W Parlamencie Europejskim odbyło się pierwsze czytanie projektu zmian w przepisach, mających na celu zwiększenie ochrony bezpieczeństwa i zdrowia pracownic w ciąży, pracujących matek oraz pracownic karmiących piersią. Proponowane zmiany mają też dotyczyć pracowników-ojców. Część z proponowanych przez Parlament Europejski przepisów obowiązuje już w Polsce.
1. Państwa członkowskie UE powinny wspierać rodziców do aktywności zawodowej
Chodzi o zmiany w Dyrektywie Rady 92/85/EWG w sprawie wprowadzenia środków służących wspieraniu poprawy w miejscu pracy bezpieczeństwa i zdrowia pracownic w ciąży, pracownic, które niedawno rodziły i pracownic karmiących piersią. Przyjęta przez Parlament Europejski poprawka w nazwie Dyrektywy przewiduje, że ma ona także służyć wprowadzeniu środków służących wspieraniu pracowników w godzeniu życia zawodowego i rodzinnego. W Dyrektywie ma ponadto znaleźć się zapis, zakazujący dyskryminacji pracownicy, która jest nieobecna w pracy z powodu poddania się zapłodnieniu in vitro.
Propozycje zmian przewidują, że państwa członkowskie powinny usunąć czynniki zniechęcające kobiety do uczestnictwa w rynku pracy i dążyć do zagwarantowania miejsc w instytucjach opieki nad dzieckiem dla:
- co najmniej 90% dzieci między 3. rokiem życia a wiekiem, w którym zaczyna się obowiązek szkolny oraz
- przynajmniej 33% dzieci poniżej 3. roku życia.
Propozycje zmian stanowią, że państwa członkowskie powinny zapewnić w ciągu pierwszych 6. miesięcy życia dziecka matkom dzieci będącym pracownicami urlopów na karmienie dziecka piersią.
2. Minimalny wymiar urlopu macierzyńskiego musi wynosić 20 tygodni
Projekt zakłada, że postanowienia dyrektywy w sprawie urlopu macierzyńskiego nie mogą kolidować z przepisami dotyczącymi urlopów rodzicielskich obowiązujących w państwach członkowskich, a Dyrektywa nie powinna podważać tych przepisów. Pracownica, która adoptowała dziecko powinna mieć takie same prawa jak rodzic biologiczny oraz możliwość wzięcia urlopu macierzyńskiego na takich samych warunkach.
Zgodnie z proponowanymi zmianami minimalny wymiar urlopu macierzyńskiego ma wynosić 20 nieprzerwanych tygodni, udzielanych przed lub po porodzie, przy czym co najmniej 6-tygodniowy urlop macierzyński udzielany po porodzie ma mieć charakter obowiązkowy. Wprowadzony ma zostać także minimalny wymiar urlopu macierzyńskiego dla kobiet, które opiekują się niepełnosprawnym dzieckiem (jego wymiar będzie określony w toku dalszych prac).
| Ważne! Państwa członkowskie mogą określić wyższy wymiar urlopu Wskazane w projekcie zmian dyrektywy wymiary urlopów macierzyńskiego i ojcowskiego stanowią wymiar minimalny - państwa członkowskie w swoim ustawodawstwie będą mogły wprowadzić wyższy wymiar tych urlopów. |
Państwa członkowskie muszą wprowadzić do swoich krajowych przepisów zapis dotyczący przyznania dodatkowego pełnopłatnego urlopu w przypadku przedwczesnego porodu, dzieci hospitalizowanych po urodzeniu, dzieci niepełnosprawnych, niepełnosprawnych matek i porodów mnogich. Całkowity okres urlopu macierzyńskiego jest przedłużany o przynajmniej 8 tygodni po porodzie w przypadku urodzenia dziecka niepełnosprawnego, w przypadku urodzenia dziecka martwego pracownicy przysługiwać ma dodatkowy 6-tygodniowy urlop.
Państwa członkowskie mają też zapewnić pracownikowi, którego partnerka życiowa urodziła prawo do urlopu specjalnego obejmującego część niewykorzystanego urlopu macierzyńskiego w przypadku śmierci lub niezdolności fizycznej matki. W przypadku ciąży mnogiej obowiązkowy okres urlopu macierzyńskiego ma być przedłużany o 1 miesiąc na każde dodatkowe dziecko.
