Ubezpieczenia społeczne w praktyce

Od 8 lipca pracodawcy muszą szczególnie uważnie przyjrzeć się umowom B2B i zleceniom. Państwowa Inspekcja Pracy będzie mogła zakwestionować taką umowę, jeżeli sposób jej wykonywania będzie przypominał stosunek pracy. A tu nie wystarczy już dobra nazwa w nagłówku dokumentu. Liczyć się będą realia: podporządkowanie, bieżące polecenia, stałe godziny pracy, grafik, przełożony czy funkcjonowanie w strukturze firmy. Dlatego w numerze pokazujemy, jak ocenić ryzyko zakwestionowania umowy B2B oraz umowy zlecenia – krok po kroku, w formie checklist. Podpowiadamy też, jakie dokumenty przygotować do kontroli PIP przy umowach cywilnoprawnych i B2B, jakie argumenty mogą potwierdzać cywilnoprawny charakter relacji, jak odwołać się od decyzji okręgowego inspektora pracy oraz kiedy wystąpić o interpretację do Głównego Inspektora Pracy. Zapraszamy do lektury 341. lipcowego wydania „Ubezpieczeń społecznych w praktyce”.

Od 8 lipca 2026 r. zmieniają się zasady kontroli umów cywilnoprawnych. Państwowa Inspekcja Pracy zyska nowe narzędzia do kwestionowania zleceń, umów o dzieło i kontraktów B2B, jeżeli w praktyce będą wykonywane w warunkach właściwych dla stosunku pracy. Dla pracodawcy nie będzie to tylko problem „nazwy umowy”. Decyzja PIP może pociągnąć za sobą konsekwencje w rozliczeniach składkowych, podatkowych, dokumentacji pracowniczej, czasie pracy, urlopach oraz innych uprawnieniach wynikających z prawa pracy. Trzeba też wiedzieć, jakie znaczenie będą miały polecenia inspektora, decyzja stwierdzająca istnienie stosunku pracy, środki odwoławcze, przepisy przejściowe oraz ewentualne rozliczenia z osobą, której umowa została zakwestionowana. Szczegóły omawiamy w czerwcowym wydaniu „Ubezpieczeń społecznych w praktyce”.

Od 8 lipca 2026 r. Państwowa Inspekcja Pracy będzie mogła decyzją stwierdzić istnienie stosunku pracy, jeżeli umowa cywilnoprawna będzie wykonywana w warunkach właściwych dla zatrudnienia pracowniczego. Uprawomocnienie się decyzji spowoduje po stronie zatrudniającego obowiązki pracodawcy, m.in. w zakresie rozliczeń składkowo-podatkowych, dokumentacji pracowniczej, czasu pracy, urlopów i ochrony zatrudnienia, a także potwierdzi jego uprawnienia pracodawcze. Aby sprawdzić konsekwencje dla pracodawcy, warto sięgnąć do materiałów zamieszczonych w tym wydaniu „Ubezpieczeń społecznych w praktyce”. Zapraszamy do lektury.

Majowe wydanie Ubezpieczeń społecznych w praktyce koncentruje się na tematach, które w najbliższych miesiącach będą miały kluczowe znaczenie dla działów kadr i płac – zarówno w kontekście zmian przepisów, jak i praktyki ich stosowania. Na szczególną uwagę zasługuje temat KSeF i jego wpływu na organizację pracy i obieg dokumentów. Zmiany w obiegu dokumentów nie są już wyzwaniem przyszłości – to codzienność, z którą mierzą się działy kadrowo-płacowe. Zmiany dotyczą również zasad kontroli pracowników przebywających na zwolnieniach lekarskich. Nowe regulacje doprecyzowują pojęcie pracy zarobkowej oraz zakres uprawnień pracodawcy. W praktycznym poradniku przedstawiono procedurę kontroli krok po kroku – tak, aby była skuteczna i zgodna z przepisami. Zapraszamy do lektury.

