Sprawdź, jak po zmianach przepisów możesz legalnie zatrudnić cudzoziemców
Jarosław Cichoń
21 sierpnia 2007
W ostatnim okresie sporo było w przepisach zmian dotyczących pracy cudzoziemców. Na przykład od 1 lipca PIP kontroluje legalność ich zatrudnienia, zaś od 20 lipca przybyło zwolnień z obowiązku uzyskiwania zezwoleń na pracę. Poniżej – krótkie podsumowanie obecnego stanu prawnego.
1. 17 stycznia 2007 r. Polska zniosła wszelkie ograniczenia w zatrudnianiu obywateli:
- państw UE: Austrii, Belgii, Danii, Finlandii, Francji, Grecji, Hiszpanii, Holandii, Irlandii, Luksemburga, Niemiec, Portugalii, Szwecji, Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, Włoch oraz Bułgarii, Cypru, Czech, Estonii, Litwy, Łotwy, Malty, Słowacji, Słowenii, Rumunii i Węgier,
- Islandii, Liechtensteinu i Norwegii oraz Szwajcarii.
2. Kto jeszcze może pracować bez zezwolenia?
Bez względu na obywatelstwo zezwolenia na pracę nie muszą również posiadać m.in. cudzoziemcy (wyliczenie przykładowe):
- posiadający status uchodźcy nadany w RP,
- posiadający zezwolenie na osiedlenie się w Polsce,
- posiadający zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnot Europejskich w RP,
- posiadający zgodę na pobyt tolerowany w RP,
- korzystający z ochrony czasowej w RP,
- o których mowa w rozporządzeniu MPiPS w sprawie wykonywania pracy bez konieczności uzyskania zezwolenia – 30 przypadków (m.in. cudzoziemcy będący studentami studiów dziennych odbywanych w Polsce, jeżeli podejmują pracę w lipcu, sierpniu lub wrześniu, nieposiadający obywatelstwa państwa członkowskiego UE/EOG bądź Szwajcarii, lecz legalnie zatrudnieni przez pracodawcę mającego siedzibę na terytorium tego państwa i czasowo delegowani do Polski w celu świadczenia usług przez pracodawcę).
| Ważne! Nowe kategorie osób uprawnionych od 20 lipca br. 20 lipca br. rozszerzono krąg cudzoziemców, którzy mogą podejmować pracę bez zezwolenia o studentów i uczniów zatrudnionych w ramach praktyk zawodowych oraz uczestników programów wymiany kulturalnej, edukacyjnej i in., zorganizowanych w porozumieniu z ministrem pracy. Poza tym, dłużej niż dotychczas (do 3 miesięcy w ciągu kolejnych sześciu miesięcy zamiast 30 dni w roku kalendarzowym) mogą pracować bez zezwolenia członkowie zarządów osób prawnych, wpisanych do KRS, oraz spółek kapitałowych w organizacji. |
3. Pracownicy ze wschodu – nowe możliwości
Od 20 lipca 2007 r. mogą być zatrudnieni bez zezwolenia obywatele Rosji, Białorusi i Ukrainy, u wszystkich pracodawców (a nie jak do tej pory tylko u prowadzących działalność rolniczą). Jest to jednak możliwe tylko w okresie do 3 miesięcy w ciągu kolejnych 6 miesięcy, oraz pod warunkiem, że pracodawca złoży pisemne oświadczenie o zamiarze powierzenia cudzoziemcowi wykonywania pracy i zostanie ono zarejestrowane w powiatowym urzędzie pracy.
Oświadczenie składa się według specjalnego wzoru, o który możesz poprosić w powiatowym urzędzie pracy. Jest on także dostępny na stronie www.mpips.gov.pl. Powinno ono być złożone w 2 egzemplarzach (albo wraz z kopią). Urząd pracy umieszcza na obu egzemplarzach wzmiankę o rejestracji. Oryginał oświadczenia przekazuje się cudzoziemcowi, aby mógł go okazać w razie kontroli PIP. Cudzoziemiec musi się też legitymować wizą pobytową w celu wykonywania pracy (którą może uzyskać – na podstawie zarejestrowanego oświadczenia – w polskiej placówce konsularnej właściwej dla kraju swojego stałego zamieszkania) albo zezwoleniem na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Polski (wydawanym przez wojewodę).
