W aktualnych wykazach prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze nadal nie będzie prac wykonywanych przez licznych przedstawicieli grup pracowników ochrony zdrowia, nauczycieli i wychowawców szkolnictwa specjalnego czy kierowców samochodów ciężarowych.
3 główne zarzuty
3 marca 2011 r. w Trybunale Konstytucyjnym przepadł wniosek Prezydium Forum Związków Zawodowych o uznanie szeregu zapisów ustawy o emeryturach pomostowych za niezgodne z Konstytucją.
TK rozpoznawał wniosek dotyczący zasad nabycia prawa do emerytury pomostowej, wobec którego Prezydium zgłosiło 3 podstawowe zarzuty. Zarzuty te przedstawione w poniższej tabeli.
TK rozpoznawał wniosek dotyczący zasad nabycia prawa do emerytury pomostowej, wobec którego Prezydium zgłosiło 3 podstawowe zarzuty. Zarzuty te przedstawione w poniższej tabeli.
Kwestionowany przepis ustawy o emeryturach pomostowych | Prezydium Forum Związków Zawodowych zarzucało: | Trybunał Konstytucyjny uznał przepis za zgodny z: |
Pominięcie jako przesłanki uzyskania emerytury pomostowej następujących prac:
| art. 2 Konstytucji i wyrażonymi w nim zasadą zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz z zasadą ochrony praw nabytych | |
Pominięcie w wykazie prac w szczególnych warunkach następujących prac:
| art. 32 ust. 1 Konstytucji (równość wobec prawa) | |
Pominięcie w wykazie prac o szczególnym charakterze prac pracowników ochrony zdrowia | art. 32 ust. 1 Konstytucji (równość wobec prawa). |
Nie może być mowy o ochronie praw (nabytych), których wcześniej nie było
Trybunał uznał, że pominięcie w zakwestionowanej ustawie rodzajów prac wskazanych we wniosku nie narusza zasady ochrony praw nabytych.
„O naruszeniu tej zasady można mówić jedynie w przypadku zniesienia lub ograniczenia prawa podmiotowego (…). Natomiast do dnia wejścia w życie zaskarżonej ustawy (tj. do 1 stycznia 2009 r.) nie było ani możliwości efektywnego nabycia prawa do emerytury pomostowej, ani też ustalonych warunków nabywania tego prawa.”
Emerytura pomostowa: uprawnienie dla wybranych
Sędziowie TK zauważyli również, że od początku prac nad ustawą o emeryturach pomostowych podkreślano konieczność weryfikacji liczby osób uprawnionych do wcześniejszej emerytury. Dlatego osoby, które podjęły prace, uznawane przez dotychczasowe przepisy za prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, nie mogły oczekiwać, po wejściu w życie ustawy o FUS, że tego typu zatrudnienie gwarantuje im emeryturę pomostową.
„Prawo do emerytury pomostowej jest szczególnym uprawnieniem, a osoby pozbawione tego prawa w dalszym ciągu, po spełnieniu odpowiednich przesłanek, mają prawo do emerytury "zwykłej"”.
Spełnienie pojedynczego warunku nie zawsze wystarcza
W trakcie rozpatrywania sprawy była również przedstawiana sytuacja osób wykonujących prace w ekspozycji na wibracje miejscową i ogólną, prace w pyle zwłókniającym, prace w warunkach narażenia na promieniowanie jonizujące albo w narażeniu na działanie pól elektromagnetycznych oraz prace pracowników ochrony zdrowia.
W ich przypadku TK uznał, że ustawa o emeryturach pomostowych nie traktuje tych rodzajów prac jako samoistnych przesłanek nabycia uprawnień do świadczenia. W wielu jednak wypadkach są one uwzględnione w tym akcie prawnym - jednak pod warunkiem współwystępowania z innymi czynnikami.
W ich przypadku TK uznał, że ustawa o emeryturach pomostowych nie traktuje tych rodzajów prac jako samoistnych przesłanek nabycia uprawnień do świadczenia. W wielu jednak wypadkach są one uwzględnione w tym akcie prawnym - jednak pod warunkiem współwystępowania z innymi czynnikami.
Przykład
Jak wskazał TK, „w wykazie prac o szczególnym charakterze znalazły się najbardziej obciążające formy pracy personelu medycznego, tj. ratowników medycznych (pkt 18 załącznika nr 2), personelu medycznego oddziałów psychiatrycznych i leczenia uzależnień (pkt 23) czy personelu medycznego w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych i anestezjologii w warunkach ostrego dyżuru (pkt 24)”.
Jak wskazał TK, „w wykazie prac o szczególnym charakterze znalazły się najbardziej obciążające formy pracy personelu medycznego, tj. ratowników medycznych (pkt 18 załącznika nr 2), personelu medycznego oddziałów psychiatrycznych i leczenia uzależnień (pkt 23) czy personelu medycznego w zespołach operacyjnych dyscyplin zabiegowych i anestezjologii w warunkach ostrego dyżuru (pkt 24)”.
Tezy Trybunału przytaczane za treścią komunikatu prasowego TK
Podstawa prawna
- ustawa z 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. nr 237, poz. 1656),
- wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 3 marca 2011 r. (sygn. akt K 23/09).
Autor: Marcin Dawidziuk
specjalista w zakresie ubezpieczeń społecznych
specjalista w zakresie ubezpieczeń społecznych
Komentarze (0)