Ubezpieczenia społeczne w praktyce

W 345. numerze „Ubezpieczeń społecznych w praktyce” zaczynamy od minimalnego wynagrodzenia i minimalnej stawki godzinowej na 2027 r. – od 1 stycznia płaca minimalna wyniesie 4950 zł brutto, a minimalna stawka godzinowa 32,30 zł. Pokazujemy też, na jakie inne wskaźniki wpłynie podwyżka i kiedy konieczna będzie zmiana warunków wynagradzania pracownika. Szczególnie polecamy też analizę pierwszych interpretacji indywidualnych Głównego Inspektoratu Pracy dotyczących umów cywilnoprawnych. Na przykładzie zatrudniania studentów pokazujemy, jakie elementy organizacji pracy mogą przesądzić o uznaniu zlecenia za stosunek pracy. Sama elastyczność czasu pracy czy zgodna wola stron nie wystarczą, jeżeli sposób wykonywania zadań wskazuje na podporządkowanie właściwe dla etatu. Zapraszamy do lektury.

Wrzesień to dobry moment, by zweryfikować rozliczenia ZFŚS przed przekazaniem pełnej kwoty rocznego odpisu. W artykule „ZFŚS do 30 września 2026 r. – jak obliczyć odpis i kwotę do wpłaty” pokazujemy, jak ustalić przeciętne zatrudnienie, wyliczyć należny odpis i sprawdzić, czy na rachunek funduszu trafi właściwa kwota. Praktyczne przykłady pomagają przejść przez obliczenia krok po kroku i wychwycić błędy jeszcze przed terminem wpłaty. Polecamy też opracowanie „Ekwiwalenty i ryczałty – zasady rozliczania i skutki kontroli ZUS”. Wyjaśniamy, co ZUS może sprawdzić przy ekwiwalentach za odzież, pranie, narzędzia czy ubiór służbowy oraz kiedy ryczałty zachowują zwolnienie ze składek. Pokazujemy też, dlaczego sama nazwa „ekwiwalent” nie wystarczy, jeśli sposób ustalenia świadczenia wskazuje na ryczałt. Zapraszamy do lektury 344 wydania „Ubezpieczeń społecznych w praktyce”.

Zmiany w przepisach o PIP i szerszy dostęp ZUS do danych z innych instytucji sprawiają, że kontrole rozliczeń i umów cywilnoprawnych stają się bardziej precyzyjne. W artykule „ZUS łatwiej skontroluje firmy dzięki zmianie przepisów o PIP” wyjaśniamy, jak działa wymiana informacji między ZUS, PIP i KAS oraz jakie skutki może mieć dla przedsiębiorców. Uzupełnieniem jest tekst „Krajowy System e-Faktur wykryje nieprawidłowości w składkach ZUS” – pokazujemy, jakie sygnały mogą zwrócić uwagę organów. Polecamy też opracowanie „Zasiłek opiekuńczy bez błędów – zasady przyznawania, obliczania i wypłaty” (str. 51). Na przykładach pokazujemy, jak ustalać prawo do świadczenia, jego podstawę i limity oraz jak uniknąć korekt i odsetek. Warto również sięgnąć do poradnika „Jak ustalać wynagrodzenie zleceniobiorcy i rejestrować jego godziny pracy”. To tylko niektóre z tematów, które można przeczytać w 343 wydaniu „Ubezpieczeń społecznych w praktyce”. Zapraszamy do lektury.

Nowe uprawnienia Państwowej Inspekcji Pracy istotnie zwiększają ryzyko związane z umowami zlecenia i współpracą B2B. O ocenie kontraktu przesądzi nie tylko jego treść, lecz także sposób wykonywania pracy: podporządkowanie, miejsce i czas realizacji zadań, korzystanie z narzędzi firmy oraz zakres samodzielności. Inspektor może nakazać usunięcie naruszeń, zawarcie umowy o pracę, a następnie skierować sprawę do sądu lub doprowadzić do wydania decyzji ustalającej stosunek pracy. Przebieg kontroli i możliwe działania pracodawcy to jeden z tematów sierpniowego 342. wydania „Ubezpieczeń społecznych w praktyce”. Zapraszamy do lektury.

