Wczoraj tj. 1 września 2009 r. weszła w życie ustawa z 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy - Prawo bankowe (Dz.U. nr 71, poz. 609, dalej: ustawa nowelizująca). Ustawa nowelizująca wprowadza m.in. nowe zasady opłacania składek za osoby pobierające zasiłek macierzyński albo zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego. Poniżej przedstawiamy nowe zasady opłacania składek na ubezpieczenia społeczne za te osoby.
1. Pobieranie zasiłku macierzyńskiego a inne tytuły rodzące obowiązek ubezpieczeń społecznych
Do 31 sierpnia 2009 r. zgodnie z art. 9 ust. 6 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 z późn. zm., dalej: ustawa systemowa), pobieranie zasiłku macierzyńskiego stanowiło tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych, jeżeli osoba pobierająca ten zasiłek nie miała ustalonego prawa do emerytury lub renty oraz innego tytułu rodzącego obowiązek ubezpieczeń społecznych (innego tytułu niż tytułu, z którego zostało nabyte prawo do zasiłku macierzyńskiego).
| Ewa K. w okresie styczeń - kwiecień 2009 r. pobierała zasiłek macierzyński, do którego prawo nabyła jako pracownik. W tym samym okresie pracownica prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą. Pracodawca, który wypłacał pracownicy zasiłek macierzyński nie zgłosił jej do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych z tytułu pobierania tego zasiłku, gdyż posiadała ona innych tytuł rodzący obowiązek ubezpieczeń społecznych, tj. pozarolniczą działalność gospodarczą, z którego miała obowiązek opłacać do ZUS składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i wypadkowe. |
Ustawa nowelizująca, dokonując zmiany brzmienia art. 9 ust. 6 ustawy systemowej, a także w art. 9 ustawy systemowej - po ust. 1b - dodając ust. 1c i 1d, gruntownie zmieniła zasady, na jakich dotychczas osoby pobierające zasiłek macierzyński podlegały ubezpieczeniom społecznym.
2. Osoby pobierające zasiłek macierzyński mające inny tytuł do ubezpieczenia
W praktyce oznacza to, że od 1 września br. dla osób pobierających zasiłek macierzyński, które jednocześnie w okresie pobierania tego zasiłku:
1) wykonują pracę nakładczą lub
2) wykonują pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia lub
3) prowadzą pozarolniczą działalność bądź współpracują przy prowadzeniu takiej działalności, lub
4) wykonują odpłatnie pracę, na podstawie skierowania do pracy, w czasie odbywania kary pozbawienia wolności albo tymczasowego aresztowania, lub
5) są duchownymi,
tytułem do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych będzie pobieranie zasiłku macierzyńskiego. Z ww. tytułów osoba ta będzie mogła być objęta tymi ubezpieczeniami dobrowolnie na swój wniosek.
| Natalia T. od 6 lipca 2009 r. pobiera zasiłek macierzyński, do którego prawo nabyła jako pracownik firmy ubezpieczeniowej. Od 1 czerwca 2009 r. Natalia T. wykonuje pracę na podstawie umowy zlecenia, którą zawarła z firmą konsultingową. Do 31 sierpnia 2009 r. Natalia T. będzie podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym jako zleceniobiorca, a od 1 września 2009 r. tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnych i rentowych będzie stanowiło dla niej pobieranie zasiłku macierzyńskiego. |
Warto zapamiętać, że z uwagi na to, że ustawa nowelizująca nie zawiera żadnych przepisów przejściowych, przepisy te mają zastosowanie także do osób, które nabyły prawo do zasiłku macierzyńskiego przed 1 września 2009 r. i będą pobierały ten zasiłek po 31 sierpnia 2009 r.
3. Osoby pobierające zasiłek macierzyński podejmujące zatrudnienie w trakcie jego pobierania
Ponadto od 1 września br. została uregulowana sytuacja osób pobierających zasiłek macierzyński, które w okresie pobierania tego zasiłku spełniają jednocześnie warunki do podlegania ubezpieczeniom społecznymi jako:
- pracownicy lub
- członkowie rolniczej spółdzielni produkcyjnej bądź spółdzielni kółek rolniczych, lub
- funkcjonariusze Służby Celnej.
