Rozliczenie niepełnoetatowca zatrudnionego w równoważnym czasie pracy

Rozliczenie niepełnoetatowca zatrudnionego w równoważnym czasie pracy

30.07.2015

Rozwiązanie problemu zleconego przez użytkownika serwisu

Użytkownik serwisu zwrócił się do nas z prośbą o pomoc w rozwiązaniu następującego przypadku: Ekspedient zatrudniony w sklepie elektronicznym pracuje na pół etatu w dwumiesięcznych okresach rozliczeniowych zgodnie z grafikami układanymi przez pracodawcę. Umowa o pracę przewiduje, że dodatki jak za nadgodziny przysługują po przekroczeniu przeciętnie 39 godzin na tydzień w skali okresu rozliczeniowego. Punkt jest czynny w dni powszednie od 8.00 do 20.00, a w soboty od 10.00 do 14.00, więc od poniedziałku do piątku pracodawca planuje podwładnemu 12-godzinne zmiany, a w soboty pracę w wymiarze 4 godzin.

  1. Jak rozliczyć pracę ekspedienta, jeśli otrzymuje 1.200 zł pensji zasadniczej, a pracodawca regularnie planuje mu pracę w wymiarze przekraczającym ½ etatu wynikające z umowy?

  2. Jaki wpływ na rozliczenie wywiera to, że pracownik musiał 8-krotnie pozostać w pracy po godzinach, aby przyjąć towar?

Przyjmując za podstawę przedstawiony powyżej stan faktyczny, przygotowaliśmy dla klienta kompleksowe rozwiązanie.

GRAFIK CZASU PRACY

sierpień 2014 roku

Data

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

Dzień

Pt.

Sob.

Nd.

Pon.

Wt.

Śr.

Czw.

Pt.

Sob.

Nd.

Pon.

Wt.

Śr.

Czw.

Pt

Plan

12

4

WN

12

W5

WH

12

12

W5

WN

12

WH

12

12

WŚ

Wyk.

13

6

WN

12

W5

WH

13

12

W5

WN

12

WH

13

12

WŚ

Data

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

Dzień

Sob.

Nd.

Pon.

Wt.

Śr.

Czw.

Pt.

Sob.

Nd

Pon.

Wt.

Śr.

Czw.

Pt.

Sob.

Nd

Plan

W5

WN

12

WH

12

WH

12

4

WN

12

W5

WH

12

12

W5

WN

Wyk.

W5

WN

12

WH

12

WH

12

9

WN

12

W5

WH

12

12

W5

WN

wrzesień 2014 roku

Data

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

Dzień

Pon.

Wt.

Śr.

Czw.

Pt.

Sob.

Nd.

Pon.

Wt.

Śr.

Czw.

Pt.

Sob.

Nd.

Pon.

Plan

12

WH

12

WH

12

4

WN

WH

12

WH

12

W5

W5

WN

WH

Wyk.

12

WH

12

WH

12

4

WN

WH

12

WH

12

W5

W5

WN

WH

Data

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

Dzień

Wt.

Śr.

Czw.

Pt.

Sob.

Nd.

Pon.

Wt.

Śr.

Czw.

Pt.

Sob.

Nd.

Pon.

Wt.

Plan

12

WH

12

WH

4

WN

WH

W5

WH

12

WH

4

WN

WH

W5

Wyk.

13

WH

12

WH

4

WN

WH

W5

WH

13

WH

6

WN

WH

W5

Legenda:
WN – wolna niedziela,
W5 – dzień wolny z pięciodniowego tygodnia pracy,
WH – dzień harmonogramowo wolny od pracy,
WŚ – święto.

W ramach ½ etatu pracodawca mógł polecić ekspedientowi 168 godzin pracy w okresie rozliczeniowym. Plan na sierpień i wrzesień 2014 r. obejmuje aż 272 godziny, czyli o 104 godziny więcej, niż pozwala na to wymiar zatrudnienia pracownika. W praktyce oznacza to, że doszło do zaplanowania pracy w godzinach ponadwymiarowych. Działanie to nie narusza wprost żadnego przepisu, więc pracodawcy nie grozi za nie mandat w razie kontroli PIP. Do obowiązków pracownika należy m.in. stosowanie się do poleceń przełożonych dotyczących pracy, a jednym z nich jest polecenie pracy ponadwymiarowej.

