Najważniejszą zmianą wprowadzoną przez nowe przepisy jest umożliwienie krótkoterminowego zatrudniania obcokrajowców bez zezwolenia na pracę firmom działającym we wszystkich branżach. Do tej pory z tego typu ułatwień mogli korzystać wyłącznie pracodawcy zatrudniający obcokrajowców zza wschodniej granicy do pracy w rolnictwie.

Po zmianach, obywatele sąsiednich państw będą mogli podjąć bez zezwolenia pracę w naszym kraju w okresie do 3 miesięcy w ciągu kolejnych 6 miesięcy. Warunkiem jest posiadanie przez obcokrajowca oświadczenia polskiego pracodawcy o zamiarze powierzenia mu wykonywania pracy, zarejestrowanego w powiatowym urzędzie pracy właściwym ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę pracodawcy.

Na zmianach skorzystają nie tylko cudzoziemcy poszukujący pracy w naszym kraju. Uproszczone procedury obejmą także zatrudnianie studentów i uczniów odbywających praktyki zawodowe. Dla obcokrajowców spoza UE ułatwienia będą przysługiwały pod warunkiem, że okres praktyk nie będzie przekraczał 6 miesięcy i będą one organizowane w ramach umowy zawartej pomiędzy zagraniczną szkołą wyższą lub zawodową a polskim pracodawcą. Umowa taka musi być poza tym zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy właściwym ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę pracodawcy. Natomiast w przypadku studentów i uczniów - obywateli państw członkowskich UE, jedynym formalnym wymogiem przed rozpoczęciem pracy w ramach praktyk jest posiadanie skierowania na praktyki ze szkoły wyższej lub zawodowej.

Wymóg posiadania zezwolenia na zatrudnienie został zniesiony również dla cudzoziemców uczestniczących w programach:

» wymiany kulturalnej i edukacyjnej,

» pomocy humanitarnej,

» pracy wakacyjnej studentów.

Początkowo planowano, że uproszczone procedury obejmą krótkoterminowe zatrudnianie w rolnictwie i budownictwie cudzoziemców z państw innych, niż sąsiednie, np. z Chin, Indii oraz innych krajów Dalekiego Wschodu. Resort pracy zakładał, że obywatele wspomnianych państw będą grupowo przyjeżdżać do pracy w Polsce na trzy miesiące, a ich rekrutacją zajmą się polskie urzędy pracy. Propozycja ta została jednak odrzucona przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji. Powodem była obawa resortu przed tym, że po wprowadzeniu ułatwień obcokrajowcy z Azji nie przyjeżdżaliby do Polski po to, żeby pracować, ale aby tu zostać lub wyjechać do innego kraju Unii Europejskiej.

W kontekście wejścia naszego państwa do tzw. strefy Schengen te obawy mogą być uzasadnione. Jeżeli Polska od stycznia 2008 r. znajdzie się w tej strefie, staniemy się prawdziwą „granicą” Unii. Wówczas, począwszy od naszych granic aż do Portugalii, będzie można się przemieszczać bez kontroli granicznej.

Resort pracy zapewnia, że ułatwienia wprowadzone w dostępie do polskiego rynku pracy zwiększą zainteresowanie legalnym zatrudnieniem w Polsce wśród naszych wschodnich sąsiadów. Pytanie tylko, czy wynagrodzenia w naszym kraju są na tyle atrakcyjne, że np. obywatele Ukrainy będą szukać pracy u nas, a nie w Rosji, dokąd wjeżdżają bez problemów i gdzie obciążenia płacowe są znacznie mniejsze niż w Polsce?