Ubezpieczenia społeczne w praktyce

Zwolnienie lekarskie zleceniobiorcy daje prawo do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego, ale tylko po spełnieniu jasno określonych warunków ustawowych. Ponieważ umowa zlecenia nie jest regulowana przez Kodeks pracy, nie zapewnia zleceniobiorcy wynagrodzenia chorobowego, jak ma to miejsce w przypadku pracowników. Świadczenia przysługują wyłącznie osobom objętym ubezpieczeniem chorobowym – obowiązkowym lub dobrowolnym – a ich wypłata uzależniona jest od okresu ubezpieczenia i właściwego udokumentowania niezdolności do pracy. Kluczowe znaczenie mają tu zasady dotyczące okresu wyczekiwania, okresu zasiłkowego, podstawy wymiaru świadczenia oraz statusu płatnika zasiłku. Dla działów kadr i płac szczególnie istotne jest prawidłowe rozróżnienie sytuacji gdy płatnikiem świadczenia jest zleceniodawca, a kiedy obowiązek przechodzi na ZUS. Więcej na ten temat przeczytasz w listopadowym wydaniu „Ubezpieczeń społecznych w praktyce”. Zapraszamy do lektury.

Rząd przedstawił wstępne założenia zmian w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych. Projekt ich nowelizacji zakłada zmniejszenie obowiązków firm w zakresie rozliczania składek ZUS i przeniesienie głównego ich ciężaru na ZUS. Ma temu służyć m.in. Jednolity Plik Ubezpieczeniowy (JPU). O wprowadzeniu tej reformy mówi się już od kilku lat – pytanie, kiedy firmy mogą spodziewać się tych zmian. „Składki ZUS – zmiany w rozliczeniach na kolejne lata” – to jeden z tematów październikowego wydania „Ubezpieczeń społecznych w praktyce”. Zapraszamy do lektury wydania.

Kontrole ZUS pokazują, że pracodawcy bardzo często mają problem z rozróżnieniem, kiedy mamy do czynienia z podróżą służbową, a kiedy z oddelegowaniem. Prawidłowe zakwalifikowanie danego zdarzenia ma istotne znaczenie przy określaniu dodatkowych świadczeń przysługujących pracownikom w danej sytuacji oraz przy ustalaniu podstawy wymiaru składek – zwłaszcza w przypadku osób oddelegowanych do pracy za granicą. Aby przeczytać więcej na ten temat warto sięgnąć do wrześniowego wydania „Ubezpieczeń społecznych w praktyce”. Zapraszamy do lektury.

Incydentalna aktywność związana z pracą nie odbierze już prawa do zasiłku chorobowego. A lekarz będzie mógł wydać zwolnienie lekarskie tylko na jedną firmę, pozwalając pracować w drugiej. Te i inne rewolucyjne zmiany przewiduje projekt ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw przygotowany przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, który po dość długim czasie w lipcu został skierowany pod obrady Komitetu Stałego Rady Ministrów. Wejście w życie nowych przepisów planowane jest na 2026 rok – pytanie, czy tym razem się uda. Aby sprawdzić szczegóły zapowiadanych nowych rozwiązań, warto sięgnąć nowego wydania „Ubezpieczeń społecznych w praktyce”. Zapraszamy do lektury.

W ramach działalności zakładowego funduszu świadczeń socjalnych pracodawcy przetwarzają dane osobowe pracowników, emerytów oraz członków ich rodzin – często także informacje o stanie zdrowia czy sytuacji majątkowej. Przetwarzanie takich danych wymaga jednak ścisłego przestrzegania przepisów RODO oraz ustawy o ZFŚS. Jak zgodnie z prawem i bezpiecznie zarządzać oświadczeniami oraz zaświadczeniami osób uprawnionych do świadczeń socjalnych – o tym m.in.. przeczytasz w tekście „ZFŚS a dane osobowe pracowników – oświadczenia i zaświadczenia”, zamieszczonym w sierpniowym wydaniu „Ubezpieczeń społecznych w praktyce”. Zapraszamy do lektury.