Od 8 lipca pracodawcy muszą szczególnie uważnie przyjrzeć się umowom B2B i zleceniom. Państwowa Inspekcja Pracy będzie mogła zakwestionować taką umowę, jeżeli sposób jej wykonywania będzie przypominał stosunek pracy. A tu nie wystarczy już dobra nazwa w nagłówku dokumentu. Liczyć się będą realia: podporządkowanie, bieżące polecenia, stałe godziny pracy, grafik, przełożony czy funkcjonowanie w strukturze firmy. Dlatego w numerze pokazujemy, jak ocenić ryzyko zakwestionowania umowy B2B oraz umowy zlecenia – krok po kroku, w formie checklist. Podpowiadamy też, jakie dokumenty przygotować do kontroli PIP przy umowach cywilnoprawnych i B2B, jakie argumenty mogą potwierdzać cywilnoprawny charakter relacji, jak odwołać się od decyzji okręgowego inspektora pracy oraz kiedy wystąpić o interpretację do Głównego Inspektora Pracy. Zapraszamy do lektury 341. lipcowego wydania „Ubezpieczeń społecznych w praktyce”.

Od 8 lipca 2026 r. zmieniają się zasady kontroli umów cywilnoprawnych. Państwowa Inspekcja Pracy zyska nowe narzędzia do kwestionowania zleceń, umów o dzieło i kontraktów B2B, jeżeli w praktyce będą wykonywane w warunkach właściwych dla stosunku pracy. Dla pracodawcy nie będzie to tylko problem „nazwy umowy”. Decyzja PIP może pociągnąć za sobą konsekwencje w rozliczeniach składkowych, podatkowych, dokumentacji pracowniczej, czasie pracy, urlopach oraz innych uprawnieniach wynikających z prawa pracy. Trzeba też wiedzieć, jakie znaczenie będą miały polecenia inspektora, decyzja stwierdzająca istnienie stosunku pracy, środki odwoławcze, przepisy przejściowe oraz ewentualne rozliczenia z osobą, której umowa została zakwestionowana. Szczegóły omawiamy w czerwcowym wydaniu „Ubezpieczeń społecznych w praktyce”.

Od 8 lipca 2026 r. Państwowa Inspekcja Pracy będzie mogła decyzją stwierdzić istnienie stosunku pracy, jeżeli umowa cywilnoprawna będzie wykonywana w warunkach właściwych dla zatrudnienia pracowniczego. Uprawomocnienie się decyzji spowoduje po stronie zatrudniającego obowiązki pracodawcy, m.in. w zakresie rozliczeń składkowo-podatkowych, dokumentacji pracowniczej, czasu pracy, urlopów i ochrony zatrudnienia, a także potwierdzi jego uprawnienia pracodawcze. Aby sprawdzić konsekwencje dla pracodawcy, warto sięgnąć do materiałów zamieszczonych w tym wydaniu „Ubezpieczeń społecznych w praktyce”. Zapraszamy do lektury.

Majowe wydanie Ubezpieczeń społecznych w praktyce koncentruje się na tematach, które w najbliższych miesiącach będą miały kluczowe znaczenie dla działów kadr i płac – zarówno w kontekście zmian przepisów, jak i praktyki ich stosowania. Na szczególną uwagę zasługuje temat KSeF i jego wpływu na organizację pracy i obieg dokumentów. Zmiany w obiegu dokumentów nie są już wyzwaniem przyszłości – to codzienność, z którą mierzą się działy kadrowo-płacowe. Zmiany dotyczą również zasad kontroli pracowników przebywających na zwolnieniach lekarskich. Nowe regulacje doprecyzowują pojęcie pracy zarobkowej oraz zakres uprawnień pracodawcy. W praktycznym poradniku przedstawiono procedurę kontroli krok po kroku – tak, aby była skuteczna i zgodna z przepisami. Zapraszamy do lektury.

Od 13 kwietnia 2026 r. zaczynają obowiązywać przepisy doprecyzowujące zasady kontroli zwolnień lekarskich. Określają one kto może sprawdzić pracownika na zwolnieniu, gdzie taka kontrola może się odbywać oraz jakie są uprawnienia kontrolującego. Jednocześnie wyraźnie wskazano, w jakich sytuacjach ubezpieczony traci prawo do zasiłku chorobowego lub opiekuńczego. Kluczowe znaczenie ma tu wykonywanie pracy zarobkowej albo podejmowanie aktywności sprzecznej z celem zwolnienia. Sprawdź, kiedy pracodawca może przeprowadzić kontrolę, a kiedy ZUS, i jakie mogą być jej konsekwencje. Zachęcamy do przeczytania kwietniowego wydania „Ubezpieczeń społecznych w praktyce”.

W 2026 r. zmieniły się zasady planowania przez ZUS kontroli płatników składek. W praktyce oznacza to, że częstotliwość kontroli (ale tylko tych planowych) będzie zależała od przypisania firmy do kategorii ryzyka: niskiej, średniej albo wysokiej. W marcowym wydaniu „Ubezpieczeń społecznych w praktyce” sprawdzisz m.in. jakie dane i obszary rozliczeń ZUS bierze pod uwagę przy ocenie ryzyka i co w praktyce może wpłynąć na częstotliwość kontroli w firmie. Zapraszamy do lektury.

Przepisy dotyczące zwolnień lekarskich, które doprecyzowują, kiedy ZUS może odebrać prawo do zasiłku, wchodzą w życie 13 kwietnia (kolejne zmiany pojawią się od 1 stycznia 2027 r.). W ustawie zasiłkowej pojawiły się jasne definicje „pracy zarobkowej” i „aktywności sprzecznej z celem zwolnienia”. Uporządkowano też zasady kontroli pracowników na zwolnieniach, zarówno przez ZUS, jak i pracodawców. Zmiany odzwierciedlają dotychczasową linię orzeczniczą i porządkują praktykę – nie są rewolucją. Więcej m.in. na ten temat w bieżącym wydaniu „Ubezpieczeń społecznych w praktyce”. Zapraszamy do lektury.

ZUS rozpoczął kontrole przedsiębiorców, którzy skorzystali z tzw. wakacji składkowych – ulgi pozwalającej na zwolnienie z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne za jeden wybrany miesiąc w roku. ZUS dokładnie sprawdza, czy pomoc została przyznana zgodnie z przepisami. Pod lupę trafiają dane z wniosków RWS, liczba zgłoszonych ubezpieczonych, wysokość przychodu, powiązania z byłymi pracodawcami, a nawet historia ubezpieczeniowa w ZUS. Błąd, niedopatrzenie albo „naciąganie” faktów mogą skończyć się obowiązkiem zapłaty składek z odsetkami, a nawet postępowaniem wyjaśniającym. Dlatego warto sprawdzić, jak przebiegają kontrole, czego ZUS może się domagać i jak przygotować się na weryfikację, zanim do firmy zapuka inspektor. Więcej m.in. na ten temat przeczytasz w lutowym wydaniu „Ubezpieczeń społecznych w praktyce”. Zapraszamy do lektury.

Od 1 stycznia 2026 r. osoby prowadzące działalność gospodarczą mogą korzystać z ulgi Mały ZUS Plus po 24 miesiącach przerwy, a nie po 3 latach, jak interpretował wcześniejsze przepisy Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Trzeba też pamiętać o ważnym terminie – 31 stycznia. Warto sprawdzić to w styczniowym wydaniu „Ubezpieczeń społecznych w praktyce”. Zapraszamy do lektury.

Zbliżają się święta Bożego Narodzenia, więc wraca temat prezentów dla pracowników oraz kwestia tego, jak sfinansować je z ZFŚS. Fundusz socjalny to popularne źródło finansowania świątecznych upominków, ale nie mamy tu pełnej dowolności. Bez regulaminu, kryteriów socjalnych i zgodności z ustawą nawet nie ma co myśleć o przyznawaniu tych świadczeń. Nie można dawać „po równo”, bo wtedy zamiast pomocy socjalnej mamy premię, i to do opodatkowania. Bony mogą być opodatkowane, ale paczki dla dzieci – już niekoniecznie, jeśli regulamin przewiduje ich przyznanie. Warto sprawdzić to w grudniowym wydaniu „Ubezpieczeń społecznych w praktyce”.

Pod koniec października do pierwszego czytania w Sejmie trafił rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw, który przewiduje m.in. wprowadzenie nowych zasad kontroli zwolnień lekarskich. Umożliwia także korzystania ze zwolnienia w jednym miejscu i pracowanie w drugim (np. dla osób z dwoma etatami).= Nowe przepisy doprecyzują przesłanki utraty prawa do zasiłku chorobowego w przypadku podejmowania aktywności w trakcie zwolnienia lekarskiego. Aby poznać więcej szczegółów, warto sięgnąć do bieżącego wydania „Ubezpieczeń społecznych w praktyce”. Zapraszamy do lektury.