Pracodawca, który chce potracić z wynagrodzenia pracownika należności nie wynikające z tytułu wykonawczego oraz nie będące zaliczką, czy karą pieniężną - może to zrobić tylko za jego zgodą. Musi jednak pamiętać o kwocie wolnej od potrąceń. Jak ją ustalić dla niepełnoetatowców? Stanowisko w tej sprawie wydała niedawno Państwowa Inspekcja Pracy.
1. Bez zgody pracownika - tylko niektóre należności
Z wynagrodzenia za pracę pracodawca może potrącać bez zgody pracownika tylko:
» sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych (np. wyroków sądowych),
» zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi,
» kary pieniężne.
Wysokość kwot, jakie można w tych przypadkach egzekwować i ograniczenia w egzekucji (tzw. kwota wolna) regulują art.: 87 - 90 Kodeksu pracy. W przypadku niepełnoetatowców kwoty wolne od potrąceń są odpowiednio niższe (w proporcji od wymiaru etatu).
2. Na egzekucję innych należności pracownik musi się zgodzić
Jeśli zaś chodzi o potrącanie innych należności, pracownik musi wyrazić na piśmie zgodę na takie potrącenie. Również wówczas pracownikowi przysługuje kwota wolna od potrąceń, która jest równa:
» kwocie minimalnego wynagrodzenia za pracę netto- przy potrącaniu należności na rzecz pracodawcy,
» 80 % kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę netto - przy potrącaniu innych należności, niż na rzecz pracodawcy.
Przepisy nie wspominają jednak, czy powyższe limity potrąceń dotyczą niepełnoetatowców. Nie ma bowiem regulacji, z której wynikałoby, że przy potrąceniach za zgodą niepełnoetatowca kwotę wolną od potrąceń miałaby stanowić kwota minimalnego wynagrodzenia lub 80% minimalnego wynagrodzenia zmniejszona proporcjonalnie do wymiaru etatu. Stąd, pomocne będzie stanowisko, jakie w tej sprawie zajęła niedawno Państwowa Inspekcja Pracy:
Zdaniem GIP: Kwota wolna dla niepełnoetatowca - zawsze proporcjonalna do etatu (…) Wysokość tej kwoty [kwoty wolnej od potrąceń przy potrącaniu należności innych niż wynikające z tytułów wykonawczych oraz nie będących zaliczkami i karami pieniężnymi] jest równa minimalnemu wynagrodzeniu za pracę, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych. Wskazana kwota stanowi kwotę wolną od potrąceń stosowaną tylko dla pracowników zatrudnionych w pełnym wymiarze czasu pracy. Wskazówkę, w jaki sposób ustalać powyższą kwotę dla pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy zawiera jednak art. 871 § 2 Kodeksu pracy, zgodnie z którym, kwota wolna od potrąceń dla takiego pracownika ulega zmniejszeniu proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy. Biorąc powyższe pod uwagę, uzasadnionym wydaje się pogląd, iż przewidziany w art. 91 § 2 Kodeksu pracy zakaz swobodnego dysponowania przez pracownika częścią wynagrodzenia za pracę, dla pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy odnosi się do kwoty proporcjonalnej do wymiaru jego zatrudnienia. (Stanowisko Głównego Inspektora Pracy z 11 czerwca 2008 r., sygn. GPP-416-4560-327 /08/PE). |
Podstawa prawna:
» art. 871 § 2, art. 91 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94, ze zm.).