Projekt zmian przewiduje, że okres urlopu macierzyńskiego nie może wywierać negatywnego wpływu na prawa emerytalne pracownicy i wpływać na zmniejszenie uprawnień emerytalnych pracownicy.
3. Równorzędność stanowiska pracy dotyczy zarówno wynagrodzenia, jak i obowiązków oraz kwalifikacji
Propozycje zmian w Dyrektywie precyzują też kwestie związane z pojęciem „równorzędnego” stanowiska pracy, na które po urlopie macierzyńskim wraca pracownica. Zgodnie z projektem jest nim takie same jak byłe stanowisko, jeśli chodzi zarówno o wynagrodzenie, jak i wykonywane obowiązki, a w przypadkach gdy jest to niemożliwe - podobne stanowisko, odpowiadające kwalifikacjom pracownicy i istniejącemu wynagrodzeniu.
4. Dla pracowników-ojców w krajach UE - urlop ojcowski
Proponowane zmiany przewidują także zrównanie praw rodziców adopcyjnych i biologicznych dziecka w razie adopcji dziecka poniżej 12 miesiąca życia.
Ponadto w Dyrektywie ma zostać zapisane prawo mężczyzn do płatnego urlopu ojcowskiego równoważnego z urlopem macierzyńskim, z wyjątkiem zasad dotyczących jego długości. Projekt zakłada, że pracownik, którego partnerka życiowa urodziła, ma prawo do nieprzerwanego, płatnego urlopu ojcowskiego w wymiarze co najmniej 2 tygodni, wykorzystywanego po porodzie kobiety. W czasie urlopu ojcowskiego pracownicy mają być tak samo chronieni przed zwolnieniem jak pracownice. Takie regulacje funkcjonują już w polskich przepisach (pracownik-ojciec od 1 stycznia 2010 r. ma prawo do urlopu ojcowskiego w wymiarze 1 tygodnia - w 2010 r. i 2011 r.; od 2012 r. wymiar urlopu będzie wynosił 2 tygodnie).
| Ważne! Urlop macierzyński i ojcowski nie tylko dla małżonków Projekt zmian w Dyrektywie zakłada, że prawo do urlopu macierzyńskiego i ojcowskiego będzie przysługiwało także pracownicom i pracownikom niepozostającym w związku małżeńskim. |
5. Niektóre prace nie dla kobiet w ciąży i pracujących matek
Na mocy nowelizacji Dyrektywy Komisja Europejska zostanie zobligowana do opracowania wytycznych dotyczących określenia czynników chemicznych, fizycznych i biologicznych oraz procesów przemysłowych uznanych za niebezpieczne dla zdrowia i rozrodczości pracownic i ich bezpieczeństwa (a także wykonywanych przez pracownice ruchów, ich postawy, zmęczenia umysłowego i fizycznego oraz do innych rodzajów stresu fizycznego i umysłowego związanego z pracą). Wytyczne te będą podlegać przeglądowi, a od 2012 r. - aktualizacji co najmniej co 5 lat. Państwa członkowskie będą zobowiązane do podania tych wytycznych do wiadomości wszystkich pracodawców, pracowników, pracownic oraz związków zawodowych.
Niezależnie od powyższych wytycznych w Dyrektywie znajdzie się zapis, że pracownice w ciąży nie mogą wykonywać zadań tj.: transportowanie i podnoszenie ciężarów, prac niebezpiecznych, męczących i szkodliwych dla zdrowia.
Państwa członkowskie zostaną ponadto zobowiązane do wprowadzenie do swoich ustawodawstw przepisów przewidujących, że pracownice nie będą zobowiązane do wykonywania pracy nocnej i pracy w godzinach nadliczbowych:
- w okresie 10 tygodni przed spodziewanym terminem porodu,
- w pozostałym okresie ciąży, jeżeli będzie wymagało tego zdrowie kobiety lub nienarodzonego dziecka,
- przez cały okres karmienia piersią.
Jeśli wskazane wyżej zmiany zostaną uchwalone ostatecznie, państwa członkowskie będą miały 2 lata na dostosowanie przepisów krajowych do wymogów zmienionej Dyrektywy.
Autor: Aneta Mościcka
Komentarze (0)