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej CEiDG) lub innych przepisów szczególnych, lub komornik sądowy, jeśli:

1. w miesiącu przed złożeniem wniosku miała zgłoszonych do ubezpieczeń emerytalnego, rentowych i wypadkowego, lub ubezpieczenia zdrowotnego nie więcej niż 10 ubezpieczonych (w tym siebie),

2. w miesiącu kalendarzowym poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku osoba ubezpieczona podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej choć jeden dzień (dobrowolnie albo obowiązkowo),

3. w ostatnich dwóch latach przed rokiem, w którym jest składany wniosek, osoba nie miała przychodu z pozarolniczej działalności gospodarczej lub co najmniej w jednym roku z dwóch ostatnich lat poprzedzających ten rok jej roczny przychód z tej działalności nie przekraczał równowartości w złotych 2 milionów euro; według średniego kursu euro ogłaszanego przez NBP w ostatnim dniu roboczym roku kalendarzowego poprzedzającego rok złożenia wniosku,

4. jako osoba ubezpieczona w poprzednim roku oraz w roku, w którym składa wniosek (do dnia złożenia wniosku) nie prowadziła pozarolniczej działalności gospodarczej na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego w roku rozpoczęcia działalności lub rok wcześniej wykonywała w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności, które wchodzą w zakres obecnej działalności.

Przykładowo, jeżeli przedsiębiorca podjął działalność gospodarczą w 2023 r. i wcześniej w tym samym roku lub też w 2022 r. był pracownikiem danego pracodawcy, a następnie w 2023 r. wykonywał działalność gospodarczą na jego rzecz w zakresie pokrywającym się z jego poprzednimi obowiązkami, to w 2024 r. nie będzie mógł skorzystać z przedmiotowego rozwiązania. Jeżeli działalność tego typu była wykonywana dodatkowo w 2024 r., to także i w 2025 r. nie może wnioskować o wakacje składkowe.

Do limitu 10 ubezpieczonych wliczają się następujące osoby:

• wnioskujący przedsiębiorca,

• pracownicy,

• zleceniobiorcy (z wyłączeniem uczniów i studentów do 26 roku życia),

• osoby współpracujące.

Do limitu zgłoszonych do ubezpieczeń nie wliczają się osoby, które nie podlegają ubezpieczeniu wypadkowemu, czyli m.in. osoby, które:

• pobierają zasiłek macierzyński;

• przebywają na urlopie wychowawczym bądź na urlopie bezpłatnym.

Aby skorzystać z wakacji składkowych ZUS należy złożyć wniosek RWS (wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacenia składek za wskazany miesiąc). Wniosek można złożyć wyłącznie z profilu płatnika na Platformie Usług Elektronicznych (PUE)/eZUS.

Wniosek zawiera:

1) dane płatnika składek:

• imię i nazwisko,

• numer NIP i numer PESEL, a jeżeli nie nadano tych numerów lub jednego z nich ‒ serię i numer dowodu osobistego albo paszportu;

2) wskazanie miesiąca kalendarzowego, w którym płatnik składek zamierza skorzystać ze zwolnienia z opłacenia składek

3) oświadczenia, że na dzień złożenia wniosku płatnik składek spełnia warunki co do wysokości rocznego przychodu oraz braku współpracy z byłym pracodawcą

4) zaświadczenia o pomocy de minimis i pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, jaką otrzymał w okresie 3 lat poprzedzających dzień złożenia wniosku, albo oświadczenie o wielkości tej pomocy otrzymanej w tym okresie, albo oświadczenie o nieotrzymaniu takiej pomocy w tym okresie;

5) informacje niezbędne do udzielenia pomocy de minimis, dotyczące tego przedsiębiorcy i prowadzonej przez niego działalności gospodarczej oraz wielkości i przeznaczenia pomocy publicznej otrzymanej w odniesieniu do tych samych kosztów kwalifikowalnych, na których pokrycie ma być przeznaczona pomoc de minimis, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz.U. z 2023 r. poz. 702).

Oświadczenia są składane pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń. Składający oświadczenia jest obowiązany do zawarcia w nich klauzuli następującej treści: „Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.”. Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń.

Jak wyjaśnia ZUS, wniosek RWS jest edytowalny i pobierane są do niego dane identyfikacyjne płatnika składek, a także domyślnie będzie wypełniony okres zwolnienia (miesiąc złożenia wniosku +1).

Wniosek może złożyć przedsiębiorca samodzielnie, samodzielnie ze swojego profilu płatnika na PUE/eZUS lub może to zrobić w jego imieniu pełnomocnik z profilu płatnika.