| Ważne! Ostrożnie z interpretacją przepisów Wielu pracodawców zastanawiało się, czy jest możliwe następujące rozwiązanie: cudzoziemiec przepracuje 3 miesiące w okresie kwiecień-czerwiec (w ciągu 6-ciu miesięcy od stycznia do czerwca), a następnie 3 miesiące w okresie lipiec-wrzesień (w czasie 6-ciu miesięcy od lipca do grudnia). W takiej sytuacji byłby on do dyspozycji „non-stop” przez 6 miesięcy. Niestety taka interpretacja jest niedopuszczalna. Okres 6 miesięcy (podczas których 3 miesiące cudzoziemiec może przepracować w Polsce bez zezwolenia) liczy się bowiem nieprzerwanie od momentu rozpoczęcia przez niego pracy. Natomiast 3 miesiące pracy nie muszą następować bez przerwy, byleby mieściły się w 6 miesiącach. |
| Obywatel Ukrainy przepracował okres od 1 kwietnia do 30 czerwca (3 miesiące w czasie sześciu miesięcy od stycznia do czerwca). Aby mógł pracować dalej, w okresie od 1 lipca do 30 września, potrzebne jest już zezwolenie. Może on natomiast przerwać pracę po jednym miesiącu (30 kwietnia) i zatrudnić się znowu przykładowo od 1 sierpnia do 30 września. Wówczas bowiem liczony łącznie jego okres zatrudnienia nie przekroczy 3 miesięcy i zmieści się w ciągu 6 miesięcy. |
4. Procedura zatrudniania cudzoziemca ma 4 etapy
Aby uzyskać zezwolenie na pracę cudzoziemca w Polsce, trzeba przebyć 4 stopniową procedurę (może to trwać nawet do 6 miesięcy). Termin na wydanie samego zezwolenia na pracę (ostatni etap) wynosi 1 miesiąc. Pracodawca może liczyć na sprawniejszy przebieg wszystkich etapów procedury, jeśli złoży komplet wymaganych dokumentów, w szczególności kompletny wniosek o wydanie zezwolenia na pracę wraz z odpowiednimi załącznikami.
Etap 1: Zgłoszenie oferty do urzędu pracy i EURES, zamówienie ogłoszenia
Pierwszeństwo podjęcia zatrudnienia w Polsce mają Polacy oraz ci cudzoziemcy, od których nie wymaga się zezwolenia na pracę. Dlatego jeśli pracodawca zamierza zatrudnić cudzoziemca nieobjętego tymi preferencjami, powinien najpierw postarać się upowszechnić ofertę wśród Polaków (np. zgłosić ją w powiatowym urzędzie pracy, dać ogłoszenie w prasie). A także na obszarze UE/EOG – przez zgłoszenie do EURES, czyli systemu informatycznego wymiany informacji o wolnych miejscach pracy Europejskich Służb Zatrudnienia (za pośrednictwem asystenta EURES w powiatowym urzędzie pracy), ogłoszenie w Internecie, itp. Informację o efektach tych starań należy zamieścić w odpowiedniej rubryce wniosku o wydanie zezwolenia na pracę. Działania zmierzające do powierzenia danego stanowiska obywatelowi polskiemu lub cudzoziemcowi z państw UE/EOG podejmuje też starosta właściwy ze względu na miejsce wykonywania pracy. Wydaje on opinię na temat możliwości zabezpieczenia potrzeb kadrowych pracodawcy, którą należy dołączyć do wniosku o wydanie zezwolenia na pracę.
| Ważne! Kiedy można nie pytać starosty o zdanie? Jeżeli jest to uzasadnione sytuacją na lokalnym rynku pracy (np. urząd pracy kieruje do firmy kandydatów, ale ci nie podejmują pracy), można zastąpić starania o powierzenie danej pracy osobom z obszaru UE/EOG oraz opinię starosty analizą przydatności firmy dla lokalnego rynku pracy. Z wnioskiem o jej dokonanie występuje się bezpośrednio do organu, który wydaje zezwolenia, czyli do właściwego wojewody (w województwie mazowieckim do WUP w Warszawie). Pracodawca musi wówczas wykazać, że: - za ostatni rok podatkowy osiągnął dochód wyższy niż 12-krotne przeciętne wynagrodzenie w poprzednim kwartale, ogłaszane przez GUS dla celów emerytalno – rentowych, albo że prowadzi działania pozwalające na spełnienie tego warunku w przyszłości, zwłaszcza przyczyniające się do wzrostu inwestycji, transferu technologii, wprowadzania korzystnych innowacji lub tworzenia miejsc pracy, oraz - zatrudnia przez minimum rok przed złożeniem wniosku o analizę, na czas nieokreślony i w pełnym wymiarze czasu pracy, minimum 2 osoby, które nie podlegają obowiązkowi posiadania zezwolenia na pracę (np. obywateli polskich). |
Etap 2: Złożenie wniosku o wydanie przyrzeczenia/zezwolenia na pracę
Z wnioskiem o wydanie przyrzeczenia/zezwolenia na pracę dla cudzoziemca występuje pracodawca, a nie cudzoziemiec. Wniosek składa się do wojewody (w województwie mazowieckim wyjątkowo do WUP w Warszawie). W imieniu firmy, sprawy związane z uzyskaniem przyrzeczenia i zezwolenia może prowadzić pełnomocnik. Wniosek składa się na specjalnym formularzu, z załącznika do rozporządzenia MPiPS w sprawie trybu i warunków wydawania zezwolenia na pracę cudzoziemca. Do wniosku trzeba dołączyć kilkanaście załączników, których szczegółowy wykaz można uzyskać w urzędach wojewódzkich (i na ich stronach internetowych). Warunkiem rozpatrzenia wniosku jest uiszczenie opłaty w wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę za każdą osobę objętą wnioskiem – w 2007 r. jest to 936 zł (w przypadku przedłużenia zezwolenia opłata jest niższa o połowę – 468 zł). Najpierw pracodawca otrzymuje przyrzeczenie (promesę) wydania zezwolenia. Stanowi ona dla cudzoziemca podstawę do ubiegania się o dokumenty legalizujące pobyt na terytorium Polski, tj. o wizę w celu wykonywania pracy bądź zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony. Jeżeli w dniu składania wniosku o zezwolenie cudzoziemiec posiada już te dokumenty, pomija się etap wydawania przyrzeczenia.
Etap 3: Cudzoziemiec musi zalegalizować pobyt
Wizę w celu wykonywania pracy wydaje konsul właściwy ze względu na miejsce stałego zamieszkania cudzoziemca. Załatwienie legalnej pracy w Polsce może zatem wiązać się z licznymi podróżami cudzoziemca pomiędzy Polską a jego krajem ojczystym. Aby tego uniknąć, można przesyłać potrzebne dokumenty pocztą zwykłą, kurierską (czy elektroniczną – gdy nie są wymagane oryginały). W przeciwieństwie do samej wizy, jej przedłużenie, a także zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, cudzoziemiec może otrzymać w Polsce (od wojewody). To ostatnie zezwolenie wydaje się, jeśli uzasadnione jest zamieszkiwanie cudzoziemca na terytorium RP przez okres dłuższy niż 3 miesiące.
Etap 4: Teraz można wystąpić o samo zezwolenie
Aby otrzymać samo zezwolenie na pracę cudzoziemca, pracodawca musi przedłożyć wojewodzie (względnie WUP w Warszawie) uzyskaną przez obcokrajowca wizę w celu wykonywania pracy (albo zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony), pisemne oświadczenie, od kiedy rozpocznie on pracę w Twojej firmie oraz potwierdzenie zameldowania go na terytorium Polski. Uwaga! Wojewoda sprawdza, czy wcześniej pracodawca nie odmówił bez uzasadnionej przyczyny zatrudnienia bezrobotnych lub poszukujących pracy skierowanych przez urząd pracy na stanowisko przeznaczone dla cudzoziemca. Wojewoda kieruje się także kryteriami wydawania przyrzeczeń i zezwoleń obowiązującymi na obszarze danego województwa (są ogłaszane w wojewódzkim dzienniku urzędowym). Często preferują one np. cudzoziemców o specjalistycznych kwalifikacjach. W kryteriach ustala się również maksymalny okres, na który można uzyskać zezwolenie. Wynosi on najczęściej 1 rok. Dla niektórych cudzoziemców (np. reprezentujących przedsiębiorcę zagranicznego w jego polskim oddziale) można uzyskać zezwolenie bez względu na sytuację na lokalnym rynku pracy i inne kryteria.
