Program Aktywny Rodzic od 1 października 2024 r. – jakie świadczenia z ZUS dla rodziców aktywnych zawodowo?

Program Aktywny Rodzic dotyczy wsparcia dla rodziców dzieci do lat 3. Ma ułatwić rodzicom i opiekunom pogodzenie zadań związanych z rodzicielstwem i aktywnością zawodową. Zacznie obowiązywać od 1 października 2024 r.

Z programu Aktywny Rodzic można otrzymać następujące świadczenia:

• świadczenie aktywni rodzice w pracy – nowe,

• świadczenie aktywnie w żłobku – zastępuje dofinansowanie do żłobka,

• świadczenie aktywnie w domu – zastępuje rodzinny kapitał opiekuńczy.

Realizacją tych świadczeń, czyli prowadzeniem postępowania w sprawie przyznania świadczenia i jego wypłatą, zajmuje się Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Świadczenia z programu Aktywny Rodzic przysługują osobie, która mieszka w Polsce i jest rodzicem lub opiekunem dzieci do lat 3 oraz jest:

• obywatelem polskim,

• obywatelem UE/EFTA lub Wielkiej Brytanii,

• obywatelem innego kraju, o ile spełnia warunek legalnego pobytu w Polsce na podstawie karty pobytu z dostępem do rynku pracy albo na podstawie innego dokumentu potwierdzającego legalny pobyt i dostęp do rynku pracy.

Ustawa Aktywny rodzic wchodzi w życie 1 października 2024 r. i uchyla w tym dniu:

• ustawę o rodzinnym kapitale opiekuńczym (RKO),

• rozdział 8a w ustawie o opiece nad dziećmi w wieku do 3 lat, który odnosi się do ustalania prawa do dofinansowania do żłobka.

Osoba, która ma już przyznane prawo do RKO lub do dofinansowania do żłobka na okres po 30 września 2024 r., zachowuje prawo do tych świadczeń. Jeżeli nie chce składać wniosku o świadczenia z programu Aktywny Rodzic, nie musi tego robić.

Osoba, która ma przyznane dofinansowanie do żłobka na okres po 30 września 2024 r., powinna złożyć po tym dniu wniosek o świadczenie aktywnie w żłobku. W takiej sytuacji uchylone zostanie prawo do dofinansowania do żłobka, które wynosi 400 zł miesięcznie. W zamian od 1 października 2024 r. przyznane zostanie świadczenie aktywnie w żłobku, które wynosi do 1500 zł miesięcznie (a na dziecko, które ma stosowne orzeczenie o niepełnosprawności – do 1900 zł).

Jeśli osoba uprawniona ma prawo do dofinansowania do żłobka, może w zamian pobierać świadczenie aktywnie w żłobku:

• od 1 października 2024 r. – gdy złoży wniosek o nowe świadczenie w ciągu 3 miesięcy od 1 października,

• od miesiąca złożenia wniosku – jeśli złoży wniosek później.

Dofinansowanie do żłobka ZUS odliczy wtedy od kwoty przyznanego nowego świadczenia.

Równocześnie (za ten sam miesiąc) można pobierać tylko jedno ze świadczeń – albo dofinansowanie do żłobka, albo RKO, albo aktywnie w domu, albo aktywni rodzice w pracy, albo aktywnie w żłobku.

Osoba, która ma przyznany rodzinny kapitał opiekuńczy, może po 30 września 2024 r. złożyć – w zależności od sytuacji – wniosek o:

• aktywnie w domu – nie musi jednak tego robić,

• aktywnie w pracy – jeśli spełnia warunek aktywności zawodowej,

• aktywnie w żłobku – jeśli dziecko uczęszcza do żłobka.

Jeśli osoba uprawniona ma przyznany RKO, który pobiera po 1000 zł miesięcznie, może nadal otrzymywać to świadczenie do wyczerpania maksymalnej kwoty RKO (czyli 12 tys. zł, jeśli świadczenie zostało przyznane od 12. miesiąca życia dziecka).

Jeśli osoba uprawniona już nie pobiera RKO, gdyż np. do 24. miesiąca życia dziecka wypłacono jej w sumie 12 tys. zł, a w październiku 2024 r. dziecko nie skończyło jeszcze 35. miesiąca i spełnia warunki do świadczeń aktywni rodzice w pracy albo do aktywnie w żłobku – może złożyć wniosek. ZUS przyzna wówczas nowe świadczenie do 35. miesiąca życia dziecka.

Osoba, która pobierała RKO, może złożyć wniosek o aktywnie w domu. Ale łączna maksymalna wysokość rodzinnego kapitału opiekuńczego oraz świadczenia aktywnie w domu pobranych na dane dziecko nie może być wyższa niż 12 tys. zł.

Jeśli osoba uprawniona ma prawo do RKO i ZUS przyzna jej świadczenie aktywnie w domu albo aktywni rodzice w pracy, albo aktywnie w żłobku, nie może wrócić do otrzymywania RKO.

W takiej sytuacji kwota RKO odliczona zostanie od kwoty przyznanego nowego świadczenia.

Jeśli osoba uprawniona już nie pobiera RKO, bo np. do 24. miesiąca życia dziecka otrzymała w sumie 12 tys. zł, a w październiku 2024 r. dziecko nie skończyło jeszcze 35. miesiąca i spełnia warunki do świadczeń aktywni rodzice w pracy albo do aktywnie w żłobku – może złożyć wniosek. ZUS przyzna wówczas nowe świadczenie do 35. miesiąca życia dziecka.

Żródło: ZUS