Składki na ZUS przedsiębiorców wykonujących działalność gospodarczą na mniejszą skalę (tzw. mały ZUS plus)

Mały ZUS Plus – kto może skorzystać: podstawowe warunki

Dwa kluczowe warunki, które trzeba spełnić, żeby otrzymać ulgę, to:

• przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej prowadzonej przez cały poprzedni rok kalendarzowy nie przekroczyły 120.000 zł
• przedsiębiorca prowadził działalność gospodarczą w poprzednim roku kalendarzowym przez nie mniej niż 60 dni kalendarzowych.

Nie można opłacać składek w ramach Małego ZUS Plus:

• w pierwszym roku prowadzenia działalności,
• w razie spełniania warunków do płacenia obniżonych składek na ubezpieczenia społeczne, od podstawy wynoszącej 30% minimalnego wynagrodzenia.

Mały ZUS Plus dotyczy tylko składek na ubezpieczenia społeczne. Nie obejmuje składki zdrowotnej, którą trzeba płacić w pełnej wysokości.

Okres, w którym przedsiębiorca może korzystać z Małego ZUS Plus

Od 1 stycznia 2026 roku zmienił się sposób obliczania przerwy, po której można ponownie skorzystać z ulgi. Niższe składki na ubezpieczenia społeczne można płacić maksymalnie przez 36 miesięcy w każdym okresie 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia działalności gospodarczej. ZUS weryfikuje ten warunek raz w roku – w styczniu albo w innym pierwszym miesiącu prowadzenia działalności w danym roku lub zakończenia ZUS preferencyjnego.

Od stycznia 2026 roku przedsiębiorca może skorzystać z 36 miesięcy ulgi Mały ZUS Plus na nowych zasadach (które obowiązują od 2026 roku) niezależnie od tego, czy wykorzystał ją przed 2026 rokiem, czy obecnie z niej korzysta, czy też nigdy z niej nie korzystał.

Pierwszy 60 miesięczny okres prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej zaczyna się od pierwszego miesiąca kalendarzowego, w którym podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe była ustalona w ramach stosowania ulgi.

Natomiast do 36 miesięcznych okresów kalendarzowych i 60 miesięcznych okresów kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej wlicza się jako pełny miesiąc każdy miesiąc kalendarzowy.

Kto nie może korzystać z Małego ZUS Plus

Z Małego ZUS Plus nie możesz korzystać osoba, która nie spełni podstawowych wymogów dotyczących przychodu i czasu prowadzenia działalności gospodarczej lub:

• w ciągu ostatnich 60 miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej korzystała z Małego ZUS Plus łącznie przez 36 miesięcy,
• spełnia warunki do płacenia obniżonych składek na ubezpieczenia społeczne, od podstawy wynoszącej 30% minimalnego wynagrodzenia,
• w poprzednim roku kalendarzowym prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą przez mniej niż 60 dni kalendarzowych,
• w poprzednim roku kalendarzowym rozliczała się na karcie podatkowej i jednocześnie korzystała ze zwolnienia z VAT (ci przedsiębiorcy nie składają do urzędów skarbowych zeznań PIT lub deklaracji VAT, z których ZUS pozyskuje dane do weryfikacji poprawności ustalenia najniższej podstawy wymiaru składek),
• podlegała ubezpieczeniom społecznym lub ubezpieczeniu zdrowotnemu także z tytułu innej pozarolniczej działalności, na przykład jako wspólnik spółki jawnej,
• wykonuje w ramach działalności gospodarczej te same zadania, które wykonywała dla byłego bądź obecnego pracodawcy jako pracownik w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym.

Z Małego ZUS Plus nie możesz również korzystać osoba, która w poprzednim roku prowadziła działalność jako:

• twórca, artysta,
• osoba wykonująca wolny zawód,
• wspólnik spółki jawnej, komandytowej, partnerskiej albo jednoosobowej spółki z o.o.,
• osoba prowadząca publiczną lub niepubliczną szkołę, inną formę wychowania przedszkolnego, placówkę lub ich zespół.

Kiedy zgłosić się do Małego ZUS Plus

1) Przedsiębiorca, który zaczął spełniać warunki do 31 stycznia

Osoba, która w poprzednim roku kalendarzowym prowadziła działalność gospodarczą, ale dotąd nie korzystała z Małego ZUS Plus, a spełnia warunki otrzymania ulgi, do 31 stycznia kolejnego roku kalendarzowego powinna przekazać do ZUS:

• wyrejestrowanie z ubezpieczeń (ZUS ZWUA) z kodem tytułu ubezpieczenia z kodem tytułu ubezpieczenia zaczynającym się od 05 10, 05 12, jeśli na dzień 31 grudnia poprzedniego roku podlegała ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, ale nie korzystała z Małego ZUS Plus,
• wyrejestrowanie z ubezpieczeń (ZUS ZWUA) z kodem tytułu ubezpieczenia zaczynającym się od 05 70, 05 72, jeśli 31 grudnia poprzedniego roku skończył się jej okres 24 miesięcy korzystania z obniżonych składek od preferencyjnej podstawy,
• zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych (ZUS ZUA) z kodem tytułu ubezpieczenia zaczynający się od 05 90 albo 05 92 (kod tytułu ubezpieczenia przewidziany dla osób posiadających rentę przyznaną z tytułu niezdolności do pracy).

W razie nie złożenia dokumentów w terminie, przedsiębiorca nie będzie mógł skorzystać z Małego ZUS Plus przez cały rok. W takiej sytuacji będzie mógł ubiegać się o Mały ZUS Plus dopiero do końca stycznia następnego roku (o ile wciąż będzie spełniać wszystkie warunki otrzymania ulgi).

2) Przedsiębiorca, który zaczął spełniać warunki po 31 stycznia

Osoba, która zacznie spełniać warunki pozwalające na skorzystanie z Małego ZUS Plus po styczniu (na przykład po styczniu 2026 roku skończy się jej okres opłacania preferencyjnych składek), to w terminie 7 dni liczonych od pierwszego dnia, w którym je spełni, powinna przekazać do ZUS dokumenty:

• wyrejestrowania z ubezpieczeń (ZUS ZWUA) z kodem tytułu ubezpieczenia zaczynającym się od 05 10, 05 12, jeśli podlegałała ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, ale nie korzystała z „małego ZUS plus” (np. zaprzestała wykonywania działalności na rzecz byłego pracodawcy) albo
• wyrejestrowanie z ubezpieczeń (ZUS ZWUA) z kodem tytułu ubezpieczenia zaczynającym się od 05 70, 05 72, jeśli skończyła okres 24 miesięcy korzystania z „preferencyjnych składek”,
• zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych (ZUS ZUA) albo - jeśli podlega wyłącznie ubezpieczeniu zdrowotnemu - zgłoszenie do tego ubezpieczenia (ZUS ZZA) z kodem tytułu ubezpieczenia rozpoczynającym się od 05 90 albo 05 92 (kod tytułu ubezpieczenia przewidziany dla osób z rentą przyznaną z tytułu niezdolności do pracy).

3) Przedsiębiorca, który wznawia działalność

Osoba, która po styczniu 2026 roku wznowi działalność gospodarczą prowadzoną w 2025 roku przynajmniej przez 60 dni i z tytułu której nie korzystała w 2025 roku z Małego ZUS Plus, powinna złożyć do ZUS formularz zgłoszenia do ubezpieczeń/zgłoszenia zmiany danych osoby ubezpieczonej ZUS ZUA. Należy zrobić to w terminie 7 dni liczonych od pierwszego dnia wznowienia działalności gospodarczej.

Jak liczyć limit przychodów

Limit przychodów z działalności gospodarczej prowadzonej przez cały rok kalendarzowy, nie może przekroczyć kwoty 120 000 zł.

Jeżeli w poprzednim roku kalendarzowym przedsiębiorca rozliczał się w formie karty podatkowej i nie korzystał ze zwolnienia z podatku VAT, przychodem jest wartość sprzedaży, która podlega opodatkowaniu tym podatkiem, bez kwoty tego podatku, czyli łączna wartość:

• odpłatnej dostawy towarów,
• odpłatnego świadczenia usług na terytorium kraju,
• eksportu towarów,
• wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów.

Jeżeli przedsiębiorca prowadził działalność gospodarczą w poprzednim roku kalendarzowym tylko przez część tego roku limit, którego nie może przekroczyć przychód z tej działalności, jest odpowiednio niższy.

Przy obliczaniu progu przychodu należy zastosować proporcję w następujący sposób:

• podziel kwotę 120.000 zł przez liczbę dni kalendarzowych w poprzednim roku kalendarzowym,
• pomnóż wynik przez liczbę dni kalendarzowych, w których prowadziłeś działalność w poprzednim roku kalendarzowym,
• wynik równy lub wyższy niż 0,5 grosza zaokrąglij w górę, niższy niż 0,5 grosza – w dół.

Osiągnięty przychód z działalności gospodarczej należy porównać do ustalonego limitu. Jeśli osiągnięty przychód go nie przekracza, to przedsiębiorca może korzystać z Małego ZUS Plus.

Mały ZUS Plus – jak ustalić podstawę składek

Wysokość składki za 2026 rok należy ustalić w oparciu o dochód z działalności gospodarczej uzyskany w 2025 roku.

W tym celu najpierw oblicz swój przeciętny miesięczny dochód z działalności gospodarczej za ubiegły rok:

• podziel roczny dochód z działalności gospodarczej w poprzednim roku kalendarzowym przez liczbę dni kalendarzowych prowadzenia działalności gospodarczej
• wynik pomnóż przez 30 i zaokrąglij do pełnych groszy:
• w górę, jeśli końcówka jest równa lub wyższa niż 0,5 grosza
• w dół, jeśli jest niższa niż 0,5 grosza.

Przedsiębiorca, który w poprzednim roku kalendarzowym rozliczał się w formie:

• karty podatkowej i nie korzystał ze zwolnienia z podatku VAT,
• zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych,

dochód ustali, mnożąc wysokość przychodu przez współczynnik 0,5. Wynik należy zaokrąglić do pełnych groszy:

• w górę, jeśli końcówka jest równa lub wyższa niż 0,5 grosza,
• w dół, jeśli jest niższa niż 0,5 grosza.

Uwaga: Jeżeli składki na ubezpieczenia społeczne przedsiębiorcy i osób z nią współpracujących zostały zaliczone do kosztów uzyskania przychodu, to na potrzeby wyliczenia podstawy składek należy powiększyć roczny dochód z działalności gospodarczej uzyskany w poprzednim roku kalendarzowym o kwoty tych składek zaliczone do kosztów uzyskania przychodu.

Następnie, w celu ustalenia podstawy składki: pomnóż przeciętny miesięczny dochód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w poprzednim roku kalendarzowym przez współczynnik 0,5. Wynik zaokrąglij do pełnych groszy:

• w górę, jeśli końcówka jest równa lub wyższa niż 0,5 grosza
• w dół, jeśli jest niższa niż 0,5 grosza.

Porównaj otrzymany wynik z kwotą równą 30% minimalnego wynagrodzenia i kwotą równą 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego.

Podstawa składki musi mieścić się między tymi dwoma wartościami, czyli:

• nie może być niższa niż 30% minimalnego wynagrodzenia za pracę w danym roku (od 1 stycznia w 2026 roku to 1.441,80 zł),
• nie może przekraczać kwoty 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego ustalonej na dany rok (w 2026 roku to 5.652 zł).

Jeśli wynik jest niższy niż 30% minimalnego wynagrodzenia, przedsiębiorcę obowiązuje najniższa podstawa wymiaru składek w wysokości 30% minimalnego wynagrodzenia.

Dodatkowe 12 miesięcy Małego ZUS Plus

Przedsiębiorcy, którzy korzystali z Małego ZUS Plus w 2023 roku, mogli skorzystać z dodatkowych 12 miesięcy ulgi w składkach. Te rozwiązanie dotyczyło najmniejszych przedsiębiorców, których przychód w 2023 roku nie przekroczył 120 000 zł oraz którzy:

• przynajmniej w jednym miesiącu w 2023 roku korzystali z Małego ZUS Plus,
• w 2023 roku, w związku z upływem 36 miesięcy, przestali korzystać z Małego ZUS Plus.

Uwaga: Jeżeli do końca 2025 roku przedsiębiorca nie skorzystał z prawa do dodatkowych 12 miesięcy ulgi albo wykorzystał mniej niż 12 dodatkowych miesięcy, to może wykorzystać te miesiące po 2025 roku.

Przedsiębiorcy, którzy wykorzystali 36 miesięcy Małego ZUS Plus w 2022 roku, nie mogli skorzystać z 12 dodatkowych miesięcy ulgi.

Komu ZUS doliczy 12 miesięcy ulgi automatycznie

ZUS doliczył dodatkowe 12 miesięcy ulgi automatycznie (nie trzeba było ponownie zgłaszać się do ubezpieczeń), jeśli:

• w sierpniu 2023 roku przedsiębiorca nie wykorzystał 36 miesięcy Małego ZUS Plus,
• w lipcu 2023 roku przedsiębiorca wykorzystał 36 miesięcy Małego ZUS Plus.

Kto się musiał zgłosić po dodatkowe 12 miesięcy ulgi

Jeżeli w pierwszej połowie 2023 roku (do końca czerwca) przedsiębiorcy skończył się Mały ZUS Plus i zgłosił się do ubezpieczeń z kodem 05 10 lub 05 12, to musiał ponownie zgłosić się do ubezpieczeń z kodem 05 90 albo 05 92 (to kod tytułu ubezpieczenia dla osób mających rentę z tytułu niezdolności do pracy). W takim wypadku, aby skorzystać z ulgi, trzeba było przekazać dokumenty do ZUS najpóźniej do 31 grudnia 2023 roku.

Osoby, którym w pierwszej połowie 2023 roku skończył się Mały ZUS plus i przestały prowadzić działalność, również mogą skorzystać z przedłużenia ulgi. W takiej sytuacji trzeba ponownie zgłosić się do ubezpieczeń społecznych lub ubezpieczenia zdrowotnego. Tych osób nie obowiązuje termin 31 grudnia 2023 roku na dokonanie tego zgłoszenia – mogą to zrobić również później.

Jakie są obowiązki po zgłoszeniu do Małego ZUS Plus

Po zgłoszeniu się do Małego ZUS Plus, przedsiębiorca musi przekazać do ZUS informacje o:

• rocznym przychodzie,
• rocznym dochodzie,
• formach opodatkowania z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej oraz
• podstawie wymiaru składek.

Należy to zrobić w deklaracji rozliczeniowej bądź w imiennym raporcie miesięcznym (ZUS DRA cz. II bądź ZUS RCA cz. II), składanym za styczeń danego roku kalendarzowego lub za pierwszy miesiąc rozpoczęcia lub wznowienia prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w danym roku kalendarzowym.

Należy też przedstawić na żądanie ZUS – w terminie 14 dni kalendarzowych od dnia doręczenia wezwania – dokumenty potwierdzające zastosowane przez przedsiębiorcę w poprzednim roku kalendarzowym formy opodatkowania, wysokość rocznego przychodu i rocznego dochodu z tytułu wykonywania działalności gospodarczej za poprzedni rok kalendarzowy.

Jeśli przedsiębiorca tego nie zrobi, ZUS ustali mu za wszystkie miesiące danego roku podstawę wymiaru składek w wysokości 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego.

Konsekwencje opłacania niższych składek w ramach Małego ZUS Plus

Tak jak w przypadku innych ulg w opłacaniu składek ZUS, korzystanie z Małego ZUS Plus jest dobrowolne. Jeśli przedsiębiorca zdecyduje się wpłacać niższe składki, musi mieć świadomość, że w przyszłości otrzyma w związku z tym też niższe świadczenia.

Jeśli przedsiębiorca chce opłacać wyższe składki i mieć w przyszłości wyższe świadczenia, możesz to zrobić, deklarując wyższą podstawę wymiaru składki niż najniższa podstawa obliczona na podstawie dochodu, czyli kwota, która mieści się pomiędzy 30% minimalnego wynagrodzenia i 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego.

Możesz również nie korzystać z Małego ZUS Plus lub zrezygnować z niego w trakcie roku. Za miesiąc, w którym zrezygnuje z ulgi, oraz pozostałe miesiące do końca roku opłaci składki na ubezpieczenia społeczne według standardowych zasad, w pełnej wysokości.

Decyzja o skorzystaniu z Małego ZUS Plus będzie mieć wpływ na wysokość świadczeń, które przysługują przedsiębiorcy (chorobowe, rentowe, emerytalne). Te świadczenia są obliczane bowiem od podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie.