Dnia 24 czerwca 2008 r. Trybunał Konstytucyjny wydał kontrowersyjny wyrok nakazujący wliczać do podstawy wymiaru zasiłków składniki wynagrodzenia, od których odprowadzono składkę na ubezpieczenie chorobowe oraz, które nie przysługują pracownikowi w okresie pobierania zasiłku. Do tej pory ZUS milczał w tej sprawie. Teraz mamy już jasność - ZUS oraz pracodawcy, którzy wypłacają zasiłki mają obowiązek dokonać wyrównania zaniżonych świadczeń!
1. Ustawa odsyła do przepisów wewnętrznych i postanowień umów o pracę
Zgodnie z przepisami ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, podstawę wymiaru zasiłków stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie pracownika wypłacone mu w okresie 12 miesięcy poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy. Jednak w podstawie wymiaru zasiłków nie uwzględnia się tych składników wynagrodzenia, do których - zgodnie z przepisami wewnętrznymi obowiązującymi u danego pracodawcy lub umową o pracę - pracownik zachowuje prawo w okresie pobierania zasiłku.
A co, jeśli przepisy wewnętrzne milczą na ten temat? Również taki składnik nie był uwzględniany w podstawie wymiaru zasiłku chorobowego.
| Regulamin premiowania obowiązujący u pracodawcy przewiduje wypłatę premii motywacyjnej pracownikom w wysokości od 10% do 50% zasadniczego wynagrodzenia miesięcznego. Pracownik zachorował w czerwcu 2008 r. W tym miesiącu wypłacono mu tylko wynagrodzenie chorobowe (choroba trwała przez cały miesiąc). W podstawie wymiaru wynagrodzenia chorobowego nie uwzględniono premii wypłacanej pracownikowi w poprzednich miesiącach - regulamin nie zawiera postanowień na ten temat. |
2. Trybunał Konstytucyjny zanegował dotychczasowy sposób ustalania podstawy wymiaru zasiłków
Powyższe regulacje oznaczały, że w podstawie wymiaru zasiłku nie były uwzględniane np. premie - od których odprowadzono składkę na ubezpieczenie chorobowe i, co do których przepisy wewnętrzne milczały w kwestii ich pomniejszania za okres pobierania zasiłku chorobowego. Powodowało to zaniżanie wartości zasiłków chorobowych (i wynagrodzenia chorobowego - ustalanego na takich samych zasadach, jak zasiłek chorobowy).
| Zdaniem TK: Składka chorobowa opłacona - składnik wynagrodzenia uwzględnia się w podstawie Nie uwzględnianie w podstawie wymiaru zasiłku chorobowego wypłaconych składników wynagrodzenia, od których pracownik uiścił składkę na ubezpieczenie chorobowe, a które nie są mu wypłacane w okresie pobierania wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy wskutek choroby, jest niezgodne z konstytucją. (Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 24 czerwca 2008 r. SK 16/07, Dz.U. nr 119, poz. 771). |
3. Pracodawcy i ZUS muszą wyrównać zasiłki wypłacone przed 7 lipca 2008 r.
Co oznacza powyższy wyrok? Zgodnie ze stanowiskiem, jakie zajął ZUS w tej sprawie 11 sierpnia 2008 r., dla pracowników - jest on podstawą ubiegania się o wyrównanie zaniżonych świadczeń. Dla pracodawców, którzy wypłacają zasiłki oraz dla ZUS-u - obowiązek ponownego ustalenia podstawy wymiaru świadczeń w przypadkach, gdzie została ona zaniżona oraz wypłacenia wyrównania wraz z należnymi odsetkami. Pracodawcy i ZUS mają obowiązek wyrównać zaniżone świadczenia wypłacone przed 7 lipca 2008 r. wyłącznie na wniosek ubezpieczonego.
| Ważne! Wyrównanie - tylko w przypadku, gdy dany składnik rzeczywiście nie był wypłacany w okresie choroby! Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego nie oznacza, że wszyscy pracodawcy wypłacający dodatkowe składniki wynagrodzenia, jak np. premie, nagrody itp., którzy nie uregulowali kwestii pomniejszania tych składników za okres pobierania zasiłku chorobowego muszą automatycznie na nowo ustalić podstawę wymiaru świadczenia. W takiej sytuacji należy wziąć pod uwagę stan faktyczny, tzn. ustalić, czy dany składnik - mimo braku wewnętrznych regulacji - był wypłacany pracownikowi w okresie choroby czy też nie. |
| Regulamin premiowania obowiązujący u pracodawcy przewiduje wypłatę premii regulaminowej pracownikom w wysokości od 10% do 30% zasadniczego wynagrodzenia miesięcznego. Przepisy nie określają, czy dany składnik jest pomniejszany za okres pobierania zasiłku. Pracownik zachorował w czerwcu 2008 r. W tym miesiącu wypłacono mu wynagrodzenie chorobowe, wynagrodzenie zasadnicze oraz premię w wysokości 20% wynagrodzenia (premia została wypłacona w wysokości, w jakiej otrzymałby ją pracownik, gdyby nie chorował). Premia została uwzględniona w podstawie wymiaru składek ZUS. W podstawie wymiaru wynagrodzenia chorobowego nie uwzględniono premii wypłacanych pracownikowi w 12 poprzednich miesiącach. Pracodawca nie musi na nowo ustalać podstawy wymiaru wynagrodzenia chorobowego wypłaconego pracownikowi w czerwcu 2008 r. Mimo, że przepisy wewnętrzne nie regulują tej kwestii - pracownik w rzeczywistości zachowuje prawo do premii nawet w okresie pobierania wynagrodzenia chorobowego lub zasiłku chorobowego. Istotny jest zatem rzeczywisty stan, a nie brak regulacji w przepisach wewnętrznych. |
Okres przedawnienia w sprawach o wyrównanie zaniżonego zasiłku wynosi 3 lata. Wyrównaniu podlegają nie tylko zasiłki wypłacone przed wejściem w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, ale również te, które przysługiwały w tym dniu. Wtedy wyrównania należy dokonać za cały okres zasiłkowy.
Podstawa prawna:
» art. 36 ust. 1, art. 41, art. 42 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2005 r. nr 31, poz. 267, ze zm.).
» art. 36 ust. 1, art. 41, art. 42 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2005 r. nr 31, poz. 267, ze zm.).
