Mając na uwadze konieczność dostosowania obowiązujących przepisów do nowej ustawy antykryzysowej, której przepisy wchodzą w życie 22 sierpnia 2009 r., pracownicy Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej postanowili zająć się porządkami nowelizacyjnymi w zakresie urlopów. Wiemy już jakich zmian możemy się spodziewać przy ustalaniu i wypłacaniu wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop!
1. Zmiany obejmą 4 podstawowe zagadnienia
Czekają nas 4 zasadnicze zmiany, a mianowicie:
- ujednolicenie terminologii i wyeliminowanie wątpliwości interpretacyjnych dotychczasowych przepisów,
- rozszerzenie katalogu należności innych niż wynagrodzenie, wyłączonych z podstawy ustalania wynagrodzenia urlopowego i ekwiwalentu za urlop,
- zmiana zasad wyliczania ekwiwalentu za urlop pracowników, których dobowa norma czasu pracy jest niższa niż 8 godzin,
- konieczność skorygowania współczynnika urlopowego dla pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy.
2. Przy obliczaniu ekwiwalentu uwzględnij wypłacone świadczenia
Zaczynając od najbardziej porządkowych zmian projektodawca postanowił wyjaśnić i ujednolicić użytą w rozporządzeniu urlopowym terminologię. Dotychczas, przy uwzględnianiu świadczeń przysługujących pracownikowi za okresy nie dłuższe niż 1 miesiąc przy obliczaniu ekwiwalentu, pracodawcy mogli mieć wątpliwości co oznaczają zwroty „świadczenia uzyskane” oraz „przeciętna wysokość z 3 miesięcy”. Nowelizacja wyjaśnia te wątpliwości ujednolicając, że w tym przypadku chodzi także o świadczenia wypłacone pracownikowi, w okresie 3 miesięcy bezpośrednio poprzedzających miesiąc wypłaty ekwiwalentu, uwzględnione w średniej wysokości z tego okresu.
3. Należności gwarancyjne - wyłączone z podstawy wynagrodzenia urlopowego i ekwiwalentu
Kolejną zmianą podyktowaną m.in. wprowadzeniem „pakietu antykryzysowego” jest rozszerzenie katalogu należności innych niż wynagrodzenie, które zostały wyłączone przy ustalaniu wynagrodzenia i ekwiwalentu za urlop. Po wejściu w życie przepisów nowelizujących rozporządzenie, ustalając wynagrodzenie urlopowe bądź ekwiwalent za urlop, nie będzie się w nich uwzględniało:
- kwoty wyrównania do wynagrodzenia za pracę do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, oraz
- należności przysługujących pracownikowi zgodnie z przepisami ustawy o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego dla pracowników i przedsiębiorców - w okresie objęcia go przestojem ekonomicznym lub obniżonym wymiarem czasu pracy.
| Pracownikowi przysługuje wynagrodzenie w wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę. W związku z niewypracowaniem określonego wymiaru czasu pracy, pracownikowi będzie przysługiwało niższe wynagrodzenie. W takiej sytuacji pracodawca musi wypłacić pracownikowi wyrównanie do wynagrodzenia za pracę do wysokości minimalnego wynagrodzenia. W związku z tym, iż wyrównanie to nie jest bezpośrednio związane z wykonaną pracą, nie będzie uwzględniane przy wyliczaniu wynagrodzenia urlopowego i ekwiwalentu za urlop. Zgodnie z tzw. pakietem antykryzysowym, pracownikowi objętemu przestojem ekonomicznym, na zasadach określonych w tej ustawie przysługuje m.in. świadczenie finansowane z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Taka należność ma charakter gwarancyjny - co oznacza, że przysługuje pracownikowi, który nie wykonuje pracy, lecz ma prawo do tej należności ze względu na pozostawanie w przestoju ekonomicznym. W związku z powyższym taka należność nie zostanie uwzględniona przy wyliczaniu wynagrodzenia urlopowego i ekwiwalentu za urlop. W związku z ciężką sytuacją finansową firmy, pracodawca podjął decyzję o zmniejszeniu skali dotychczasowej produkcji. Pracownikom obniżono obowiązujący ich wymiar czasu pracy. W takiej sytuacji, zgodnie z postanowieniami „pakietu antykryzysowego” pracownikom przysługuje, obok wynagrodzenia za pracę wykonaną w obniżonym wymiarze czasu pracy, dodatkowe świadczenie rekompensujące pracę w obniżonym wymiarze (świadczenie finansowane z FGŚP). W takim przypadku, przy ustalaniu wynagrodzenia urlopowego bądź ekwiwalentu za urlop, uwzględnia się wypłacone choć obniżone wynagrodzenie, ale nie uwzględnia się już dodatkowych świadczeń z FGŚP. |
| Ważne! Niektóre zmiany są tylko czasowe Warto zauważyć, iż przepisy rozszerzające katalog należności nie uwzględnianych w wynagrodzeniu i ekwiwalencie za urlop o należności gwarancyjne przysługujące z tzw. pakietu antykryzysowego, mają obowiązywać jedynie na czas obowiązywania ustawy o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego. |
4. Ekwiwalent za godzinę pracy zależy od dobowej normy czasu pracy pracownika
Obliczając wysokość ekwiwalentu za 1 godzinę niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego, dotychczas pracodawca dokonując stosownych wyliczeń musiał przeciętne wynagrodzenie przysługujące za 1 dzień pracy, dzielić przez 8. Wynikało to z 8-godzinnej dobowej normy czasu pracy, obowiązującej większość pracowników. Ustawodawca nie wziął jednak pod uwagę faktu, że niektórych pracowników obowiązują niższe normy czasu pracy. Taka sytuacja dotyczy m.in. pracowników z umiarkowanym bądź znacznym stopniem niepełnosprawności, bądź niektórych pracowników zakładów opieki zdrowotnej. Omawiana powyżej nowelizacja rozporządzenia urlopowego zakłada, że obecnie pracodawca chcąc wyznaczyć ekwiwalent za 1 godzinę urlopu będzie dzielił przeciętne wynagrodzenie przysługujące pracownikowi za 1 dzień pracy, przez taką liczbę godzin, jaka odpowiada dobowej normie czasu pracy obowiązującej danego pracownika.
| Ważne! Norma czasu pracy to nie wynikający z harmonogramu wymiar! Należy pamiętać, iż w powyższym wyjaśnieniu mowa jest o normie czasu pracy, a nie o obowiązującym pracownika w danym dniu wymiarze czasu pracy ustalonym w harmonogramie. |
5. Dla niepełnoetatowca - proporcjonalny współczynnik urlopowy
Ostatnią z proponowanych zmian jest proporcjonalne ustalanie współczynnika urlopowego dla pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy.
Współczynnik urlopowy służący do ustalenia ekwiwalentu za 1 dzień urlopu ustala się odrębnie w każdym roku kalendarzowym. Aby wyznaczyć ten współczynnik odejmuje się od liczby dni w danym roku kalendarzowym łączną liczbę przypadających w tym roku niedziel, świąt oraz dni wolnych od pracy wynikających z rozkładu czasu pracy w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy, a otrzymany wynik dzieli się przez 12.
Z obecnie obowiązujących przepisów wynika, że współczynnik urlopowy obliczony według powyższych zasad ma zastosowanie do obliczania ekwiwalentu za urlop przysługującego zarówno pracownikom zatrudnionym w pełnym, jak i niepełnym wymiarze czasu pracy. Wprawdzie resort pracy wypowiedział się, że współczynnik ten należy ustalać proporcjonalnie do wymiaru zatrudnienia, jednak stanowisko to nie znalazło odzwierciedlenia w przepisach. Przy okazji porządków w rozporządzeniu urlopowym wyjaśniona zostaje również ta kwestia - współczynnik urlopowy dla niepełnoetatowca należy obliczać proporcjonalnie do jego wymiaru zatrudnienia.
Podstawa prawna:
» projekt i uzasadnienie do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczególnych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop (projekt z 21 lipca 2009 r.).
» projekt i uzasadnienie do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczególnych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop (projekt z 21 lipca 2009 r.).
