O znacznym wydłużeniu urlopów macierzyńskich mówi się już od wielu miesięcy. Pierwszy krok został zresztą dokonany – kiedy przed paroma miesiącami o 2 tygodnie wydłużono wymiar urlopu macierzyńskiego. W Sejmie czekają projekty kolejnych zmian. Przy czym, toczą się jeszcze dyskusje, o ile dokładnie wydłużyć urlop macierzyński i jak szybko tego dokonać. Z jednej strony, pojawiła się propozycja, aby urlop wydłużać stopniowo, co dwa lata o kolejne dwa tygodnie. Z drugiej strony, jest propozycja aby urlop od razu znacznie wydłużyć – do 6 miesięcy przy pierwszym porodzie, do 9 przy drugim i do 12 miesięcy przy kolejnych porodach.

Komisja Trójstronna, zgodnie ze swoim obowiązkiem, dokonała niedawno przeglądu funkcjonowania działania ustawy z 7 kwietnia 2006 r. o informowaniu pracowników i prowadzeniu z nimi konsultacji (Dz.U. nr 79, poz. 550). Efektem prac Komisji są propozycje pewnych zmian w ustawie, które mają duże szanse na wejście w życie. Najciekawsze z propozycji to:

» usunięcie przepisu zobowiązującego pracodawcę do zorganizowania wyborów w okresie 6 miesięcy od daty wejście w życie ustawy; przepis ten budził wiele wątpliwości w praktyce, nie wiadomo było bowiem, czy jeśli pracownicy nie są zainteresowani utworzeniem rady, jakieś działania w tym kierunku powinien podjąć pracodawca;

» doprecyzowanie w przepisach, że jeśli liczba zatrudnionych pracowników spadnie poniżej progu określonego w przepisach, utworzona już rada nie ulegnie rozwiązaniu;

» stworzenie możliwości zawierania z pracownikami porozumień wprowadzających alternatywne w stosunku do rady pracowników instytucje informowania i konsultacji z pracownikami.

W Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej dobiegają końca prace nad poszerzeniem kręgu cudzoziemców, których można zatrudniać bez zezwolenia (poprzez zmianę rozporządzenia MPiPS z 30 sierpnia 2006 r. w sprawie wykonywania pracy przez cudzoziemców bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę (Dz.U. nr 156, poz. 1116)). Jeśli proponowane zmiany wejdą w życie, bez zezwolenia będzie można zatrudniać pracowników z państw graniczących z Polską, wykonujących prace krótkoterminowe, w okresie do 3 miesięcy w ciągu kolejnych 6 miesięcy. Warunkiem zatrudnienia będzie otrzymanie przez cudzoziemca oświadczenia polskiego pracodawcy o zamiarze powierzenia mu pracy zarejestrowane w powiatowym urzędzie pracy. W chwili obecnej, z tego rodzaju ułatwień w zatrudnianiu korzystać mogą tylko pracodawcy zatrudniający pracowników do prac w rolnictwie. Po wprowadzeniu zmian, możliwe będzie zatrudnianie krótkoterminowe także do wszystkich innych rodzajów prac (np. w budownictwie, handlu, usługach). Oprócz tego, uproszczone procedury obejmą krótkoterminowe zatrudnianie w rolnictwie cudzoziemców z państw innych, niż sąsiednie, zatrudnianie studentów i uczniów odbywających praktyki zawodowe oraz zatrudnianie cudzoziemców uczestniczących w programach wymiany kulturalnej i edukacyjnej a także programach pomocy humanitarnej lub programach pracy wakacyjnej studentów.

Zaawansowane są prace nad ograniczeniem pracy w handlu w święta. Projekt zmiany Kodeksu pracy w tym zakresie jest już po pierwszym czytaniu w Sejmie i czeka na drugie czytanie. Jeżeli zmiany wejdą w życie, placówki handlowe nie będą mogły działać w święta kościelne i państwowe. Dopuszczalne będzie natomiast otwieranie sklepów w niedziele. Są duże szanse, że zmiany w Kodeksie pracy zostaną uchwalone przez Sejm (podstawa prawna: druk sejmowy nr 1825).

Od lipca podniesione zostają kary za wykroczenia przeciwko prawo pracowników (do 30.00 zł). Cały czas trwają jednak prace nad przepisami wprowadzającymi nowe kary dla pracodawców. Mowa o prezydenckim projekcie ustawy o odpowiedzialności za czyny przeciwko prawom osób wykonujących pracę zarobkową. Mówiąc w pewnym uproszczeniu, proponowane zmiany polegają na tym, że za naruszenie prawa pracy odpowiedzialność poniesie nie tylko osoba działająca w imieniu firmy (np. prezes zarzadu), ale możliwe stanie się także nałożenie kary pieniężnej na firmę (czyli bezpośrednio na osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nie posiadającą osobowości prawnej – jeśli zatrudniają pracowników). Proponowana, maksymalna wysokość kary wynosi 20.000.000 zł. Projekt jest już po pierwszym czytaniu w Sejmie. Obecnie pracują nad nim dwie komisje sejmowe, tj. Komisja Pracy oraz Komisja Sprawiedliwości i Praw Człowieka (podstawa prawna: druk sejmowy nr 1446).

Już obecnie pracodawcy mają obowiązek zawierania umów na świadczenie profilaktycznej opieki zdrowotnej z uprawnionymi jednostkami służby medycyny pracy. Do tej pory, w przepisach nie było jednak regulacji, że umowa taka musi być zawarta na piśmie. Wprowadzenie wyłącznie takiego sposobu zawierania umowy przewiduje projekt nowelizacji ustawy z 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz.U. z 2004 r., nr 125, poz. 1317). Co więcej, jednostka służby medycyny pracy będzie miała obowiązek powiadomienia właściwej inspekcji państwowej, gdy pracodawca nie wywiąże się z obowiązków w zakresie: przekazywania informacji o występowaniu czynników szkodliwych dla zdrowia lub warunków uciążliwych wraz z aktualnymi wynikami badań i pomiarów tych czynników, zapewnienia udziału w komisji bezpieczeństwa i higieny pracy działającej na terenie zakładu pracy, zapewnienia możliwości przeglądu stanowisk pracy w celu dokonania oceny warunków pracy, udostępniania dokumentacji wyników kontroli warunków pracy, w części odnoszącej się do ochrony zdrowia (podstawa prawna: druk sejmowy: 1753).