Sygnalista w pracy ma być chroniony - Kiedy obowiązek dla pracodawców?

Sygnalista to osoba, która zgłasza nieprawidłowości, naruszenia przepisów prawa lub niewłaściwe praktyki w miejscu pracy. Zgłoszenia te mogą dotyczyć szerokiego zakresu problemów, takich jak korupcja, oszustwa, nadużycia czy też inne działania niezgodne z prawem, które mogą zagrażać interesom organizacji lub jej pracowników. Może robić to osobiście lub wykorzystując zewnętrzne platformy jak np. aplikacja dla sygnalistów. Przykładem takiego systemu jest np. platforma GoWhistle umożliwiająca profesjonalne prowadzenie całego procesu. Panel dla sygnalistów GoWhistle umożliwia anonimowe zgłaszanie nieprawidłowości, a także zarządzanie zgłoszeniami od strony pracodawców. Panele dla sygnalistów tego typu są zatem bardzo poręczne a aplikacja dla sygnalistów GoWhistle pomaga wypełnić wszystkie wymagania stawiane przez ustawę.

Warto zaznaczyć, że sygnalista podejmuje swoje działania z intencją ochrony ogółu oraz zapewnienia zgodności z prawem, co często wiąże się z ogromnym ryzykiem dla jego kariery zawodowej oraz osobistej. Dlatego tak ważna jest odpowiednia ochrona sygnalistów w środowisku pracy, co staje się nie tylko kwestią etyczną ale także prawną.

Ochrona sygnalistów jest regulowana przepisami prawa, które mają na celu zapewnienie, że osoby zgłaszające nieprawidłowości nie będą narażone na działania odwetowe ze strony pracodawców. W Polsce na mocy unijnych dyrektyw oraz krajowych ustaw (ustawa z dnia 14 czerwca 2024 roku o ochronie sygnalistów) pracodawcy zobowiązani są do wdrożenia systemów zgłaszania nieprawidłowości, co jest bardzo ważne dla stworzenia bezpiecznego środowiska pracy.

Obowiązek wprowadzenia systemu ochrony sygnalistów dotyczy przede wszystkim podmiotów publicznych takich jak:

• urzędy
• szkoły
• instytucje finansowe

z pewnymi wyłączeniami. Pracodawcy mają również obowiązek wprowadzenia systemu w przypadku podmiotów zatrudniających co najmniej 50 pracowników. Liczba osób zatrudnionych ustalana jest w przeliczeniu na pełne etaty, co oznacza, że każda firma, która przekroczy ten próg, musi wdrożyć odpowiednie procedury.

Wprowadzenie systemu zgłaszania nieprawidłowości ma na celu nie tylko ochronę sygnalistów, ale również zapewnienie przejrzystości w funkcjonowaniu organizacji. Pracodawcy muszą zatem stworzyć odpowiednie panele dla sygnalistów, które umożliwią im anonimowe zgłaszanie nieprawidłowości. Takie panele powinny być dostępne zarówno w formie elektronicznej jak i papierowej, aby umożliwić różnym pracownikom zgłaszanie nieprawidłowości w sposób, który będzie dla nich najwygodniejszy.

Co więcej, wdrożenie aplikacji dla sygnalistów staje się coraz bardziej popularne, ponieważ umożliwia to szybkie i dyskretne zgłaszanie problemów. Systemy sygnalistów powinny być na tyle elastyczne, aby dostosowywały się do specyfiki danej organizacji oraz umożliwiały pracownikom zgłaszanie nieprawidłowości w różnych formach, na przykład za pomocą wiadomości tekstowych, e-maili czy też formularzy dostępnych na intranecie.

Ochrona sygnalisty w pracy jest niezwykle rozbudowana i obejmuje szereg aspektów, które mają na celu zabezpieczenie go przed działaniami odwetowymi. Przede wszystkim sygnaliście przysługuje ochrona przed wszelkimi formami represji, które mogą pojawić się po zgłoszeniu nieprawidłowości.

• Wobec zgłaszającego nie mogą być podejmowane działania odwetowe, co oznacza, że nie można go dyskryminować ani karać w jakikolwiek sposób za jego decyzję o zgłoszeniu.

• Sygnaliście przysługuje także ochrona przed odmową nawiązania stosunku pracy. W sytuacji gdy osoba zgłosi nieprawidłowości, nie może być pomijana przy rekrutacji ani też doświadczać problemów z zawarciem umowy o pracę, zarówno na czas określony jak i nieokreślony. 

• Pracodawcy nie mogą także wypowiadać umowy o pracę lub rozwiązywać jej bez wypowiedzenia, jeżeli powód takiego działania jest związany z działalnością sygnalisty.

• Ochrona ta obejmuje również sytuacje, w których sygnalista doświadczy obniżenia wynagrodzenia lub pominięcia przy przyznawaniu świadczeń związanych z pracą.

• Pracodawcy są zobowiązani do zapewnienia, że nie będą prowadzone żadne działania w celu zastraszenia sygnalisty lub w inny sposób wpłyną na jego sytuację zawodową.

• Dodatkowo, sygnalista jest chroniony przed wszelkimi formami mobbingu oraz dyskryminacji, które mogą pojawić się w jego środowisku pracy po zgłoszeniu nieprawidłowości.

Warto zwrócić uwagę, że katalog ochrony sygnalistów jest otwarty, co oznacza, że przepisy nie ograniczają się jedynie do wymienionych przypadków. Oznacza to, że ochrona sygnalistów może być stosowana w różnorodnych sytuacjach, które nie zostały ściśle określone przez ustawodawcę, co dodatkowo wzmacnia pozycję sygnalistów w pracy.

Sygnaliści często pełnią ważną rolę w zapewnieniu zgodności z prawem oraz ochronie interesów organizacji. Systemy sygnalistów i ochrona która im przysługuje, jest niezbędna do stworzenia środowiska, w którym pracownicy czują się bezpieczni w zgłaszaniu nieprawidłowości. Wprowadzenie odpowiednich systemów oraz procedur przez pracodawców ma na celu nie tylko ochronę sygnalistów, ale również budowanie kultury uczciwości i transparentności w miejscu pracy.