W przypadku gdy pracownik idzie na kolejne zwolnienie lekarskie (z przerwą lub bez przerwy), trzeba przede wszystkim ustalić, co robimy z podstawą wymiaru przysługującego mu świadczenia w razie choroby czy macierzyństwa. Czy będzie to ta sama podstawa co wcześniej, czy musimy ją ustalić od nowa, czy przeliczyć. W pewnych przypadkach stosujemy wcześniej ustaloną podstawę – bez konieczności ponownego ustalania czy przeliczania. W lipcowym wydaniu „Ubezpieczeń społecznych w praktyce” zachęcamy m.in. do przeczytania artykułu „Podstawa wymiaru zasiłków w przypadku kolejnej niezdolności do pracy – 18 praktycznych przykładów”. Zapraszamy do lektury.

Posiadanie statusu ucznia, podobnie jak statusu studenta, umożliwia wykonywanie pracy na podstawie umowy zlecenia bez konieczności odprowadzania składek ZUS. Taka forma zatrudnienia jest korzystna i dla pracodawców, ponieważ pozwala ograniczyć koszty związane z zatrudnieniem, i dla osób uczących się, bo oznacza to wyższe wynagrodzenie „na rękę”. Szczególnym przypadkiem tej sytuacji jest umowa zlecenia z maturzystą. W czerwcowym wydaniu publikacji „Ubezpieczenia społeczne w praktyce” zapraszamy do m.in. do lektury tematu „Status ucznia po maturze na cele ZUS – do kiedy obowiązuje”.

Do końca maja pracodawcy posiadający zakładowy fundusz świadczeń socjalnych muszą przelać na jego konto co najmniej 75% odpisów podstawowych. Aby obliczyć wysokość pierwszej transzy, pracodawca powinien zacząć od ustalenia planowanej przeciętnej liczby pracowników, uwzględniając zakładane zmiany kadrowe w poszczególnych miesiącach 2025 r. Pracowników należy przeliczyć na pełne etaty. Przeczytaj więcej w majowym wydaniu „Ubezpieczeń społecznych w praktyce”. Zapraszamy do lektury.

W terminie rozliczenia i opłacenia składek za kwiecień należy także rozliczyć roczną składkę na ubezpieczenie zdrowotne za ubiegły rok i uregulować jej ewentualną niedopłatę. Do rocznego rozliczenia składki zdrowotnej zobowiązana jest każda osoba prowadząca pozarolniczą działalność, która podlega z tego tytułu ubezpieczeniu zdrowotnemu, jeśli była opodatkowana podatkiem liniowym, skalą podatkową lub ryczałtem ewidencjonowanym. Przy tych formach opodatkowania podstawa składki zdrowotnej zależy bowiem od osiągniętych dochodów/ przychodów, a rozliczenie ma na celu zweryfikowanie, czy kwota składki została przekazana w prawidłowej wysokości. Roczne rozliczenie składki zdrowotnej przedsiębiorców do 20 maja – to jeden z tematów kolejnego wydania „Ubezpieczeń społecznych w praktyce”. Zapraszamy do lektury.

Od kwietnia 2025 r. rozpoczyna się nowy okres składkowy dla ubezpieczenia wypadkowego. Część płatników musi ustalić samodzielnie obowiązującą ich stopę procentową składki na ubezpieczenie wypadkowe. Aby sprawdzić szczegóły, warto sięgnąć do tekstu „Stopa procentowa składek na ubezpieczenie wypadkowe od 1 kwietnia”. Zasiłek opiekuńczy nie zawsze będzie przysługiwał osobom uprawnionym. Problemem może być praca zmianowa rodziców, pobyt dziecka w szpitalu czy obecność innych domowników. Czy pracownik zachowa prawo do świadczenia, jeśli drugi rodzic pracuje zdalnie? Jak rozliczyć zasiłek przy wykorzystaniu limitu 60 dni? Kiedy ZUS może zakwestionować wypłatę? Zapraszamy do lektury kwietniowego wydania „Ubezpieczeń społecznych w praktyce”.

