
Wigilia Bożego Narodzenia stała się kolejnym, 14. dniem świątecznym. W zamian są pewne zmiany dotyczące niedziel handlowych w grudniu. Ponadto ustalenie nowego święta wolnego od pracy wpłynęło także na wysokość dodatku nocnego w grudniu 2025 r. oraz na obliczanie ekwiwalentu urlopowego w przypadku rozwiązania umowy w 2025 roku. W tym artykule przedstawiamy praktyczne przykłady i wzory, a na samym końcu przedstawiamy rozwiązanie pozwalające na zgranie wszystkich zmian w kompleksowy i optymalny sposób.
Zaczynając od 2025 roku Wigilia Bożego Narodzenia (czyli 24 grudnia) jest na stałe dodatkowym dniem wolnym w Polsce.
To zaś z kolei wpływa na wyliczenia wymiaru czasu pracy w okresie rozliczeniowym obejmującym grudzień 2025 r. Wcześniej publikowane (np. w Internecie) tabele czasu pracy muszą zatem zostać skorygowane.
W przypadku 1-miesięcznego okresu rozliczeniowego obejmującego grudzień 2025 r. nominał godzin pracy liczymy w ten sposób:
– 4 pełne tygodnie okresu rozliczeniowego mnożymy przez 40 godzin normy tygodniowej (4 × 40 = 160 godzin),
– do tego dodajemy iloczyn 8 godzin i dni wystających poza pełne tygodnie przypadających od poniedziałku do piątku (160 + 8 × 3 = 184 godziny),
– od tego odejmujemy iloczyn 8 godzin i świąt nieprzypadających w niedzielę (184 – 8 × 3 = 160 godzin).
A zatem, ponieważ Wigilia jest świętem, wymiar godzinowy wynosi 160 godzin, a nie 168 godzin (jak to by było gdyby nie zmieniły się przepisy).
|
Miesiąc |
Obliczenia |
Godziny pracy* |
Dni pracy |
Dni wolne** |
|
Styczeń |
4 × 40 godz. + 3 × 8 godz. – 2 × 8 godz. |
168 |
21 |
10 |
|
Luty |
4 × 40 godz. |
160 |
20 |
8 |
|
Marzec |
4 × 40 godz. + 1 × 8 godz. |
168 |
21 |
10 |
|
Kwiecień |
4 × 40 godz. + 2 × 8 – 1 × 8 godz. |
168 |
21 |
9 |
|
Maj |
4 × 40 godz. + 2 × 8 godz. – 2 × 8 godz. |
160 |
20 |
11 |
|
Czerwiec |
4 × 40 godz. + 1 × 8 godz. – 1 × 8 godz. |
160 |
20 |
10 |
|
Lipiec |
4 × 40 godz. + 3 × 8 godz. |
184 |
23 |
8 |
|
Sierpień |
4 × 40 godz. + 1 × 8 godz. – 1 × 8 godz. |
160 |
20 |
11 |
|
Wrzesień |
4 × 40 godz. + 2 × 8 godz. |
176 |
22 |
8 |
|
Październik |
4 × 40 godz. + 3 × 8 godz. |
184 |
23 |
8 |
|
Listopad |
4 × 40 godz. – 2 × 8 godz. |
144 |
18 |
12 |
|
Grudzień |
4 × 40 godz. + 3 × 8 godz. – 3 × 8 godz. |
160 |
20 |
11 |
|
* Przy pełnym etacie. |
||||
|
Okresy 3-miesięczne |
Godziny pracy |
Dni pracy |
Dni wolne |
|
Styczeń–marzec |
496 |
62 |
28 |
|
Kwiecień–czerwiec |
488 |
61 |
30 |
|
Lipiec–wrzesień |
520 |
65 |
27 |
|
Październik–grudzień |
488 |
61 |
31 |
|
Okresy 4-miesięczne |
Godziny pracy |
Dni pracy |
Dni wolne |
|
Styczeń–kwiecień |
664 |
83 |
37 |
|
Maj–sierpień |
664 |
83 |
40 |
|
Wrzesień–grudzień |
664 |
83 |
39 |
|
Miesiąc |
Godziny pracy – 1/2 etatu |
Godziny pracy – 1/3 etatu |
Godziny pracy – 1/4 etatu |
Dni wolne* |
|
Styczeń |
84 |
56 |
42 |
10 |
|
Luty |
80 |
53,33333 |
40 |
8 |
|
Marzec |
84 |
56 |
42 |
10 |
|
Kwiecień |
84 |
56 |
42 |
9 |
|
Maj |
80 |
53,33333 |
40 |
11 |
|
Czerwiec |
80 |
53,33333 |
40 |
10 |
|
Lipiec |
92 |
61,33333 |
46 |
8 |
|
Sierpień |
80 |
53,33333 |
40 |
11 |
|
Wrzesień |
88 |
58,66667 |
44 |
8 |
|
Październik |
92 |
61,33333 |
46 |
8 |
|
Listopad |
72 |
48 |
36 |
12 |
|
Grudzień |
80 |
53,33 |
40 |
11 |
|
*Minimalna liczba dni wolnych niezależnie od wymiaru etatu. |
||||
Ustawodawca wprowadził od 2025 r. trzecią niedzielę handlową w grudniu. Jednocześnie ustalił jednak, że pojedynczy pracownik placówki handlowej może pracować tylko maksymalnie w dwie z trzech takich niedziel w grudniu.
Przy czym, skoro dodanie 24 grudnia jako kolejnego dnia wolnego obniżyło o 8 godzin (i jednocześnie o 1 dniówkę roboczą) nominał czasu pracy, jaki możemy zaplanować pracownikowi w okresie rozliczeniowym obejmującym grudzień, to wprawdzie doszła jedna niedziela, w którą placówki handlowe mogą być otwarte, ale faktycznie w przypadku pojedynczego pracownika i tak:
wymiar czasu pracy w grudniu będzie przeważnie niższy (np. nominał dla pełnego etatu w grudniu 2025 r. wyniesie 160 zamiast 168 godzin, które by były, gdyby nie wprowadzano wolnej Wigilii),
poza tym pojedynczy pracownik i tak przepracuje tylko dwie z trzech niedziel (co obrazuje przykład).
Czyli podsumowując: mamy o 1 niedzielę handlową więcej, ale skrócono (przez wolną Wigilię) wymiar czasu, jaki można pracownikowi zaplanować. A dodatkowo trzeba pilnować, aby nie pracował więcej niż przez 2 niedziele w grudniu.
W grudniu 2025 r. mamy 3 niedziele poprzedzające Wigilię (7, 14 i 21 grudnia) – i pracodawca prowadzący sklep postanowił, że będą to niedziele pracujące. Przy czym pracodawca podzielił pracowników na 3 grupy, z których:
– pierwsza pracuje 7 i 14 grudnia.
– druga pracuje 14 i 21 grudnia,
– a trzecia pracuje 7 i 21 grudnia.
Dzięki temu pracodawca ma mniej więcej równą obsadę stanowisk w każdą z tych trzech niedziel. Jednocześnie zaś zachowuje zasadę, zgodnie z którą pojedynczy pracownik może pracować tylko w dwie z tych trzech niedziel (żadna grupa nie pracuje więcej niż po 2 niedziele).
Zmiana wprowadzająca dodatkowe święto wpływa na stawkę dodatku nocnego za grudzień 2025 r. Nowa stawka to 5,83 zł (a nie 5,55 zł – jak by było w przypadku, gdyby Wigilia nie była dniem wolnym).
Ustanowienie wpływa także na wysokość współczynnika urlopowego. Współczynnik ten służy przede wszystkim do obliczania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany w naturze urlop wypoczynkowy, należnego w związku z zakończeniem stosunku pracy. Ma on jednak znaczenie również przy liczeniu niektórych świadczeń, gdy do ustalenia ich wysokości przepisy odsyłają do zasad obliczania ekwiwalentu pieniężnego za urlop.
Zgodnie z § 19 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, (…), współczynnik ustala się:
odejmując od liczby dni w danym roku kalendarzowym łączną liczbę przypadających w tym roku niedziel, świąt oraz dni wolnych od pracy wynikających z rozkładu czasu pracy w przeciętnie 5-dniowym tygodniu pracy,
a otrzymany wynik dzieli się przez 12.
Zasadniczo tak ustalony współczynnik urlopowy to wartość stała dla całego roku kalendarzowego. Tak jednak nie będzie w2025 r.Przeciętna miesięczna liczba dni przypadających do przepracowania w tym roku była bowiem inna w myśl stanu prawnego obowiązującego w styczniu, a zmieniła się od lutego – kiedy to weszły przepisy o wolnej Wigilii. W związku z tym w 2025 r. należy przyjmować dwa współczynniki urlopowe.
Liczenie obu współczynników w 2025 roku
Przepisy obowiązujące w styczniu 2025 r. przewidywały 11 dni świątecznych będących dniami wolnymi od pracy. Współczynnik urlopowy właściwy dla stycznia 2025 r. należało więc ustalić następująco:
[365 dni roku - (52 niedziele + 11 dni świątecznych + 52 dni wolne)] : 12 = 20,83.
Zgodnie ze stanem prawnym obowiązującym od 1 lutego 2025 r. mamy 12 dni wolnych. Obliczając należny od tego miesiąca do końca 2025 r. ekwiwalent urlopowy należy więc przyjąć współczynnik obliczony następująco:
[365 dni roku - (52 niedziele + 12 dni świątecznych + 52 dni wolne)] : 12 = 20,75.
Jeżeli pracownik jest zatrudniony w niepełnym wymiarze czasu pracy, wartość współczynnika obniża się proporcjonalnie do wymiaru etatu (zob. tabela).
Współczynnik urlopowy w 2025 roku
|
Wymiar etatu |
styczeń 2025 r. |
luty – grudzień 2025 r. |
|
pełny |
20,83 |
20,75 |
|
1/2 |
10,42 (20,83 × 1/2) |
10,38 (20,75 × 1/2) |
|
3/4 |
15,62 (20,83 × 3/4) |
15,56 (20,75 × 3/4) |
|
1/4 |
5,21 (20,83 × 1/4) |
5,19 (20,75 × 1/4) |
Obliczając ekwiwalent za niewykorzystany przez pracownika urlop wypoczynkowy, należy:
krok 1: podzielić sumę jego miesięcznych wynagrodzeń przez współczynnik urlopowy,
krok 2: podzielić tak otrzymany ekwiwalent za 1 dzień urlopu przez liczbę dobowej normy czasu pracy obowiązującej pracownika,
krok 3: pomnożyć tak otrzymany ekwiwalent za 1 godzinę urlopu przez liczbę godzin niewykorzystanego urlopu.
Pracownik pełnoetatowy, który miał prawo do 20 dni urlopu rocznie, skończył zatrudnienie u danego pracodawcy 28 lutego 2025 r. Do dnia rozwiązania umowy nie wykorzystał on urlopu za 2025 r., tj. 4 dni (20 × 2/12; po zaokrągleniu w górę do pełnego dnia). Ponadto miał 5 dni urlopu zaległego za 2024 r. Zarabiał 5600 zł miesięcznie. Wypłacając w lutym ekwiwalent za niewykorzystany urlop należało przyjąć współczynnik dla lutego w odniesieniu do całego urlopu, w tym także zaległego. Nie ma bowiem znaczenia, za jaki okres przysługuje urlop, ale kiedy pracodawca dokonuje wypłaty. Pracownik miał prawo do ekwiwalentu za 9 dni urlopu, tj. 72 godziny.
Składniki wynagrodzenia określone w stawce miesięcznej w stałej wysokości uwzględnia się przy ustalaniu ekwiwalentu w wysokości należnej w miesiącu nabycia prawa do tego ekwiwalentu. Pracownik zarabia jedynie wynagrodzenie stałe miesięczne. Ekwiwalent obliczamy więc w ten sposób:
5600 zł : 20,75 = 269,88 zł,
269,88 zł : 8 = 33,74 zł,
33,74 zł × 72 = 2429,28 zł.
Podstawa prawna:
art. 130 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz.U. z 2025 r., poz. 277),
ustawa z 6 grudnia 2024 r. o zmianie ustawy o dniach wolnych od pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2024 r. poz. 1965).
Zmian jest sporo, na szczęście nie ma potrzeby pamiętać o wszystkich niuansach. W kontekście zarządzania czasem pracy w branży retail, systemy takie jak Grafik Optymalny odgrywają istotną rolę w uproszczeniu planowania i redukowaniu kosztownych błędów. Grafik Optymalny, jako platforma B2B SaaS, umożliwia firmom generowanie harmonogramów pracy biorąc pod uwagę aktualne ustawy dot. dni wolnych oraz pełną zgodność z prawem pracy.
Podczas planowania brana jest pod uwagę także dostępność pracowników, rodzaj umowy i koszty, potrzeby operacyjne. Dodatkowo, platforma digitalizuje procesy HR, takie jak śledzenie czasu pracy, zarządzanie urlopami i koordynacja pracy zdalnej.
Tomasz Tybon, CEO Grafiku Optymalnego, dodaje: „Nasza platforma pomaga firmom w branży retail zarówno w optymalizacji kosztów, jak i w zwiększeniu efektywności zarządzania czasem pracy. Dzięki rozwiązaniom, które oferujemy, firmy mogą łatwiej dostosowywać się do zmieniających się potrzeb rynku i zapewniać lepszą obsługę klientów. Jestem dumny, że mając wokół Grafika Optymalnego specjalistów od prawa pracy, możemy dawać firmom także poczucie bezpieczeństwa prawnego. Tak naprawdę spokój o biznes pozwala na jego rozwój.”
Z tego miejsca serdecznie zapraszamy Państwa na bezpłatny webinar, który organizowany jest przez firmę Grafik Optymalny, a którego patronem merytorycznym jest Portal Kadrowy.
Podczas 60-minutowej rozmowy na żywo poruszone zostaną tematy, np. aktualnej interpretacji prawnej nadgodzin i urlopów, prawnych aspektów dobry pracowniczej oraz najnowszych zmian w prawie.
Artykuł sponsorowany