W przypadku gdy pracodawca wie z wyprzedzeniem o konieczności wykonywania takich zadań, może zaplanować je podwładnemu w grafiku. Jest to działanie korzystne dla obu stron, gdyż pozwala pracownikowi dostosować rozkład zadań realizowanych w czasie wolnym do rozkładu pracy. Z drugiej jednak strony stałe planowanie pracy ponad wymiar może być uznane za działanie sprzeczne z treścią umowy i normą art. 94 pkt 2 kodeksu pracy, nakazującą pracodawcy organizowanie pracy w sposób zapewniający pełne wykorzystanie czasu pracy, w tych okolicznościach limitowanego wymiarem zatrudnienia.

Proszę pamiętać, że: choć w przypadku zatrudnienia na ½ etatu i wykonywania pracy w wymiarze znacząco wyższym od tej cząstki pracownik traci na urlopie wypoczynkowym, do którego nabywa prawo zgodnie z treścią umowy, nie ma on roszczenia o ustalenie wyższego wymiaru zatrudnienia niż wynikający z umowy (por. wyrok SN z 23 listopada 2001 r., I PKN 678/00, OSNP 2003/22/538).

Ekspedient 8-krotnie wykonywał pracę dłużej, niż to przewidywał grafik, ale nie wszystkie przypadki będą kwalifikowane jako nadgodziny. Skutek w postaci przekroczenia normy dobowej lub przedłużonego dobowego wymiaru wywołuje dodatkowa godzina pracy w piątek 1, w czwartek 7, w środę 13 oraz ostatnia godzina pracy w sobotę 23 sierpnia, a ponadto godzina pracy we wtorek 16 i w czwartek 25 września. Pozostałe przypadki pracy ponad zaplanowany w rozkładzie wymiar skutkują powstaniem godzin ponadwymiarowych.

Łącznie pracownik przepracował 286 godzin, z czego 6 godzin to przekroczenia normy dobowej lub przedłużonego wymiaru dobowego. Z tej puli 174 godziny pracy przypadają na sierpień, w którym pracownik mógł mieć zaplanowane maksymalnie 168 godzin (wymiar dla okresu rozliczeniowego), skoro w ramach dłuższego okresu rozliczeniowego dopuszczalne jest zaplanowanie nierównomiernego czasu pracy, a pracodawca przewidział mu w ramach grafiku 164 godziny pracy. Z 10 godzin przepracowanych ponad ten plan 4 to nadgodziny dobowe, co daje 6 godzin ponadwymiarowych. Normalne wynagrodzenie za tę pracę ekspedient powinien otrzymać z pensją za sierpień. We wrześniu przepracował on 112 godzin, w tym 2 nadgodziny dobowe, a skoro z puli godzin przypadających do zaplanowania w skali okresu rozliczeniowego pozostały jedynie 4 (168 godz. – 164 godz.), pozostałych 106 godzin wrześniowej pracy to godziny ponadwymiarowe.

Fakt przepracowania łącznie aż 112 godzin ponadwymiarowych, a w sumie 286 godzin przy wymiarze równym 168 godzinom nie skutkuje przekroczeniem limitu godzin ponadwymiarowych, ustalonego na poziomie przeciętnie 39 godzin na tydzień w przyjętym okresie rozliczeniowym. Skoro w 2-miesięcznym okresie przypada 8 pełnych tygodni, pracownik musiałby przekroczyć wartość 328 godzin (336 godz. – 8 tyg. × 1 godz.), żeby nabyć prawo do dodatku jak za pracę w godzinach nadliczbowych pracy, zakładając, że ustalamy je tylko na pełne tygodnie, nie biorąc pod uwagę dni wystających poza pełne tygodnie. Jedyne dodatki, do których ma prawo, przysługują zatem za 6 nadgodzin dobowych, które zaistniały w dniach pracy, poza porą nocną.

Zatrudnienie pracownika na część etatu

Zatrudnienie pracownika na część etatu rodzi konieczność ustalenia w umowie dopuszczalnej liczby godzin pracy ponad wymiar, której przekroczenie uprawnia podwładnego do dodatku do normalnego wynagrodzenia, liczonego jak za pracę w nadgodzinach.

Proszę pamiętać, że: art. 151 § 5 kp, z którego wynika ten obowiązek, nie stanowi samoistnej podstawy prawa pracownika do dodatku za pracę w godzinach ponadwymiarowych, gdyż warunkiem jego wypłaty jest porozumienie się stron co do dopuszczalnej liczby godzin pracy ponad umówioną część etatu.

