Przypomnijmy, obecnie nauczyciele po rozwiązaniu stosunku pracy na swój wniosek korzystają z emerytury bez względu na wiek na podstawie art. 88 Karty Nauczyciela. Nauczyciele mają prawo do skorzystania z uprawnień emerytalnych po 30-letnim okresie składkowym i nieskładkowym, w tym 20 latach wykonywania pracy w szczególnym charakterze, czyli pracy nauczycielskiej. Natomiast nauczyciele pracujący w szkolnictwie specjalnym - po 25-letnim okresie składkowym i nieskładkowym, w tym 20 latach pracy w szczególnym charakterze, czyli pracy nauczycielskiej w szkolnictwie specjalnym.

Na emeryturę bez względu na wiek, mogą również przejść nauczyciele urodzeni po 31 grudnia 1948 r., a przed 1 stycznia 1969 r., jeżeli wymienione wyżej warunki dotyczące okresu składkowego i nieskładkowego, w tym okresu pracy w szczególnym charakterze, czyli pracy nauczycielskiej spełnili do 31 grudnia 2008 r. Ponadto emerytura przysługuje tym nauczycielom urodzonym po 31 grudnia 1948 r., którzy nie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego albo złożyli wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym na dochody budżetu państwa.

Nauczyciel, który do 31 grudnia 2008 r. spełnił warunki dotyczące wymaganego stażu pracy, w tym pracy nauczycielskiej może uzyskać emeryturę bez względu na wiek po rozwiązaniu stosunku pracy z tym, że przepis ust. 2a art. 88 Karty Nauczyciela - wyraźnie stanowi, że warunek rozwiązania stosunku pracy nie musiał być spełniony do 31 grudnia 2008 r. Zatem rozwiązanie stosunku pracy jak również zgłoszenie wniosku o emeryturę, a tym samym wniosku o przekazanie na dochody budżetu państwa środków zgromadzonych w otwartym funduszu emerytalnym - może nastąpić również w 2009 r. i w latach następnych.

Dzień 31 grudnia 2008 r. - dla osób urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r. a przed dniem 1 stycznia 1969 r. - był ostatecznym terminem na spełnienie warunku wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego, w tym okresu pracy nauczycielskiej, uprawniającego nauczyciela do uzyskania emerytury bez względu na wiek.

Emerytura nauczycielska z art. 88 Karty Nauczyciela, będzie obliczona według dotychczasowych, czyli tzw. starych zasad, o ile wniosek o jej przyznanie zostanie zgłoszony przed ukończeniem przez kobietę 60 lat, a przez mężczyznę 65 lat. Zgłoszenie wniosku o emeryturę po osiągnięciu tego wieku oznacza, że emerytura w części będzie obliczona wg starych zasad, a w części wg nowych zasad lub też w całości wg nowych zasad.

Nauczyciel może także przejść na wcześniejszą emeryturę po osiągnięciu obniżonego wieku emerytalnego - na podstawie przepisu art. 184 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z tym przepisem nauczyciel urodzony po 31 grudnia 1948 r., który na dzień 1 stycznia 1999 r. posiadał okres składkowy i nieskładkowy wynoszący dla kobiet, co najmniej 20 lat, a dla mężczyzn 25 lat, w tym, co najmniej 15 lat pracy nauczycielskiej wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy - uzyska prawo do wcześniejszej emerytury po osiągnięciu obniżonego wieku emerytalnego wynoszącego 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn. Emerytura ta przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego oraz rozwiązania stosunku pracy - w przypadku osób, będących pracownikami. Uzyskanie prawa do tej emerytury nie jest uzależnione od wykonywania ostatnio przed zgłoszeniem wniosku o to świadczenie pracy w charakterze nauczyciela.

Wysokość emerytury przyznanej na podstawie art. 184 ustawy emerytalnej będzie obliczana z uwzględnieniem tzw. zasad mieszanych, czyli część emerytury będzie obliczona wg starych zasad, a część wg nowych zasad. Proporcje te są różne i zależą od roku, w którym zostanie osiągnięty obniżony wiek emerytalny.

Zaproponowane w projekcie ustawy szczególne uprawnienia dla nauczycieli mają stopniowo wygasać. Z prawa do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, jako ostatni skorzystają: kobieta, która wiek 60 lat ukończy w 2023 r. i mężczyzna, który w tym roku ukończy 65 lat.

Projekt przewiduje prawo do świadczenia kompensacyjnego dla niektórych nauczycieli - zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu pracy w:

» publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach oraz zakładach kształcenia i placówkach doskonalenia nauczycieli działających na podstawie ustawy z 7 września 1991 r., o systemie oświaty,

» publicznych szkołach i szkolnych punktach konsultacyjnych przy przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych i przedstawicielstwach wojskowych Rzeczypospolitej Polskiej,

» przedszkolach publicznych, szkołach i placówkach prowadzonych przez osoby fizyczne oraz osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego,

» niepublicznych palcówkach, o których mowa w pkt 1 oraz szkołach niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych.

 

Prawo do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego będą mieli nauczyciele, którzy spełnią łącznie następujące warunki:

a) osiągnęli wiek wynoszący:

» w 2009 r.: 55 lat kobieta i 56 lat mężczyzna,

» w 2010 r.: 55 lat kobieta i 57 lat mężczyzna,

» w 2011 r.: 55 lat kobieta i 58 lat mężczyzna,

» w 2012 r.: 55 lat kobieta i 59 lat mężczyzna,

» w 2013 r.: 55 lat kobieta i 60 lat mężczyzna,

» w 2014 r.: 55 lat i 6 miesięcy kobieta i 60 lat i 6 miesięcy mężczyzna,

» w 2015 r.: 56 lat kobieta i 61 lat mężczyzna,

» w 2016 r.: 56 lat i 6 miesięcy kobieta i 61 lat i 6 miesięcy mężczyzna,

» w 2017 r.: 57 lat kobieta i 62 lata mężczyzna,

» w 2018 r.: 57 lat i 6 miesięcy kobieta i 62 lata i 6 miesięcy mężczyzna,

» w 2019 r.: 58 lat kobieta i 63 lata mężczyzna,

» w 2020 r.: 58 lat i 6 miesięcy kobieta i 63 lata i 6 miesięcy mężczyzna,

» w 2021 r.: 59 lat kobieta i 64 lata mężczyzna,

» w 2022 r.: 59 lat i 6 miesięcy kobieta i 64 lata i 6 miesięcy mężczyzna,

» w 2023 r.: 60 lat kobieta i 65 lat mężczyzna,

b) mają okres składkowy i nieskładkowy wynoszący 30 lat, w tym 20 lat wykonywania pracy nauczycielskiej w ww. placówkach

W przypadku pobierania zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego prawo nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego powstaje z dniem zaprzestania pobierania zasiłku lub świadczenia rehabilitacyjnego.

Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne ma stanowić równowartość 80 % kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia emerytury wg nowych zasad przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku 60 lat - ustalone na podstawie tablic średniego dalszego trwania życia (ogłaszanego przez Prezesa GUS). Natomiast podstawę obliczenia emerytury wg nowych zasad będzie stanowiła zwaloryzowana kwota składek zgromadzona na koncie ubezpieczonego za okres od 1 stycznia 1999 r., powiększona o zwaloryzowany kapitał początkowy.

Jeżeli nauczyciel jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego (II filar), przy ustalaniu podstawy obliczenia emerytury - składki na ubezpieczenie emerytalne zgromadzone na koncie w ZUS, zwiększa się przez pomnożenie tzw. wskaźnikiem korygującym 19,52/ 12,22, stanowiącym stosunek pełnej wysokości składki na ubezpieczenie emerytalne do wysokości zgromadzonej na koncie w ZUS.

Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne nie może być niższe niż kwota najniższej emerytury. Wraz ze świadczeniem kompensacyjnym osobie uprawnionej będzie wypłacany również dodatek pielęgnacyjny.

Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne będzie podlegało waloryzacji na takich samych zasadach i w terminach, jakie obowiązują przy waloryzacji emerytur i rent z ZUS. Przez okres pobierania tego świadczenia członkowie OFE zachowają swoje członkostwo w funduszu, co umożliwi im uzyskanie z tego funduszu emerytury kapitałowej

Prawo do świadczenia kompensacyjnego ustanie z dniem:

» poprzedzającym dzień nabycia prawa do emerytury, która jest ustalona decyzją organu rentowego lub innego organy emerytalno-rentowego, określonego w odrębnych przepisach,

» osiągnięcia przez nauczyciela wieku: 60 lat - w przypadku kobiet, 65 lat - w przypadku mężczyzn, jeżeli nauczyciel nie ma prawa do emerytury ustalonego decyzją organu rentowego lub innego organu emerytalno-rentowego, określonego w odrębnych przepisach,

» śmierci uprawnionego.

W razie śmierci osoby uprawnionej do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego - członkowie jej rodziny będą mogli ubiegać się o przyznanie renty rodzinnej na zasadach określonych w przepisach ustawy z 17 grudnia 198 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego, czyli 60 lat dla kobiet i 65 dla mężczyzn nauczyciele będą mogli przejść na emeryturę na zasadach ogólnych.

Jeżeli nauczyciel uprawniony do świadczenia kompensacyjnego podejmie pracę, wówczas w zależności od wysokości osiąganego zarobku - prawo do tego świadczenia zostanie zawieszone lub wysokość świadczenia zostanie odpowiednio zmniejszona. Świadczenia te będą bowiem rozliczane na ogólnych zasadach, jakie obowiązują przy rozliczaniu zarobkujących emerytów, którzy nie ukończyli powszechnego wieku emerytalnego i rencistów.

Natomiast - bez względu na wysokość osiąganego zarobku - prawo do świadczenia kompensacyjnego będzie zawieszone w przypadku podjęcia przez uprawnionego pracy w szkole, przedszkolu i innych jednostkach wymienionych w art. 1 Karty Nauczyciela.