Interpretacja przepisów dotyczących zasad przyznawania odprawy emerytalno-rentowej budziła wiele kontrowersji. Wątpliwości dotyczyły prawa do odprawy emerytalnej pracownika, który wcześniej otrzymał już odprawę rentową. Dotychczas Sąd Najwyższy (w oparciu o poprzednio obowiązujące regulacje) stawał na stanowisku, że w takim przypadku pracownikowi przysługuje odprawa uzupełniająca. Jednak wyrok Sądu Najwyższego z 18 marca 2010 r. odbiega od dotychczasowej linii orzecznictwa. Sprawdź, co wynika z tej uchwały!
1. Nabycie jednej odprawy wyłącza możliwość nabycia kolejnej
Pierwszą i podstawową kwestią, jaką w swojej uchwale podkreślił Sąd Najwyższy jest stwierdzenie, że odprawa emerytalno-rentowa jest rodzajowo jednym świadczeniem, związanym z ustaniem zatrudnienia na skutek wystąpienia jednego z ryzyk ubezpieczeniowych - tj. renty z tytułu niezdolności do pracy lub emerytury.
Oznacza to, że jednorazowość tej odprawy, o której mowa w przepisach art. 921 § 2 Kodeksu pracy przejawia się w tym, iż pracownik, który raz nabył odprawę rentową lub emerytalną, nie może ponownie nabyć prawa do odprawy. Bez znaczenia pozostanie to, że najpierw pracownik nabył odprawę rentową, a później ubiegał się o wypłatę odprawy emerytalnej w związku z przejściem na emeryturę, gdyż w gruncie rzeczy jest to jedno i to samo świadczenie.
Zdaniem SN za powyższym stanowiskiem przemawia wykładnia systemowa (czyli związana z miejscem i układem przepisów) jak i gramatyczna (związana ze znaczeniem i formą użytych w przepisie słów), gdyż m.in.:
- ustawodawca ukształtował tę kwestię w tym samym przepisie, a co więcej
- wskazując na jednorazowość świadczenia nie wyróżnia żadnego z rodzajów odpraw, lecz ogólnie mówi o jednorazowym charakterze „odprawy”.
2. Na gruncie poprzednich regulacji pracownik mógł otrzymać odprawę uzupełniającą
W poprzednim orzecznictwie sędziowie Sądu Najwyższego stawali na stanowisku, że pracownik, który otrzymał już raz odprawę, po czym podjął zatrudnienie i ponownie rozwiązał stosunek pracy w związku z przejściem na emeryturę lub rentę mógł ubiegać się o przyznanie odprawy uzupełniającej. Miała ona stanowić różnicę pomiędzy wypłaconą wcześniej odprawą o wysokość kolejnego świadczenia, które nabyłby po kolejnych latach pracy.
| Z powodu rozwiązania stosunku pracy w związku z przyznaniem renty z tytułu niezdolności do pracy pracownikowi wypłacono odprawę rentową. Po pewnym czasie pracownik ponownie podjął zatrudnienie, a po przepracowaniu kilku kolejnych lat rozwiązał stosunek pracy w związku z przejściem na emeryturę. W tym przypadku mógłby ubiegać się o wypłatę odprawy uzupełniającej stanowiącej różnicę pomiędzy wysokością odprawy emerytalne, a wypłaconej wcześniej odprawy rentowej. |
W uchwale pojętej 18 marca 2010 r. sędziowie podkreślili, że rezygnacja z koncepcji istnienia odprawy uzupełniającej jest konieczna, ponieważ powstała ona na gruncie poprzednio obowiązujących regulacji, a na skutek ich zmiany stała się nieaktualna. Poprzednie akty prawne uzależniały bowiem prawo do odprawy emerytalnej lub rentowej od stażu zatrudnienia. W takim przypadku przepracowanie kolejnych lat pracy wpływało na wysokość tego świadczenia. Ze względów celowościowych uznano więc, że „sprawiedliwe” było doliczenie do wysokości odprawy kolejnych przepracowanych przez pracownika lat.
3. Teraz pracownikowi nie trzeba wypłacać odprawy uzupełniającej
Obecnie art. 921 Kodeksu pracy określa stałą wysokość odprawy emerytalno-rentowej, niezależną od stażu pracy, a co więcej wyraźniej podkreśla charakter jednorazowości świadczenia. Takie ukształtowanie przepisów stanowi „czerwone światło” dla nabycia kolejnej odprawy zarówno w pełnej jak i tylko uzupełniającej wysokości. Sędziowie uznali bowiem, że zaistnienie przesłanek do wypłacenia kolejnej odprawy, np. emerytalnej, chociażby w uzupełniającym zakresie, byłoby w istocie wypłaceniem po raz drugi tego samego świadczenia.
| Zdaniem SN: Pracownik może nabyć tylko jedną odprawę! Otrzymanie przez pracownika odprawy z tytułu przejścia na rentę z powodu niezdolności do pracy wyklucza nabycie przez tego pracownika prawa do kolejnej odprawy z tytułu przejścia na emeryturę lub prawa do odprawy uzupełniającej, stanowiącej różnicę wysokości odprawy emerytalnej i wysokości otrzymanej wcześniej odprawy rentowej (art. 921 § 2 Kodeksu pracy). (Uchwała Sądu Najwyższego z 18 marca 2010 r. , II PZP 1/10). |
Podstawa prawna:
» art. 921 § 1 i § 2 ustawy z 26 czerwca 1974 r. Kodeksu pracy (tekst jedn.: Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94).
» art. 921 § 1 i § 2 ustawy z 26 czerwca 1974 r. Kodeksu pracy (tekst jedn.: Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94).
Komentarze (0)