Niedokonanie takich ustaleń powoduje, że zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z 9 lipca 2008 r. (I PK 315/07) świadczenie to nie przysługuje. Ten sam wniosek płynie z postanowienia SN z 27 marca 2012 r. (III PK 77/11). Nie oznacza to jednak, że działanie polegające na nieokreślaniu limitów pracy ponad wymiar w umowach zawieranych na część etatu jest prawidłowe. Przeciwnie, choć z art. 151 § 5 kp nie wynikają sankcje za niedopełnienie tego obowiązku, ustawodawca posłużył się w nim sformułowaniem „strony ustalają”, które nie pozostawia wątpliwości co do konieczności uregulowania tej kwestii w treści umowy.

Wskazane orzecznictwo SN wyklucza możliwości przyznania pracownikowi prawa do dodatków za wszystkie godziny pracy ponad wymiar, co byłoby naturalnym skutkiem uznania, że nieokreślenie limitu w umowie nie wyklucza prawa do tego świadczenia. Taka wykładnia stawiałaby pracowników, którzy nie mają określonego umownego limitu, w znacznie korzystniejszej sytuacji w stosunku do pozostałych niepełnoetatowców. Prawie żaden pracodawca nie określa dopuszczalnej liczby godzin ponadwymiarowych na poziomie równym wymiarowi zatrudnienia pracownika, skoro może przyjąć wyższą granicę i ograniczyć dodatkowe koszty takiej pracy.

Jak określić limit godzin ponadwymiarowych

Ustalenie dopuszczalnej liczby godzin pracy ponad wymiar pozostawiono stronom zatrudnienia, a skoro jest to element umowy o pracę, powinno do tego dojść jeszcze przed podpisaniem angażu. Limit godzin ponadwymiarowych musi być wyższy lub równy wymiarowi zatrudnienia pracownika, nie może jednak przekraczać powszechnie obowiązujących norm, czyli 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin na tydzień w przyjętym okresie rozliczeniowym. Niezależnie od wymiaru zatrudnienia ich przekroczenie skutkuje bowiem powstaniem nadgodzin. Sposób określenia limitu powinien być dostosowany od systemu i rozkładu czasu pracy, które pracodawca zamierza stosować względem podwładnego. W przypadku osób zatrudnionych w podstawowym czasie pracy, pracujących regularnie przez 5 dni w tygodniu w niższym niż 8 godzin wymiarze dobowym, pracodawca może go ustalić np. na poziomie 7 godzin na dobę.

Takie rozwiązanie nie sprawdzi się w przypadku niepełnoetatowców zatrudnionych w systemie równoważnym lub np. weekendowym, pozwalającym pracodawcy na planowanie w niektórych dniówkach przedłużonego do 12 godzin dobowego wymiaru czasu pracy. Ustalenie limitu na poziomie 7 godzin na dobę powodowałoby, że każde zaplanowanie 12-godzinnej zmiany rodziłoby po stronie pracownika prawo do dodatków za 5 ostatnich godzin pracy. W takich okolicznościach znacznie lepszym rozwiązaniem okazuje się odniesienie do wartości tygodniowej. W większości przypadków może to być 39 godzin na tydzień w przyjętym okresie rozliczeniowym, niemniej określenie tego limitu w formie sztywnej nie sprawdzi się w zakładach korzystających z możliwości nierównomiernego rozkładu czasu pracy w ramach dłuższych okresów rozliczeniowych. W takich firmach może się bowiem zdarzyć, że w niektórych tygodniach rozkład będzie przewidywał więcej niż 40 godzin pracy, co zostanie zrekompensowane w innych tygodniach okresu rozliczeniowego. Przy sztywnym limicie godzin ponadwymiarowych nie ma to jednak znaczenia, gdyż przekroczenie 39 godzin pracy na tydzień rodzi po stronie pracownika prawo do dodatków.

Z tego względu najbezpieczniejszym wyjściem jest określenie omawianego limitu na poziomie przeciętnie 39 godzin na tydzień w przyjętym okresie rozliczeniowym. Skutkiem takiej regulacji dodatki za godziny ponadwymiarowe przekraczające limit będziemy rozliczać tak jak nadgodziny średniotygodniowe, czyli dopiero po zamknięciu okresu rozliczeniowego. Z drugiej strony rozwiązanie to pozwala maksymalnie ograniczyć koszty z uwagi na niewielkie prawdopodobieństwo przekroczenia takiego limitu.

Wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe

Ustawodawca nie określił zasad obliczania wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe, które nie powodują przekroczenia limitu tej pracy ustalonego w umowie. Skoro jednak po jego osiągnięciu kolejne godziny ponadwymiarowe rodzą prawo do normalnego wynagrodzenia uzupełnionego o dodatek, powszechnie przyjmuje się, że w przypadku ponadwymiarówek nienaruszających limitu pracownik nabywa prawo jedynie do normalnego wynagrodzenia za pracę. Jeśli otrzymuje pensję w stawce godzinowej, nie wymaga to żadnych przeliczeń, ale w przypadku określenia jej w kwocie miesięcznej lub prawa do innych stałych składników pensji wypłacanych co miesiąc prawidłowe naliczenie wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe będzie wymagało podzielenia tych elementów płacy przez wymiar przypadający do przepracowania w ramach umówionej części etatu.

W zakładach stosujących dłuższe okresy rozliczeniowe takie działanie trzeba będzie przeprowadzać odrębnie dla każdego miesiąca, gdyż normalne wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe musi być wypłacane z pensją za miesiąc, w którym zaistniały. Wpływ na wysokość stawki godzinowej normalnego wynagrodzenia wywierają różnice w wymiarach przypadających do przepracowania w poszczególnych miesiącach. W efekcie wypłata normalnego wynagrodzenia za taką pracę z końcem okresu powoduje opóźnienie w wypłacie składnika pensji, który był możliwy do wcześniejszego naliczenia, a co więcej, może skutkować zaniżeniem jego wysokości. Oba te działania to wykroczenia zagrożone w razie wizyty PIP karą grzywny.

ROZLICZENIE WYNAGRODZENIA

Składnik wynagrodzenia

Kolejność działań

Obliczenia

wymiar czasu pracy

1. Ustalamy wymiar czasu pracy przypadający do przepracowania w skali okresu rozliczeniowego:

(8 tyg. × 40 godz. + 3 dni ×8 godz. – 1 dzień × 8 godz.) × ½ etatu = (320 godz. + 24 godz. – 8 godz.) × ½ etatu = 168 godz.

normalne wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe

2. Ustalamy stawkę godzinową normalnego wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe z:

3. Obliczamy normalne wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe z:

sierpnia 2014 r.

1.200 zł : 80 godz. = 15 zł

września 2014 r.

1.200 zł : 88 godz. = 13,64 zł

sierpnia 2014 r.

6 godz. ×15 zł = 90 zł

września 2014 r.

106 godz. × 13,64 zł = 1445,84 zł

normalne wynagrodzenie za nadgodziny

4. Ustalamy stawkę godzinową normalnego wynagrodzenia za nadgodziny z:

5. Obliczamy normalne wynagrodzenie za nadgodziny z:

sierpnia 2014 r.

1.200 zł : 80 godz. = 15 zł

września 2014 r.

1.200 zł : 88 godz. = 13,64 zł

sierpnia 2014 r.

4 godz. × 15 zł = 60 zł

września 2014 r.

2 godz. × 13,64 zł = 27,28 zł

dodatek 50% za nadgodziny

6. Ustalamy stawkę dodatku 50% za nadgodziny dobowe z:

7. Obliczamy wartość należnego dodatku za nadgodziny dobowe z:

sierpnia 2014 r.

(1.200 zł : 80 godz.) × 50% = 15 zł × 50% = 7,50 zł

września 2014 r.

(1.200 zł : 88 godz.) × 50% = 13,64 zł × 50% = 6,82 zł

sierpnia 2014 r.

4 godz. × 7,50 zł = 30 zł

września 2014 r.

2 godz. × 6,82 zł = 13,64 zł

ogółem do wypłaty

wynagrodzenie zasadnicze + + normalne wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe + normalne wynagrodzenie za nadgodziny dobowe + dodatki za nadgodziny dobowe

sierpień:

1.200 zł + 90 zł + 60 zł + 30 zł = 1.380 zł

wrzesień:

1.200 zł + 1.445,84 zł + 27,28 zł + 13,64 zł = 2.686,76 zł

Prześlij nam swój problem. Skontaktujemy się i pomożemy.

Nasze usługi

Audyt dokumentów czasu pracy
Ułożenie grafików czasu pracy
Szkolenia

Szkolenia Akademia Wiedza i Praktyka

Biblioteka kadrowego

Copyright ©  Wszelkie prawa zastrzeżone

Strona używa plików cookies.
Kliknij tutaj, żeby dowiedzieć się jaki jest cel używania cookies oraz jak zmienić ustawienia cookies w przeglądarce.
Korzystając ze strony użytkownik wyraża zgodę na używanie plików cookies, zgodnie z bieżącymi ustawieniami przeglądarki.

wiper-pixel