| Ważne! Można się odwołać od decyzji Od decyzji o odmowie wydania zezwolenia na pracę cudzoziemca pracodawca może złożyć odwołanie do Ministra Pracy i Polityki Społecznej w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji (składa się je za pośrednictwem wojewody, względnie WUP w Warszawie). |
5. Nielegalne zatrudnienie – duże ryzyko!
Jeżeli cudzoziemiec świadczy pracę bez wymaganego zezwolenia (albo na innym stanowisku lub na innych warunkach niż określone w zezwoleniu), pracodawcy grozi kara nie niższa od 3.000 zł, zaś cudzoziemcowi co najmniej 1.000 zł (górna granica grzywny to 5.000 zł). Orzeka o niej sąd grodzki na wniosek inspekcji pracy. Uwaga! Zezwolenie na pracę nie może zostać wydane, jeżeli pracodawca lub cudzoziemiec naruszył przepisy o legalnym wykonywaniu pracy na terytorium RP, a od daty sporządzenia protokołu kontroli nie upłynął rok. Ponadto cudzoziemiec przyłapany na pracy bez zezwolenia musi przymusowo opuścić terytorium Polski. Jeżeli nie uczyni tego dobrowolnie, podlega wydaleniu. Odbywa się ono na koszt pracodawcy, który nielegalnie zatrudniał cudzoziemca.
Podstawa prawna:
- art. 10 ust. 2 pkt 2 i ust. 3, art. 87, art. 88, art. 120 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. nr 99, poz. 1001 ze zm.),
- rozporządzenie MPiPS z 30 sierpnia 2006 r. w sprawie wykonywania pracy przez cudzoziemców bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę (Dz. U. nr 156, poz. 1116 ze zm.),
- rozporządzenie MPiPS z 21 lipca 2006 r. w sprawie trybu i warunków wydawania zezwolenia na pracę cudzoziemca (Dz.U. nr 141, poz.1002 ze zm.),
- rozporządzenie MPiPS z 21 lipca 2006 r. w sprawie określenia przypadków, w których przyrzeczenie i zezwolenie na pracę cudzoziemca wydawane jest bez względu na sytuację na lokalnym rynku pracy i kryteria wydawania przyrzeczeń i zezwoleń na pracę cudzoziemców (Dz.U. nr 141 poz.1004),
- art. 32, art. 44, art. 46 ust. 2, art. 53 ust. 1, art. 62 ust. 1 i 2, art. 88 ust. 1 pkt 2, art. 96 ust. 3 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2006 r. nr 234, poz. 1694 ze zm.).
- art. 10 ust. 2 pkt 2 i ust. 3, art. 87, art. 88, art. 120 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. nr 99, poz. 1001 ze zm.),
- rozporządzenie MPiPS z 30 sierpnia 2006 r. w sprawie wykonywania pracy przez cudzoziemców bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę (Dz. U. nr 156, poz. 1116 ze zm.),
- rozporządzenie MPiPS z 21 lipca 2006 r. w sprawie trybu i warunków wydawania zezwolenia na pracę cudzoziemca (Dz.U. nr 141, poz.1002 ze zm.),
- rozporządzenie MPiPS z 21 lipca 2006 r. w sprawie określenia przypadków, w których przyrzeczenie i zezwolenie na pracę cudzoziemca wydawane jest bez względu na sytuację na lokalnym rynku pracy i kryteria wydawania przyrzeczeń i zezwoleń na pracę cudzoziemców (Dz.U. nr 141 poz.1004),
- art. 32, art. 44, art. 46 ust. 2, art. 53 ust. 1, art. 62 ust. 1 i 2, art. 88 ust. 1 pkt 2, art. 96 ust. 3 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2006 r. nr 234, poz. 1694 ze zm.).
Autor: Jarosław Cichoń
drukuj
Jesteś niezalogowany. Aby dodać komentarz musisz się zalogować
Artykuł bezpłatny
Ten artykuł został udostępniony bezpłatnie, aby umożliwić Ci zapoznanie się z treściami, jakie publikujemy w naszym portalu. Załóż bezpłatne konto lub wykup abonament, aby przeczytać znacznie więcej treści oraz być na bieżąco z ważnymi zmianami w prawie.
Komentarze (0)