Od 13 kwietnia 2026 r. zaczynają obowiązywać przepisy doprecyzowujące zasady kontroli zwolnień lekarskich. Określają one kto może sprawdzić pracownika na zwolnieniu, gdzie taka kontrola może się odbywać oraz jakie są uprawnienia kontrolującego. Jednocześnie wyraźnie wskazano, w jakich sytuacjach ubezpieczony traci prawo do zasiłku chorobowego lub opiekuńczego. Kluczowe znaczenie ma tu wykonywanie pracy zarobkowej albo podejmowanie aktywności sprzecznej z celem zwolnienia. Sprawdź, kiedy pracodawca może przeprowadzić kontrolę, a kiedy ZUS, i jakie mogą być jej konsekwencje. Zachęcamy do przeczytania kwietniowego wydania „Ubezpieczeń społecznych w praktyce”.

W 2026 r. zmieniły się zasady planowania przez ZUS kontroli płatników składek. W praktyce oznacza to, że częstotliwość kontroli (ale tylko tych planowych) będzie zależała od przypisania firmy do kategorii ryzyka: niskiej, średniej albo wysokiej. W marcowym wydaniu „Ubezpieczeń społecznych w praktyce” sprawdzisz m.in. jakie dane i obszary rozliczeń ZUS bierze pod uwagę przy ocenie ryzyka i co w praktyce może wpłynąć na częstotliwość kontroli w firmie. Zapraszamy do lektury.

Przepisy dotyczące zwolnień lekarskich, które doprecyzowują, kiedy ZUS może odebrać prawo do zasiłku, wchodzą w życie 13 kwietnia (kolejne zmiany pojawią się od 1 stycznia 2027 r.). W ustawie zasiłkowej pojawiły się jasne definicje „pracy zarobkowej” i „aktywności sprzecznej z celem zwolnienia”. Uporządkowano też zasady kontroli pracowników na zwolnieniach, zarówno przez ZUS, jak i pracodawców. Zmiany odzwierciedlają dotychczasową linię orzeczniczą i porządkują praktykę – nie są rewolucją. Więcej m.in. na ten temat w bieżącym wydaniu „Ubezpieczeń społecznych w praktyce”. Zapraszamy do lektury.

ZUS rozpoczął kontrole przedsiębiorców, którzy skorzystali z tzw. wakacji składkowych – ulgi pozwalającej na zwolnienie z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne za jeden wybrany miesiąc w roku. ZUS dokładnie sprawdza, czy pomoc została przyznana zgodnie z przepisami. Pod lupę trafiają dane z wniosków RWS, liczba zgłoszonych ubezpieczonych, wysokość przychodu, powiązania z byłymi pracodawcami, a nawet historia ubezpieczeniowa w ZUS. Błąd, niedopatrzenie albo „naciąganie” faktów mogą skończyć się obowiązkiem zapłaty składek z odsetkami, a nawet postępowaniem wyjaśniającym. Dlatego warto sprawdzić, jak przebiegają kontrole, czego ZUS może się domagać i jak przygotować się na weryfikację, zanim do firmy zapuka inspektor. Więcej m.in. na ten temat przeczytasz w lutowym wydaniu „Ubezpieczeń społecznych w praktyce”. Zapraszamy do lektury.

Od 1 stycznia 2026 r. osoby prowadzące działalność gospodarczą mogą korzystać z ulgi Mały ZUS Plus po 24 miesiącach przerwy, a nie po 3 latach, jak interpretował wcześniejsze przepisy Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Trzeba też pamiętać o ważnym terminie – 31 stycznia. Warto sprawdzić to w styczniowym wydaniu „Ubezpieczeń społecznych w praktyce”. Zapraszamy do lektury.

Zbliżają się święta Bożego Narodzenia, więc wraca temat prezentów dla pracowników oraz kwestia tego, jak sfinansować je z ZFŚS. Fundusz socjalny to popularne źródło finansowania świątecznych upominków, ale nie mamy tu pełnej dowolności. Bez regulaminu, kryteriów socjalnych i zgodności z ustawą nawet nie ma co myśleć o przyznawaniu tych świadczeń. Nie można dawać „po równo”, bo wtedy zamiast pomocy socjalnej mamy premię, i to do opodatkowania. Bony mogą być opodatkowane, ale paczki dla dzieci – już niekoniecznie, jeśli regulamin przewiduje ich przyznanie. Warto sprawdzić to w grudniowym wydaniu „Ubezpieczeń społecznych w praktyce”.

Pod koniec października do pierwszego czytania w Sejmie trafił rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw, który przewiduje m.in. wprowadzenie nowych zasad kontroli zwolnień lekarskich. Umożliwia także korzystania ze zwolnienia w jednym miejscu i pracowanie w drugim (np. dla osób z dwoma etatami).= Nowe przepisy doprecyzują przesłanki utraty prawa do zasiłku chorobowego w przypadku podejmowania aktywności w trakcie zwolnienia lekarskiego. Aby poznać więcej szczegółów, warto sięgnąć do bieżącego wydania „Ubezpieczeń społecznych w praktyce”. Zapraszamy do lektury.

Zwolnienie lekarskie zleceniobiorcy daje prawo do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego, ale tylko po spełnieniu jasno określonych warunków ustawowych. Ponieważ umowa zlecenia nie jest regulowana przez Kodeks pracy, nie zapewnia zleceniobiorcy wynagrodzenia chorobowego, jak ma to miejsce w przypadku pracowników. Świadczenia przysługują wyłącznie osobom objętym ubezpieczeniem chorobowym – obowiązkowym lub dobrowolnym – a ich wypłata uzależniona jest od okresu ubezpieczenia i właściwego udokumentowania niezdolności do pracy. Kluczowe znaczenie mają tu zasady dotyczące okresu wyczekiwania, okresu zasiłkowego, podstawy wymiaru świadczenia oraz statusu płatnika zasiłku. Dla działów kadr i płac szczególnie istotne jest prawidłowe rozróżnienie sytuacji gdy płatnikiem świadczenia jest zleceniodawca, a kiedy obowiązek przechodzi na ZUS. Więcej na ten temat przeczytasz w listopadowym wydaniu „Ubezpieczeń społecznych w praktyce”. Zapraszamy do lektury.

Rząd przedstawił wstępne założenia zmian w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych. Projekt ich nowelizacji zakłada zmniejszenie obowiązków firm w zakresie rozliczania składek ZUS i przeniesienie głównego ich ciężaru na ZUS. Ma temu służyć m.in. Jednolity Plik Ubezpieczeniowy (JPU). O wprowadzeniu tej reformy mówi się już od kilku lat – pytanie, kiedy firmy mogą spodziewać się tych zmian. „Składki ZUS – zmiany w rozliczeniach na kolejne lata” – to jeden z tematów październikowego wydania „Ubezpieczeń społecznych w praktyce”. Zapraszamy do lektury wydania.

Kontrole ZUS pokazują, że pracodawcy bardzo często mają problem z rozróżnieniem, kiedy mamy do czynienia z podróżą służbową, a kiedy z oddelegowaniem. Prawidłowe zakwalifikowanie danego zdarzenia ma istotne znaczenie przy określaniu dodatkowych świadczeń przysługujących pracownikom w danej sytuacji oraz przy ustalaniu podstawy wymiaru składek – zwłaszcza w przypadku osób oddelegowanych do pracy za granicą. Aby przeczytać więcej na ten temat warto sięgnąć do wrześniowego wydania „Ubezpieczeń społecznych w praktyce”. Zapraszamy do lektury.

Incydentalna aktywność związana z pracą nie odbierze już prawa do zasiłku chorobowego. A lekarz będzie mógł wydać zwolnienie lekarskie tylko na jedną firmę, pozwalając pracować w drugiej. Te i inne rewolucyjne zmiany przewiduje projekt ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw przygotowany przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, który po dość długim czasie w lipcu został skierowany pod obrady Komitetu Stałego Rady Ministrów. Wejście w życie nowych przepisów planowane jest na 2026 rok – pytanie, czy tym razem się uda. Aby sprawdzić szczegóły zapowiadanych nowych rozwiązań, warto sięgnąć nowego wydania „Ubezpieczeń społecznych w praktyce”. Zapraszamy do lektury.