Teoretycznie inspektorzy mogą skontrolować biuro rachunkowe. W praktyce raczej nadal będą żądać od podmiotu kontrolowanego przedłożenia akt osobowych pracowników i innych dokumentów, związanych z wykonywaniem pracy przez osoby pozostające w stosunku pracy oraz świadczących pracę na podstawie umów cywilnoprawnych. Inspektor może jednak uznać, że uzasadnione jest przeprowadzenie kontroli dokumentacji w biurze rachunkowym (np. żeby uniknąć „zaginięcia” dokumentów po drodze z biura). Kontrola biura ograniczy się wówczas jedynie do sprawdzenia dokumentów finansowych i kadrowych pracodawcy, którego inspektor aktualnie kontroluje.

Niezależnie od tego, czy inspektor zdecyduje się kontrolować dokumentację w biurze rachunkowym, czy zażąda, aby dokumentację przedstawić mu w siedzibie firmy – protokół będzie podpisywał podmiot kontrolowany – pracodawca lub przedsiębiorca.

Rzeczywiście pracodawcę może spotkać „wizyta” kilku inspektorów na raz – zwłaszcza w przypadku kontroli legalności zatrudnienia (zwalczania tzw. „pracy na czarno”). Ponadto przy wykonywaniu czynności kontrolnych inspektorom może towarzyszyć policja lub Straż Graniczna.

Jeżeli pracodawca, ukarany co najmniej dwukrotnie za wykroczenie przeciwko prawom pracownika określone w Kodeksie pracy, w ciągu dwóch lat od dnia ostatniego ukarania popełnia takie wykroczenie, inspektor może w postępowaniu mandatowym nałożyć grzywnę w wysokości do 5.000 zł. Oznacza to, że aby popełnione wykroczenie miało charakter „recydywy”, dana osoba musi być poprzednio ukarana co najmniej dwukrotnie.

Mandat do 5.000 zł można nałożyć tylko za wykroczenia określone w Kodeksie pracy. Przepis nie przewiduje jednak, że mają to być wykroczenia takie same lub podobne.

Za wykroczenia przeciwko prawom pracownika zawsze odpowiedzialna jest osoba fizyczna (pracodawca lub inna wyznaczona osoba, np. kierownik produkcji, prezes zarządu). Jeżeli zatem taka osoba popełniła wykroczenia przeciwko prawom pracownika w kilku prowadzonych przez siebie firmach - może zostać ukarana grzywną podwyższoną do 5.000 zł, jeżeli działa w warunkach recydywy.

Do zdań PIP należy nadzór i kontrola zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy osobom fizycznym, wykonującym pracę na innej podstawie niż stosunek pracy oraz osobom wykonującym na własny rachunek działalność gospodarczą w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę lub przedsiębiorcę, niebędącego pracodawcą, na rzecz którego ta praca jest świadczona. Oznacza to, że w przypadku niewyznaczenia przez pracodawcę czy przedsiębiorcę miejsca wykonywania pracy samozatrudnionego, inspektor nie będzie „podążał” za nim i kontrolował miejsca, gdzie wykonuje on pracę. Zatem, co do zasady, inspektor PIP nie będzie kontrolował np. samochodu używanego przez osobę samozatrudnioną, jeżdżącą w ramach wykonywania swoich obowiązków (oczywiście nadal inspektor PIP będzie uczestniczył w kontrolach dokonywanych przez inspektorów ITD, w stosunku m.in. do kierowców TIRów). Gdyby w umowie był wyraźny zapis, że samozoatrudniony wykonuje swoje obowiązki na rzecz dającego mu zlecenie w swoim domu - kontrola mogłaby się tam odbyć, ale tylko za zgodą samozatrudnionego.

Inspektor, po zmianie przepisów, może natomiast nadzorować stan bhp tam, gdzie do tej pory nie miał prawa – np. na terenie biura, w którym wykonują swoją pracę wyłącznie osoby zatrudnione na podstawie umów cywilnoprawnych, np. w centrach telemarketingowych.

Tak. Jeśli inspektor uzna, że udzielenie mu informacji przez świadka mogłyby narazić go na jakikolwiek uszczerbek lub zarzut z powodu udzielenia tej informacji, może wydać postanowienie o zachowaniu w tajemnicy okoliczności umożliwiających ujawnienie tożsamości tej osoby. Takim świadkiem może być zarówno aktualny, jak i były pracownik zakładu, a także osoba, która wykonuje lub wykonywała pracę na innej podstawie niż stosunek pracy (a więc także samozatrudniony).

Kontrolę przedsiębiorcy przeprowadza się po okazaniu legitymacji służbowej i upoważnienia do jej przeprowadzenia. Inspektorzy pracy rozpoczynający czynności kontrolne w podmiocie kontrolowanym nadal są zobowiązani do posiadania stosownych upoważnień. Jeżeli jednak okoliczności faktyczne uzasadniają niezwłoczne podjęcie kontroli, może być ona podjęta jedynie po okazaniu legitymacji służbowej. Kontrolowanemu w takiej sytuacji należy niezwłocznie, nie później niż w terminie 7 dni od dnia podjęcia kontroli, doręczyć upoważnienie do przeprowadzenia kontroli. W nowej ustawie o PIP ustawodawca zmienił termin dostarczenia upoważnienia. W poprzednim stanie prawnym inspektor miał na dostarczenie upoważnienia jedynie 3 dni.

Inspektor pracy w toku postępowania kontrolnego może sprawdzać tożsamość osób wykonujących pracę lub przebywających na terenie podmiotu kontrolowanego. Może też ich przesłuchiwać i żądać od nich oświadczenia w sprawie legalności zatrudnienia lub prowadzenia innej działalności zarobkowej. Oznacza to, że każda osoba, bez względu na jej status, może być zobowiązana do wylegitymowania się i złożenia oświadczenia w zakresie jej relacji (np. zatrudnienia) z podmiotem kontrolowanym. Przystępując do sprawdzenia tożsamości osoby, inspektor jest obowiązany okazać jej legitymację służbową w taki sposób, aby można było odczytać i zanotować jego dane.