ZUS nie powinien nałożyć na pracodawcę kary, jeżeli zaległości z tytułu składek na ZUS wynikają z niekorzystnej sytuacji na rynku. Sprawdź, jak na ten temat wypowiedział się Sąd Najwyższy!
W razie nieopłacenia składek lub opłacenia ich w zaniżonej wysokości, ZUS może wymierzyć płatnikowi składek (pracodawcy) dodatkową opłatę do wysokości 100 % nieopłaconych składek. Od decyzji w sprawie wymierzenia dodatkowej opłaty przysługuje odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.
Taka sytuacja miała miejsce w stosunku do Spółki M., która z powodu słabej sytuacji finansowej nie opłacała przez dłuższy czas składek na ubezpieczenia społeczne, także tych współfinansowanych przez pracowników. Środki, które spółka posiadała przeznaczała na wypłatę wynagrodzeń dla pracowników oraz na działania, które miały polepszyć kondycję finansową firmy. Spółka nie opłacając składek na ubezpieczenia społeczne składała za każdym razem wnioski do ZUS o umorzenie powstałych zaległości oraz odsetek.
ZUS jednak nałożył na spółkę karę z tytułu powstania zaległości w opłacaniu składek w postaci opłaty dodatkowej z art. 24 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w wysokości 8% kwoty zaległości. Spółka odwołała się do sądu pracy, ponieważ uznała, że nałożenie w tym przypadku opłaty dodatkowej jest nieuzasadnione. Sprawa trafiła do Sądu Najwyższego.
| Zdaniem SN: Opłata dodatkowa za opóźnienie w opłacaniu składek powinna mieć na celu zdyscyplinowanie płatnika Należąca do sfery swobodnego uznania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych czynność polegająca na wymierzeniu opłaty dodatkowej winna być oceniana pod kątem jej merytorycznej zasadności i celowości. (Wyrok Sądu Najwyższego z 18 stycznia 2008 r., II UK 98/07, LEX nr 442763). |
Opłata dodatkowa powinna dyscyplinować płatników składek do należytego (czyli w odpowiednim terminie i w odpowiedniej wysokości) opłacania składek na ZUS. Jest ona uzasadniona jeżeli płatnik składek opóźnia się z opłaceniem składek, pomimo tego, że jego sytuacja finansowa jest dobra. Inaczej jest, jak podkreślił SN, w sytuacji, kiedy płatnik opóźnia się z opłacaniem składek, ponieważ ma trudności finansowe, a przyczyny nie opłacania składek na ubezpieczenia społeczne są od niego niezależne i niezawinione.
W takiej sytuacji, pracodawca, który ma przejściowe problemy finansowe spowodowane sytuacją kryzysową na rynku, ale wypłaca wynagrodzenia pracownikom powinien ubiegać się w ZUS o umorzenie składek na ubezpieczenia społeczne, a swoje wnioski argumentować złą sytuacją ekonomiczną. ZUS nie powinien wówczas nałożyć na pracodawcę opłaty dodatkowej z tytułu zaległości.
Podobne stanowiska zajmowały wcześniej sądy apelacyjne w Warszawie i Katowicach (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 30 czerwca 2004 r., III AUa 1422/03; wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 8 września 2004 r., III AUa 570/03).