Należy od razu w tym miejscu wyjaśnić, że przepis ten dotyczy osób, które w okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego podejmą zatrudnienie w ramach stosunku pracy, uzyskają członkostwo w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub spółdzielni kółek rolniczych bądź staną się funkcjonariuszem Służby Celnej.
| Ważne! Nie wszystkich dotyczą nowe zasady Przepis ten nie będzie więc dotyczył np. osób, które z tytułu stosunku pracy nabyły prawo do zasiłku macierzyńskiego, a następnie w okresie pobierania tego świadczenia pieniężnego z ubezpieczenia chorobowego nie podjęły zatrudnienia jako pracownik, nie uzyskały członkostwa w rolniczej spółdzielni oraz nie podjęły służby w Służbie Celnej. |
Zgodnie z art. 9 ust. 1d ustawy systemowej osoba pobierająca zasiłek macierzyński, która po 31 sierpnia 2009 r., w okresie pobierania tego zasiłku, podejmie zatrudnienie jako pracownik, uzyska członkostwo w rolniczej spółdzielni bądź podejmie służbę jako funkcjonariusz Służby Celnej, będzie podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z obu tytułów.
| Wanda K. od 1 lipca 2009 r. pobiera zasiłek macierzyński, do którego prawo nabyła z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia. Dnia 6 lipca 2009 r. Wanda K. podjęła zatrudnienie na podstawie umowy o pracę w wymiarze ½ etatu. W okresie: od 1 do 5 lipca 2009 r. Wanda K. podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego, od 6 lipca do 31 sierpnia 2009 r. Wanda K. podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym jako pracownik, od 1 września 2009 r. Wanda K. podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym zarówno jako pracownik, jak i z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego. |
A zatem jak z powyższego wynika za pracownika, który po 1 września br. pobierając zasiłek macierzyński, podejmie dodatkowe zatrudnienie jako pracownik, członek rolniczej spółdzielni bądź jako funkcjonariusz Służby Celnej, składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe będą należne z dwóch tytułów, tj. zasiłku macierzyńskiego i nowego zatrudnienia.
4. Pobieranie zasiłku macierzyńskiego a ustalone prawo do emerytury i renty
Zgodnie z obowiązującym od 1 września 2009 r. brzmieniem art. 9 ust. 6 ustawy systemowej przepis ten nie dotyczy już osób pobierających zasiłek macierzyński. Oznacza to, że od 1 września br. okoliczność, że osoba pobierająca zasiłek macierzyński posiada ustalone prawo do emerytury lub renty, nie będzie już wyłączała obowiązku ubezpieczeń emerytalnego i rentowych z tytułu pobierania tego zasiłku. To samo dotyczy posiadania innego tytułu rodzącego obowiązek ubezpieczeń społecznych. Z tych względów od 1 września 2009 r. na osobach pobierających zasiłek macierzyński nie będzie już spoczywał obowiązek poinformowania płatnika składek o tym, że posiadają ustalone prawo do emerytury lub renty czy też inny tytuł rodzący obowiązek ubezpieczeń społecznych.
| Od 1 lipca 2009 r. Maria P. pobiera zasiłek macierzyński, do którego prawo nabyła jako pracownik spółki z o.o. Maria P. jest częściowo niezdolna do pracy i ZUS z tego tytułu wypłaca jej rentę. Do 31 sierpnia 2009 r. z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego Maria P. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, gdyż ma ustalone prawo do renty. Od 1 września br. w związku z nowelizacją ustawy systemowej z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego podlega obowiązkowo tym ubezpieczeniom. |
| Ważne! Nowe zasady dotyczą nie tylko zasiłku macierzyńskiego Wyżej przedstawione zmiany dotyczą także osób pobierających zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego. |
| Ważne! Osoby przebywające na wychowawczym - bez zmian Nie ulegają zmianie zasady, na jakich ubezpieczeniom społecznym podlegają osoby przebywające na urlopie wychowawczym. Także po 31 sierpnia 2009 r. osoby przebywające na urlopie wychowawczym są objęte obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z tytułu korzystania z tego urlopu, pod warunkiem że nie posiadają ustalonego prawa do emerytury lub renty oraz innego tytułu rodzącego obowiązek ubezpieczeń społecznych. |
Podstawa prawna:
» art. 9 ust. 6 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 z późn. zm.)
» art. 1 ustawy z 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy - Prawo bankowe (Dz.U. nr 71, poz. 609).
» art. 9 ust. 6 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2007 r. nr 11, poz. 74 z późn. zm.)
» art. 1 ustawy z 24 kwietnia 2009 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy - Prawo bankowe (Dz.U. nr 71, poz. 609).
Autor: Piotr Kostrzewa, specjalista z zakresu ubezpieczeń społecznych