Co prawda przepisy dotyczące zasiłku macierzyńskiego są dość jasne i precyzyjne, ale w praktyce mogą pojawić się wątpliwości dotyczące jego przyznawania i wypłaty. Kto ma prawo do zasiłku? Jak obliczyć jego wysokość w przypadku różnych sytuacji, takich jak wcześniejsze rozpoczęcie urlopu czy przerwanie go z powodu hospitalizacji dziecka? Co w przypadku pracowników na umowach na czas określony lub tych, którzy dzieci urodziły się po ustaniu zatrudnienia? Dodatkowo, od 19 marca wchodzą w życie przepisy dotyczące uzupełniającego urlopu macierzyńskiego. W marcowym numerze „Ubezpieczeń społecznych w praktyce” zachęcamy m.in. do przeczytania artykułu „Zasiłek macierzyński – z uwzględnieniem zmian od 19 marca 2025 r.”. Zapraszamy do lektury wydania.

Od 2025 roku wprowadzono zmiany, które wpływają na sposób obliczania i regulowania składki zdrowotnej dla osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą. Nowelizacja przepisów wprowadziła istotne zmiany, które wpłynęły na obciążenia i obowiązki przedsiębiorców w 2025 roku. Obniżenie minimalnej podstawy wymiaru składki zdrowotnej do 75% minimalnego wynagrodzenia oraz wyłączenie przychodów ze sprzedaży środków trwałych z podstawy wymiaru składki to zmiany, które szczególnie odciążają przedsiębiorców o niskich dochodach i tych dokonujących jednorazowych transakcji. Wprowadzenie minimalnego progu składki dla podatku liniowego (9% minimalnego wynagrodzenia wymaga większej uwagi przy rozliczeniach. Dostosowanie dokumentacji, przestrzeganie terminów i bieżąca znajomość nowych zasad będą kluczowe do uniknięcia błędów i dodatkowych kosztów. W lutowym wydaniu „Ubezpieczeń społecznych w praktyce” zachęcamy m.in. do zapoznania się z materiałem „Składka zdrowotna przedsiębiorcy w 2025 roku – 6 przykładów z praktyki”.

Wypoczynek zimowy może być dofinansowany przez firmę z różnych źródeł. Tak samych pracowników, jak i ich dzieci. Sprawdź, kiedy takie wsparcie podlega zwolnieniu ze składek ZUS i podatku. W najnowszym wydaniu „Ubezpieczeń społecznych w praktyce zachęcamy m.in. do przeczytania artykułu „Dofinansowanie do zimowego wypoczynku pracowników i ich dzieci”. W numerze także m.in. na temat przekazywania ubezpieczonym informacji ZUS IMIR oraz wystawiania zaświadczeń dla pracujących emerytów i rencistów za rok ubiegły.

Wynagrodzenie za grudzień wypłacone w styczniu, jak też trzynastkę za poprzedni rok, należy wykazać w dodatkowym raporcie przekazywanym do ZUS. Chodzi o druk ZUS RPA. Ale to niejedyne sytuacje, kiedy trzeba sporządzić ten druk. Raport ZUS RPA został wprowadzony, aby dane do ustalenia prawa i wysokości świadczeń emerytalno-rentowych były przejrzyste. Informacje w nim zawarte mają wskazywać m.in., do jakiego okresu przyporządkować dany przychód i czy podlegał on składkom. Wypłaty za poprzedni rok w raporcie ZUS RPA – przykłady, jak go wypełnić – to jeden z tematów styczniowego wydania „Ubezpieczeń społecznych w praktyce”. Zapraszamy do lektury.

Przedświąteczny czas to dla wielu pracodawców moment planowania prezentów dla pracowników. Zakładowy fundusz świadczeń socjalnych (ZFŚS) często staje się źródłem finansowania świątecznych upominków, co potwierdzają dane z 2023 roku – korzysta z niego około 70% polskich firm. Jakie świadczenia można pokryć z funduszu i na co zwrócić uwagę, aby uniknąć błędów – to jeden z tematów grudniowego wydania „Ubezpieczeń społecznych w praktyce”. W numerze m.in. o rozliczeniach z ZUS od 1 stycznia 2025 r. (9 praktycznych przykładów), a także o obliczeniach związanych ze wzrostem płacy minimalnej od 2025 r. Zapraszamy do lektury.