Narzędzia:
Od 8 lipca 2026 r. obowiązuje nowelizacja ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, która daje inspektorom pracy przełomowe uprawnienie: możliwość stwierdzenia istnienia stosunku pracy w drodze decyzji administracyjnej. To zmiana modelu — dotychczas o tym, czy dana współpraca jest w istocie zatrudnieniem pracowniczym, rozstrzygał wyłącznie sąd. Wraz z nowym uprawnieniem zmieniają się także zasady odwołań, skutki składkowe i podatkowe, sankcje oraz sam sposób prowadzenia kontroli. Podsumowujemy rozwiązania, które właśnie weszły w życie.
19 czerwca 2026 r. Sejm uchwalił rządową nowelizację Kodeksu pracy i Kodeksu postępowania cywilnego, potocznie nazywaną ustawą antymobbingową. Nowe przepisy wprowadzają prostszą definicję mobbingu, podnoszą minimalne zadośćuczynienie dla poszkodowanych i nakładają na pracodawców obowiązek wdrożenia procedur antymobbingowych. To pierwsza tak głęboka zmiana w ochronie pracownika przed nękaniem od ponad 20 lat. Ustawa trafia teraz do Senatu.
Od 8 lipca 2026 r. inspektor Państwowej Inspekcji Pracy zyska nowe uprawnienia do kontroli umów cywilnoprawnych. Jeżeli stwierdzi, że umowa zlecenia czy umowa o współpracę nosi cechy stosunku pracy, będzie mógł wydać polecenie, a w razie jego niewykonania – doprowadzić do wydania decyzji stwierdzającej istnienie stosunku pracy. Co dokładnie może zrobić inspektor, w jakiej kolejności i jak przygotować się na taką kontrolę? Wyjaśniamy krok po kroku.
Resort pracy przygotował projekt rozporządzenia, które ma wskazać pracodawcom konkretne wskaźniki, sposoby i wzory służące do obliczania luki płacowej między kobietami a mężczyznami. Akt wykonawczy stanowi uzupełnienie nowej, opublikowanej 4 maja 2026 r. wersji projektu ustawy o wzmocnieniu stosowania prawa do jednakowego wynagrodzenia mężczyzn i kobiet za jednakową pracę lub za pracę o jednakowej wartości – aktu, który wdroży do polskiego porządku prawnego unijną dyrektywę 2023/970 w sprawie jawności wynagrodzeń.
Ustalenie stosunku pracy przez PIP zamiast umowy zlecenia lub B2B oznacza dla pracodawcy nie tylko konieczność opłacania składek i podatków jak za pracownika. Po uprawomocnieniu się decyzji inspektora pracy trzeba także wdrożyć pełne obowiązki z Kodeksu pracy: założyć akta osobowe czy prowadzić ewidencję czasu pracy. W praktyce zleceniodawca z dnia na dzień może stać się pracodawcą z całym „pakietem kadrowym” — i to nie tym minimalistycznym. O czym jeszcze trzeba wiedzieć?
Praca specjalisty ds. płac to dziś nie tylko naliczanie wynagrodzeń. To także pełna odpowiedzialność za zgodność z przepisami prawa pracy, podatkowymi i ubezpieczeniowymi, dokumentację kadrowo-płacową oraz doradztwo dla pracowników i menedżerów. Wiedza i praktyka w tym obszarze są nieocenione – dlatego powstał „Niezbędnik specjalisty ds. płac”, kompleksowy przewodnik, który ułatwia codzienną pracę i minimalizuje ryzyko błędów.
Do GIP i MRPiPS dotarły już doniesienia medialne, że część podmiotów powierzających pracę na podstawie umów cywilnoprawnych (B2B, zlecenia) ma zamiar odbierać od swoich zleceniobiorców i samozatrudnionych oświadczenia o tym, że świadomie wyrazili zgodę na zawarcie umowy cywilnoprawnej. Jakie jest stanowisko instytucji w tej sprawie?
Od 13 kwietnia 2026 r. zaczęły obowiązywać przepisy doprecyzowujące zasady kontroli zwolnień lekarskich. Określają one kto może sprawdzić pracownika na zwolnieniu, gdzie taka kontrola może się odbywać oraz jakie są uprawnienia kontrolującego. Jednocześnie wyraźnie wskazano, w jakich sytuacjach ubezpieczony traci prawo do zasiłku chorobowego lub opiekuńczego. Kluczowe znaczenie ma tu wykonywanie pracy zarobkowej albo podejmowanie aktywności sprzecznej z celem zwolnienia. Sprawdź, kiedy pracodawca może przeprowadzić kontrolę, a kiedy ZUS, i jakie mogą być jej konsekwencje dla pracownika.
Przepisy dotyczące zwolnień lekarskich, które doprecyzowują, kiedy ZUS może odebrać prawo do zasiłku wchodzą w życie 13 kwietnia 2026 r. (kolejne zmiany pojawią się od 1 stycznia 2027 r.). W ustawie zasiłkowej pojawiły się jasne definicje „pracy zarobkowej” i „aktywności sprzecznej z celem zwolnienia”. Uporządkowano też zasady kontroli pracowników na zwolnieniach, zarówno przez ZUS, jak i pracodawców. Zmiany odzwierciedlają dotychczasową linię orzeczniczą i porządkują praktykę, nie są rewolucją.
Inspektorzy PIP uzyskają nowe uprawnienia związane z kontrolą umów cywilnoprawnych. Prezydent RP podpisał nowelizację ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy (PIP), jednocześnie kierując ją – w trybie kontroli następczej – do Trybunału Konstytucyjnego.
Zadaj pytanie ekspertowi i uzyskaj odpowiedź do 2 dni roboczych!
Copyright © 2024 Wszelkie prawa zastrzeżone
2024 © Wiedza i Praktyka sp. z o.o.
Obserwuj nas
