Termin przedawnienia roszczeń ze stosunku pracy wynosi 3 lata. Przez taki okres pracownik może domagać się wypłaty zaległego wynagrodzenia lub wydania świadectwa pracy. A ile czasu na odzyskanie nadpłaty ma pracodawca, który pomylił się i wypłacić pracownikowi zbyt wysokie wynagrodzenie? Poznajcie Państwo orzeczenia sądów i stanowisko GIP w sprawie przedawnienia roszczeń ze stosunku pracy!
1. Pracownik może domagać się wypłaty zaległego wynagrodzenia przez 3 lata
Roszczenia ze stosunku pracy tj. wynagrodzenie za pracę, urlop wypoczynkowy, wydanie świadectwa pracy itp., przedawniają się - co do zasady - po upływie 3 lat od dnia, w którym stały się wymagalne. Oznacza to, że jeśli pracodawca np. nie wypłacił należnego wynagrodzenia, pracownik może dochodzić jego wypłaty przez 3 lata od dnia, w którym wynagrodzenie to powinno być postawione do dyspozycji pracownika (od dnia określonego, jako termin wypłaty wynagrodzenia w zakładzie pracy).
| Dniem wypłaty wynagrodzenia w zakładzie pracy jest 28. dzień każdego miesiąca. Pracownikowi nie wypłacono wynagrodzenia za luty i marzec 2008 r. 3-letni termin przedawnienia tych roszczeń należy liczyć od 28 lutego oraz od 28 marca 2008 r., zatem mija on odpowiednio 27 lutego i 27 marca 2011 r. |
W przypadku roszczenia o udzielenie zaległego urlopu wypoczynkowego lub zapłaty za ten urlop okres przedawniania liczy się inaczej. Trudno bowiem określić, w jakim konkretnie dniu u pracownika powstaje roszczenie o udzielenie urlopu. Prawo do urlopu wypoczynkowego pracownik nabywa wprawdzie z góry 1 stycznia danego roku, ale powinien go wykorzystać w roku, w którym nabył do niego prawo lub najpóźniej do końca I kwartału następnego roku.
| Zdaniem SN: Termin przedawnienia urlopu - licząc od końca roku lub końca I kwartału Roszczenie o udzielenie urlopu wypoczynkowego przedawnia się z upływem 3 lat od dnia, w którym stało się wymagalne (art. 291 § 1 KP), przy czym rozpoczęcie biegu tego terminu następuje bądź z końcem roku kalendarzowego, za który urlop przysługuje (art. 161 KP), bądź najpóźniej z końcem I kwartału roku następnego, jeżeli urlop został przesunięty na ten rok z przyczyn leżących po stronie pracownika lub pracodawcy (art. 168 KP). (Wyrok Sądu Najwyższego z 11 kwietnia 2001 r., I PKN 367/00, OSNP 2003/2/38). |
2. W stosunku do niektórych roszczeń - inne okresy przedawnienia
Kodeks pracy, obok 3-letniego terminu przedawnienia, przewiduje również sytuacje, gdy termin ten jest inny:
- roszczenia pracodawcy o naprawienie szkody, wyrządzonej przez pracownika wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych, przedawniają sie z upływem 1 roku od dnia, w którym pracodawca powziął wiadomość o wyrządzeniu przez pracownika szkody, nie później jednak niż z upływem 3 lat od jej wyrządzenia,
- roszczenie pracodawcy o odszkodowanie w razie nieuzasadnionego rozwiązania przez pracownika umowy o pracę bez wypowiedzenia na podstawie art. 55 § 11 raz roszczenie o wyrównanie szkody poniesionej przez pracodawcę wskutek naruszenia przez pracownika zakazu konkurencji przewidzianego w umowie przedawniają się po upływie 1 roku,
- roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem organu powołanego do rozstrzygania sporów, jak również roszczenie stwierdzone ugodą zawartą w trybie określonym w Kodeksie przed takim organem, ulega przedawnieniu z upływem 10 lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia lub zawarcia ugody.
| Ważne! Można zrzec się korzystania z przedawnienia Każda ze stron stosunku pracy może zrzec się korzystania z przedawnienia. Powinna w tym celu złożyć oświadczenie woli, że nie czyni użytku z przedawnienia. Tym samym strona (pracodawca, pracownik), po stronie której powstało roszczenie ma prawo dochodzenia go po upływie terminu przedawnienia,. Należy jednak pamiętać, że zrzeczenia się z korzystania przedawnienia nie można dokonać przed upływem ustawowego okresu przedawnienia. |
3. Pracodawca może dochodzić nadpłaconego wynagrodzenia nawet po 3 latach!
Wypłata wynagrodzenia za pracę w prawidłowej wysokości jest jednym z podstawowych obowiązków pracodawcy. Bywa jednak, że mimo posługiwania się wyspecjalizowanymi służbami oraz oprogramowaniem na skutek błędu pracownik otrzyma wynagrodzenie w wyższej wysokości niż powinien. Co w takiej sytuacji może zrobić pracodawca?
