Członkowie zarządu spółdzielni mogą uwolnić się od odpowiedzialności za zaległe składki, jeżeli wykażą, że w odpowiednim czasie zwołali walne zgromadzenie, które miało zadecydować o postawieniu spółdzielni w stan upadłości.
Sąd Najwyższy rozpatrywał sprawę byłej członkini zarządu Gminnej Spółdzielni Samopomoc Chłopska. W 2003 r. w wyniku pogarszającej się sytuacji finansowej, spółdzielnia zaprzestała spłacania zobowiązań wobec ZUS, urzędu skarbowego oraz dostawców - w momencie złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości miała już ponad milion złotych długu. Sąd ogłosił upadłość spółdzielni w październiku 2004 r.
Zdaniem wierzycieli wniosek o ogłoszenie upadłości spółdzielni został jednak, z winy członków zarządu, złożony zbyt późno. Z tytułu zaległych składek narosłych w okresie kadencji i odsetek, ZUS nakazał byłej członkini zarządu zapłacić blisko 25 tys. zł. Od decyzji odwołała się do sądu, przegrała jednak zarówno w pierwszej, jak i drugiej instancji.
Członkowie zarządu powinni wystąpić do sądu z wnioskiem o ogłoszenie upadłości w ciągu 14 dni od wystąpienia każdej z dwóch podstaw upadłości, a więc w sytuacji, gdy:
Zdaniem wierzycieli wniosek o ogłoszenie upadłości spółdzielni został jednak, z winy członków zarządu, złożony zbyt późno. Z tytułu zaległych składek narosłych w okresie kadencji i odsetek, ZUS nakazał byłej członkini zarządu zapłacić blisko 25 tys. zł. Od decyzji odwołała się do sądu, przegrała jednak zarówno w pierwszej, jak i drugiej instancji.
Członkowie zarządu powinni wystąpić do sądu z wnioskiem o ogłoszenie upadłości w ciągu 14 dni od wystąpienia każdej z dwóch podstaw upadłości, a więc w sytuacji, gdy:
- dłużnik nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych oraz
- jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku - nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje.
Uwaga: Obowiązek ten nakładają na członków zarządu przepisy prawa upadłościowego. Sąd Najwyższy przypomniał jednak, że prawo spółdzielcze zawiera również własne regulacje, które inaczej niż prawo upadłościowe określają zasady odpowiedzialności byłych zarządców za składki niezapłacone przez spółdzielnię.
Zgodnie z art. 130 Prawa spółdzielczego, ogłoszenie upadłości spółdzielni następuje w razie jej niewypłacalności. Jeżeli według sprawozdania finansowego spółdzielni ogólna wartość jej aktywów nie wystarcza na zaspokojenie wszystkich zobowiązań, zarząd powinien niezwłocznie zwołać walne zgromadzenie, na którego porządku obrad zamieszcza sprawę dalszego istnienia spółdzielni. Pomimo niewypłacalności spółdzielni walne zgromadzenie może podjąć uchwałę o dalszym istnieniu spółdzielni, jeżeli wskaże środki umożliwiające wyjście jej ze stanu niewypłacalności. W razie podjęcia przez walne zgromadzenie uchwały o postawieniu spółdzielni w stan upadłości, zarząd spółdzielni obowiązany jest niezwłocznie zgłosić do sądu wniosek o ogłoszenie upadłości.
W przypadku spółdzielni, obowiązki zarządu sprowadzają się więc do:
W przypadku spółdzielni, obowiązki zarządu sprowadzają się więc do:
- zwołania we właściwym czasie walnego zgromadzenia (po stwierdzeniu za pomocą sporządzonego według zasad prawidłowej rachunkowości sprawozdania finansowego, że ogólna wartość aktywów tej spółdzielni nie wystarcza na zaspokojenie wszystkich jej zobowiązań) oraz do
- niezwłocznego zgłoszenia wniosku do sądu o ogłoszenie upadłości po podjęciu uchwały przez walne zgromadzenie o postawieniu spółdzielni w stan upadłości.
Dopiero uchybienie tym obowiązkom przez zarząd może prowadzić do przyjęcia, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło z winy jego członków (art. 116 § 1 pkt 1 lit. b Ordynacji podatkowej) - uznał Sąd Najwyższy w wydanym 6 września 2011 r. orzeczeniu.
Sąd Najwyższy zwrócił sprawę byłej członkini zarządu Sądowi Apelacyjnemu i nakazał ją rozpoznać na nowo.
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 września 2011 r. (sygn. akt: I UK 61/11)
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 września 2011 r. (sygn. akt: I UK 61/11)
Podstawa prawna
- art. 116 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60, ze zm.),
- art. 31 i art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585, ze zm.),
- art. 130 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze (tekst jedn.: Dz.U. z 2003 r., nr 188, poz. 1848, ze zm.),
- art. 21 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (tekst jedn.: Dz.U. z 2009 r. nr 175, poz. 1361, ze zm.).
Autor: Marcin Dawidziuk
specjalista w zakresie ubezpieczeń społecznych
specjalista w zakresie ubezpieczeń społecznych
Komentarze (0)