O zwolnienie z opłacania składek może ubiegać się również wspólnik spółki cywilnej, jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność i wpisana do CEiDG. Składa on ze swojego profilu płatnika składek na PUE/eZUS, a nie z profilu spółki, której jest wspólnikiem.

ZUS rozstrzyga o zwolnieniu z opłacenia składek i informuje o tym płatnika składek za pośrednictwem systemu teleinformatycznego mu udostępnionego przez Zakład. Rozstrzygnięcie w całości uwzględniające wniosek nie wymaga wydania decyzji. ZUS tylko poinformuje płatnika. Wówczas ubezpieczony będzie podlegał zwolnieniu we wskazanym przez siebie miesiącu kalendarzowym, nie będzie on mógł się z niego wycofać bądź też dokonywać korekt we wniosku.

Informacje w sprawie wniosku będzie udostępnione na koncie płatnika PUE/eZUS.

W przypadku:

• rozstrzygnięcia, które nie uwzględnia w całości wniosku o zwolnienie, lub uwzględnia ten wniosek w części,

• stwierdzenia w związku z przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym lub kontrolą, że płatnik składek nie spełnia wymaganych warunków,

– ZUS wydaje decyzję, którą też doręczy wnioskodawcy w postaci elektronicznej na profilu informacyjnym.

Od wydanej decyzji płatnik ma prawo się odwołać – za pośrednictwem ZUS – do sądu okręgowego – sądu pracy i ubezpieczeń społecznych właściwego według miejsca zamieszkania wnioskodawcy. Jest na to miesiąc od dnia doręczenia decyzji.

Odwołanie można złożyć pisemnie lub ustnie do protokołu. Powinno ono zawierać: oznaczenie sądu, imię, nazwisko i adres płatnika, znak i datę decyzji, uzasadnienie odwołania, podpis lub podpis pełnomocnika. Od wniesienia odwołania nie ma opłaty podstawowej.

Za miesiąc, w którym płatnik będzie korzystał z wakacji składkowych, składa następujące dokumenty rozliczeniowe w obowiązującym terminie:

1) ZUS RCA z kodem „wakacyjnym”, z rozliczonymi składkami na ubezpieczenia społeczne finansowane z budżetu państwa;

• 05 14 – dla osób prowadzących działalność gospodarczą, zwolnionych z opłacania składek, dla których podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego,

• 05 74 – dla osób prowadzących działalność gospodarczą, zwolnionych z opłacania składek, dla których podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi 30% minimalnego wynagrodzenia (preferencyjny ZUS),

• 05 94 –dla osób prowadzących działalność gospodarczą, zwolnionych z opłacania składek, dla których podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne uzależniona jest od dochodu (dotyczy przedsiębiorców korzystających z ulgi Mały ZUS Plus).

2) ZUS RCA z aktualnym kodem prowadzenia działalności gospodarczej i składkami na ubezpieczenie zdrowotne oraz na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, jeśli nie ma zwolnienia z tej składki;

3) ZUS RCA za pozostałych ubezpieczonych, jeśli płatnik zatrudnia pracowników lub zleceniobiorców;

4) ZUS DRA, uwzględniające składki z utworzonych raportów RCA.

Jeśli płatnik ma zwolnienie ze składek na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, a opłaca składki wyłącznie za siebie, nie wykazuje tego w deklaracji. Jeśli natomiast ma on obowiązek opłacania składek za innych ubezpieczonych, uwzględnia w deklaracji ich składkę na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy.

Jeśli płatnikowi zostanie ulga odmówiona lub złożył odwołanie, musi wysłać dokumenty o rozliczeniu składek na zasadach ogólnych oraz opłacić składki  za miesiąc, o który wnioskował. Jeśli – w przypadku odwołania - sąd zmieni decyzję ZUS, to płatnik skoryguje te dokumenty i będzie mógł złożyć wniosek o zwrot nadpłaty, o ile taka będzie występowała.

Omawiana ulga nie spowoduje u płatnika powstania dodatkowego przychodu do opodatkowania z tego tytułu. Ustawodawca przewidział bowiem nowe zwolnienie przedmiotowe wymienione w art. 21 ust. 1 pkt 160 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. I tak, zwolnione będą kwoty składek na ubezpieczenia społeczne zwolnione z obowiązku ich opłacenia zgodnie z art. 17a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, kwoty składek na Fundusz Pracy zwolnione z obowiązku ich opłacenia zgodnie z art. 104 ust. 1 pkt 3 lit. l ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz kwoty składek na Fundusz Solidarnościowy zwolnione z obowiązku ich opłacenia zgodnie z art. 4 ust. 1a ustawy o Funduszu Solidarnościowym.

Zwolnienie ma odpowiednio zastosowanie do podatników rozliczających się ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych.