Od 1 stycznia 2010 r. dłużej na urlopie macierzyńskim!

Od 1 stycznia 2010 r. pracownica, która wykorzystała podstawowy urlop macierzyński może skorzystać jeszcze z dodatkowego urlopu macierzyńskiego. W trackie takiego urlopu pracownicy przysługuje zasiłek macierzyński.

W 2010 r. i w 2011 r. pracownica może skorzystać z:

• 2 tygodni takiego urlopu w razie urodzenia jednego dziecka lub
• 3 tygodni w razie urodzenia więcej niż jednego dziecka przy jednym porodzie.

Wymiar dodatkowego urlopu macierzyńskiego będzie się zwiększał w kolejnych latach i wynosił będzie:

a) w 2012 i 2013 r.:

• 4 tygodnie - przy urodzeniu 1 dziecka,
• 6 tygodni - przy ciążach mnogich

b) od 2014 r.:

• 6 tygodni - przy urodzeniu 1 dziecka,
• 8 tygodni - w razie urodzenia więcej niż jednego dziecka przy jednym porodzie.

Dodatkowy urlop macierzyński przysługuje pracownicy pod dwoma warunkami:

• musi ona wykorzystać cały obligatoryjny urlop macierzyński oraz
• złożyć stosowny wniosek, który pracodawca jest zobowiązany uwzględnić.

Z przedłożeniem pracodawcy odpowiedniego wniosku trzeba się pospieszyć, gdyż pracownica musi to uczynić na minimum 7 dni przed datą jego wykorzystania. Jeżeli nie dotrzyma tego terminu pracodawca ma prawo odmówić udzielenia pracownicy dodatkowego urlopu macierzyńskiego.

Termin ten jest szczególnie istotny dla pracownic, które rozpoczęły swój urlop macierzyński w 2009 r. a kończą go w pierwszych dniach stycznia 2010 r. Mogą one wnioskować o dodatkowy urlop już teraz, mimo iż de facto prawo do niego będzie obowiązywać dopiero od 1 stycznia 2010 r. Ustawodawca nie zastrzegł, bowiem że z prawa do dodatkowego urlopu macierzyńskiego będą mieli tylko ci pracownicy, którzy zaczną urlop podstawowy w 2010 r.

O dodatkowy urlop można wnioskować tylko raz. Oznacza to, że pracownik, który złożył wniosek o wykorzystanie np. 7 dni urlopu, nie może już później złożyć kolejnego wniosku o pozostałe 7 dni. Pracownik musi także pamiętać, że prawo do niego przysługuje bezpośrednio po urlopie podstawowym. Nie może więc zawnioskować o dodatkowy urlop macierzyński, który miałby się zaczynać np. tydzień po zakończeniu urlopu podstawowego.

Nowością jest także fakt, że ustawodawca wprost przewidział możliwość pracy na dodatkowym urlopie macierzyńskim u swojego pracodawcy. Pracownik korzystający z tego urlopu może podjąć pracę, ale w wymiarze nie wyższym niż 1/2 etatu. W takim wypadku, dodatkowy urlop macierzyński udzielany jest na pozostałą część „brakującą” do całego etatu. Aby skorzystać z tej możliwości pracownik powinien złożyć pracodawcy odpowiedni wniosek w terminie 7 dni przed datą rozpoczęcia pracy na część etatu. We wniosku tym należy określić:

• wymiar czasu pracy oraz
• okres, przez który pracownik zamierza korzystać z uprawnienia.

Pracodawca nie może odmówić pracownikowi możliwości skorzystania z powrotu do pracy na część etatu

W dwóch przypadkach z dodatkowego urlopu macierzyńskiego może skorzystać także pracownik-ojciec dziecka.

Po pierwsze może złożyć pracodawcy odpowiedni wniosek, gdy matka dziecka po 14 tygodniach podstawowego urlopu zrezygnuje z dalszej jego części.

Po drugie - gdy pracownica wykorzysta cały podstawowy urlop, ale nie będzie wnosić o urlop dodatkowy. W takim przypadku pracownik -ojciec w swoim wniosku (składanym również minimum 7 dni przed datą wykorzystania) musi podać termin zakończenia urlopu przez pracownicę.

Kolejnym uprawnieniem związanym z rodzicielstwem, wchodzącym w życie od 1 stycznia 2010 r. jest urlop ojcowski. Docelowo będzie on miał długość 2 tygodni, ale w 2010 i 2011 r. będzie to 1 tydzień.

Warunkiem skorzystania z takiego urlopu jest wiek dziecka. Przysługuje on bowiem pracownikowi - ojcu do czasu ukończenia przez dziecko 12 miesięcy. Do tego czasu pracownik - ojciec może poprosić o niego w każdym czasie. Oznacza to, że może go wykorzystywać w okresie, kiedy matka dziecka przebywa na urlopie macierzyńskim czy wychowawczym, lub może z niego skorzystać, gdy pracownica powróci już do pracy.

Urlopu ojcowskiego pracodawca ma obowiązek udzielić na pisemny wniosek pracownika złożony w terminie nie krótszym niż 7 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu.

Pracownik - ojciec korzystający z urlopu ojcowskiego podlega szczególnej ochronie:

• w razie zwolnienia pracownika w tym okresie i następnego przywrócenia go do pracy, pracownikowi przysługuje wynagrodzenie za cały okres pozostawania bez pracy,
• w razie nieuzasadnionego rozwiązania umowy na okres próbny, umowy na czas określony lub na czas wykonywania określonej pracy sąd musi uwzględnić żądanie pracownika o przywrócenie do pracy, chyba że przywrócenie do pracy jest niemożliwe z powodu ogłoszenia przez zakład likwidacji lub upadłości; wtedy sąd orzeknie o odszkodowaniu
• na wniosek pracownika - ojca należy mu udzielić całego urlopu bieżącego i zaległego bezpośrednio po urlopie ojcowskim,
• jeżeli z powodu urlopu ojcowskiego pracownik nie może rozpocząć urlopu wypoczynkowego lub musi go przerwać pracodawca jest zobowiązany przesunąć lub udzielić urlopu wypoczynkowego w innym terminie,
• pracownik-ojciec korzysta również z pełnej ochrony przed zwolnieniem z pracy (tak jak pracownica przebywająca na urlopie macierzyńskim).

Także pracownicy, którzy przyjęli dziecko na wychowanie i wystąpili do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia dziecka lub którzy przyjęli dziecko na wychowanie w ramach rodziny zastępczej (z wyjątkiem zawodowych rodzin zastępczych) od 1 stycznia 2010 r. mają prawo do dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego w wysokości:

• do 2 tygodni w razie przyjęcia jednego dziecka (docelowo - od 2014 r. - długość urlopu będzie wynosić do 6 tygodni, a w latach 2012-2013 do 4 tygodni),
• do 3 tygodni w razie przysposobienia więcej niż 1 dziecka (docelowo - w 2014 r. - długość urlopu wynosić będzie do 8 tygodni, a w 2012 i 2013 r. do 6 tygodni),
• do 1 tygodnia (docelowo w 2014 r. do 3) tygodni, a w 2011 i 2012 r. - 2 tygodnie) w razie przyjęcia na wychowanie dziecka w wieku do 7. lat, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego, do 10. roku życia.

Dodatkowy urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego, tak jak dodatkowy urlop macierzyński, jest udzielany jednorazowo na pisemny wniosek pracownika, składany w nieprzekraczalnym terminie 7 dni przed rozpoczęciem korzystania z tego urlopu. Pracodawca jest obowiązany uwzględnić wniosek pracownika.

Podczas wykorzystywania dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego pracownik może łączyć korzystanie z tego urlopu z wykonywaniem pracy u pracodawcy udzielającego urlopu w wymiarze nie wyższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy.

Podjęcie pracy następuje na pisemny wniosek pracownika, składany w terminie nie krótszym niż 7 dni przed rozpoczęciem wykonywania pracy, w którym pracownica wskazuje wymiar czasu pracy oraz okres, przez który zamierza łączyć korzystanie z dodatkowego urlopu macierzyńskiego z wykonywaniem pracy.

W razie zgonu pracownicy wykorzystującej dodatkowy urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego, pracownikowi-ojcu wychowującemu dziecko przysługuje prawo do niewykorzystanej części tego urlopu.