a) potrącenie - dopiero za zgodą pracownika
Zasady i limity dokonywania potrąceń z wynagrodzenia za pracę są ściśle określone w Kodeksie pracy. Pracodawca nie ma prawa potracić z wynagrodzenia pracownika innych należności, niż przewidziane w przepisach. Jeśli więc pomyłkowo wypłacił pracownikowi wynagrodzenie w zawyżonej wysokości, potrącenie go z wynagrodzenia będzie możliwe wyłącznie po uzyskaniu zgody pracownika na piśmie.
b) pracownik nie ma obowiązku zwracać nadpłaconego wynagrodzenia
W momencie postawienia do dyspozycji pracownika wynagrodzenia w zawyżonej wysokości pracodawca właściwie może „pożegnać się” z myślą odzyskania nadpłaconej kwoty. Pracownik nie ma bowiem obowiązku zwrotu nadwyżki.
| Zdaniem SN: Pracodawca odpowiada za prawidłowe naliczenie wynagrodzenia Pracownik ma prawo uważać, że świadczenie wypłacane przez pracodawcę posługującego się wyspecjalizowanymi służbami jest spełniane zasadnie i zgodnie z prawem, a więc nie musi liczyć się z obowiązkiem jego zwrotu (art. 409 Kodeksu cywilnego). (Wyrok Sądu Najwyższego z 7 sierpnia 2001 r. I PKN 408/00, OSNP 2003/13/305). |
Potwierdza to również stanowisko Głównego Inspektoratu Pracy:
| Zdaniem GIP: Pracownik może korzystać z zawyżonej pensji postawionej do jego dyspozycji Jeżeli dochodzi do sytuacji, kiedy pracownik omyłkowo wypłaca pracownikowi zawyżone wynagrodzenie, a pracownik nie wyraża dobrowolnie zgody na zwrot nadpłaconej kwoty, pracodawcy pozostaje jedynie wystąpienie na drogę sądową z roszczeniem o jej zwrot na podstawie przepisów kodeksu cywilnego o bezpodstawnym wzbogaceniu. Pracodawca w takim przypadku ma prawo domagać się zwrotu nadpłaconej kwoty od pracownika, wykazując, że pracownik otrzymał świadczenie o wiele wyższe niż należne, i w związku z tym powinien liczyć się z obowiązkiem jego zwrotu. Pracownik jednak, w sytuacji, gdy otrzymuje zawyżone świadczenie, ma prawo uważać, że jako świadczenie spełnione przez pracodawcę, czyli podmiot profesjonalny posługujący się wyspecjalizowanymi służbami, jest ono zasadne i nie musi liczyć się z obowiązkiem jego zwrotu. (Pismo Głównego Inspektoratu Pracy z 1 lipca 2009 r., GPP-110-4560-43/09/PE/RP). |
c) pracodawca może domagać się zwrotu na drodze sądowej
W przypadku, gdy pracownik nie wyrazi zgody na potracenie nadpłaconego wynagrodzenia lub też nie chce dokonać jego zwrotu, pracodawcy pozostaje droga sądowa. W świetle przytoczonych przepisów dotyczących okresów przedawnienia mogłoby się wydawać, że pracodawca - podobnie jak pracownik - ma 3 lata na odzyskanie nadpłaty. Jednak Sąd Najwyższy orzekł co innego:
| Zdaniem SN: 10 lat na żądanie zwrotu niesłusznie wypłaconej pensji Pracodawca ma prawo dochodzić zwrotu bezpodstawnie wypłaconego wynagrodzenia przez 10 lat. Obowiązuje go termin przedawnienia z Kodeksu cywilnego, a nie z Kodeksu pracy. Żądanie zwrotu niesłusznie wypłaconego wynagrodzenia nie jest roszczeniem ze stosunku prawa pracy, choć będzie to sprawa z zakresu prawa pracy. (Uchwała Sądu Najwyższego z 9 kwietnia 2008r., II PZP 4/08). |
Warto podkreślić, że pracodawca, chcąc odzyskać nadpłacone wynagrodzenie będzie musiał udowodnić, iż pracownik nie miał podstaw do tego, aby otrzymać wynagrodzenie w wyższej wysokości (mając na względzie regulacje Kodeksu pracy dopuszczające kształtowanie warunków pracy w sposób korzystniejszy niż przewidziany w ustawie).
Podstawa prawna:
» art. 18, art. 78, art. 85, art. 91, art. 291, art. 292, art. 300 ustawy z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94, ze zm.),
» art. 118, art. 405, art. 409 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93, ze zm.).
» art. 18, art. 78, art. 85, art. 91, art. 291, art. 292, art. 300 ustawy z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94, ze zm.),
» art. 118, art. 405, art. 409 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93, ze zm.).
