Wczoraj (15 października 2008 r.) odbyło się w Sejmie I czytanie rządowego projektu ustawy o emeryturach pomostowych. Zawiera on nowe (znacznie ograniczone w stosunku od dotychczasowych) wykazy prac w szczególnych warunkach i o szczególnych charakterze, w których nie uwzględniono m.in. dużej części nauczycieli. Prawo do wcześniejszych emerytur straci około 3/4 uprawnionych do nich obecnie.
1. „Pomostówki” - dla osób, które nie przejdą na wcześniejsze emerytury na dotychczasowych zasadach
Emerytury pomostowe przeznaczone są dla osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r., które pracowały bądź pracują w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, i które nie będą mogły przejść na wcześniejszą emeryturę na dotychczasowych zasadach, czyli na podstawie przepisów ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
2. Nowa definicja pracy w szczególnych warunkach i pracy o szczególnym charakterze
Według nowej definicji zawartej w projekcie ustawy o emeryturach pomostowych - prace w szczególnych warunkach to:
» prace związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku (nowoutworzony wykaz prac w szczególnych warunkach określa załącznik nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych).
Natomiast prace o szczególnym charakterze to:
» prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu (w tym zdrowiu lub życiu innych osób), zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego, na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się (wykaz prac o szczególnym charakterze określa załącznik nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych).
3. Prawo do „pomostówki” - po spełnieniu ustawowych warunków
Projekt ustawy o emeryturach pomostowych zakłada, że aby otrzymać emeryturę pomostową należy posiadać zarówno okresy pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymienione w dotychczasowych przepisach, jak i okresy pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, które są zawarte w nowoutworzonych wykazach.
Prawo do emerytury pomostowej będzie przysługiwało pracownikowi, który spełni łącznie następujące warunki:
» urodził się po 31 grudnia 1948 r.,
» posiada okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat,
» osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn,
» posiada okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn,
» przed 1 stycznia 1999 r. wykonywał prace w szczególnych warunkach lub prace w szczególnym charakterze, czyli prace na dotychczasowych zasadach,
» po 31 grudnia 2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, zgodnie z nowymi wykazami,
» nastąpiło rozwiązanie z nim stosunku pracy.
Projekt ustawy o emeryturach pomostowych przewiduje, dla niektórych grup pracowników (po spełnieniu warunku posiadania przez kobietę 20 lat okresów składkowych i nieskładkowych, a przez mężczyznę - 25 lat, w tym odpowiedniego okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze) możliwość przejścia na wcześniejszą emeryturę, w wieku wynoszącym co najmniej 50 lat dla kobiet i 55 lat dla mężczyzn. Dotyczy to pracowników zatrudnionych np. na statkach powietrznych, w morskich portach handlowych, w hutnictwie, pracowników wykonujących prace maszynistów pojazdów trakcyjnych, członków zawodowych ekip ratownictwa górskiego.
4. Zawieszanie lub zmniejszanie emerytury pomostowej - na zasadach ogólnych
Prawo do emerytury pomostowej będzie przysługiwało do czasu osiągnięcia wieku 60 lat - w przypadku kobiet i 65 lat - w przypadku mężczyzn. Jeżeli ubezpieczony uzyska prawo do innej emerytury - wówczas prawo do emerytury pomostowej ustanie z dniem poprzedzającym dzień nabycia tego prawa.
Zakłada się, że w razie osiągania przychodów - prawo do emerytury pomostowej będzie ulegało zawieszeniu lub emerytura ta ulegnie zmniejszeniu - na ogólnie obowiązujących zasadach. Natomiast prawo do emerytury pomostowej ulegnie zawieszeniu bez względu na wysokość uzyskiwanego przychodu, jeżeli uprawniony do tej emerytury podejmie pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.
Podstawa prawna:
» rządowy projekt ustawy o emeryturach pomostowych (druk sejmowy nr 1070).
» rządowy projekt ustawy o emeryturach pomostowych (druk sejmowy nr 1070).
Autor: Hanna Wiśniewska
